Η βία ως κουλτούρα και η υποκρισία του κόσμου του θεάματος.
Η υπόθεση της Μυρτώς στην Κεφαλλονιά είναι μία από τις στιγμές που παγώνει τον δημόσιο λόγο. Όχι γιατί η κοινωνία δεν γνωρίζει πλέον (σχεδόν) όλες τις πιθανές μορφές βίας — αλλά γιατί, για μια στιγμή, κάθε τόσο, η βία παρουσιάζεται αφιλτράριστη. Χωρίς ψιμύθια «γκλαμουριάς», χωρίς «παραμυθένια» αφήγηση, χωρίς αισθητική επεξεργασία.
Και μετά; Μετά ήρθε η κανονικότητα.
Όχι η απουσία της βίας, αλλά η ενσωμάτωσή της σε μια ακόμα τραγωδία, αυτή της κοπέλας από την Κρήτη.
Το θέμα είναι ότι τις τελευταίες δεκαετίες η βία δεν παρουσιάζεται απλώς.
Σκηνοθετείται.
Ο γκάνγκστερ δεν είναι πια απειλή. Είναι icon.
Ο ναρκέμπορος δεν είναι εγκληματίας. Είναι σημαντικός “παίκτης” σε δίκτυα εξουσίας και ροής άφθονου χρήματος, που συμμετέχει σε deals υψηλού επιπέδου.
Ο διακινητής σάρκας δεν είναι σκοτάδι. Είναι lifestyle.
Η ίδια η ζωή, η εξελικτική διαδικασία των πραγμάτων, μαζί με τη βιομηχανία του θεάματος εξευγένισαν τη βία και την έντυσαν με αισθητική.
Της έδωσαν ρυθμό, μουσική, στυλ.
Και το κοινό έπαψε να τρομάζει και να «σταυροκοπιέται» όπως κάποτε.
Ταυτίστηκε.
Αυτό δεν είναι τυχαίο. Είναι το αποτέλεσμα μιας μακράς διαδικασίας όπου το σοκ δεν απορρίπτεται — καταναλώνεται.
Μαζί, μάλιστα, με την έλευση του διαδικτύου, η πραγματικότητα ξεπέρασε την αφήγηση.
Η πρόσφατη έρευνα του CNN δεν αποκαλύπτει απλώς “περιεχόμενο”. Αποκαλύπτει μια δομή με «κλειστά κανάλια επικοινωνίας» στο Telegram, με:
* χιλιάδες μέλη
* ανώνυμα προφίλ
* διαβαθμισμένη πρόσβαση
* εσωτερικούς κανόνες
Δεν μιλάμε για τυχαίες συνομιλίες.
Μιλάμε για:
* ανταλλαγή περιγραφών επιθέσεων
* διακίνηση υλικού
* πρακτικές αναισθητοποίησης θυμάτων
* μορφές καθοδήγησης και επιβράβευσης της βίας
Δεν είναι “dark corner”. Είναι οργανωμένο περιβάλλον.
Δεν είναι περιεχόμενο. Είναι δίκτυο — και αυτό είναι το κρίσιμο σημείο που συστηματικά χάνεται.
Αυτός ο μηχανισμός δεν γεννιέται στο διαδίκτυο. Το διαδίκτυο τον επιταχύνει. Τον κάνει κοινότητα. Του δίνει γλώσσα, κανόνες, επιβράβευση. Εκεί όπου άλλοτε υπήρχε ντροπή ή απόκρυψη, τώρα υπάρχει αναγνώριση και «status».
Οι πλατφόρμες λειτουργούν με τη λογική της διαγραφής:
* αφαιρούν posts
* κατεβάζουν κανάλια
* μπλοκάρουν λογαριασμούς
Και δημιουργείται η αίσθηση ότι “κάτι έγινε”.
Αλλά στην πράξη:
👉 τα ίδια δίκτυα
* επανεμφανίζονται
* μετακινούνται
* αναπαράγονται
μέσα σε ώρες.
Η δομή τους είναι:
* αποκεντρωμένη
* ευέλικτη
* ανθεκτική
Δεν καταστρέφονται.
Μεταλλάσσονται.
Η ψηφιακή πραγματικότητα λειτουργεί με μια βασική αυταπάτη:
ότι η διαγραφή ισοδυναμεί με εξαφάνιση.
Δεν ισχύει.
Στην καλύτερη περίπτωση, η διαγραφή είναι:
* καθυστέρηση
* μετατόπιση
* αναδιάταξη
Αυτό που “κλείνει” σήμερα,
ανοίγει αύριο αλλού.
Με άλλο όνομα.
Με τον ίδιο πυρήνα.
Η υπόθεση του “Blue Whale” — πριν μερικά χρόνια — λειτούργησε ως πρώιμο παράδειγμα.
Δεν υπήρξε ποτέ ως ενιαίο, παγκόσμιο δίκτυο όπως παρουσιάστηκε.
Αλλά υπήρξε ως:
* πλαίσιο μιας ακραίας συμπεριφοράς άγνοιας κινδύνου
* πανικός
* και, κυρίως, πρότυπο μίμησης
Η δύναμη δεν βρισκόταν στην οργάνωση.
Βρισκόταν στην ιδέα ότι κάτι τέτοιο υπάρχει.
Και αυτό αρκούσε για να αναπαραχθεί.
Σήμερα δεν μιλάμε για μύθο.
Μιλάμε για:
* πραγματικά δίκτυα
* πραγματική καθοδήγηση
* πραγματική κλιμάκωση βίας
Η διαφορά είναι ότι πλέον:
η τεχνολογία δεν επιτρέπει απλώς την επικοινωνία.
Επιτρέπει την οργάνωση.
Δεν πρόκειται για δύο διαφορετικά φαινόμενα. Το «Blue Whale» και τα σύγχρονα κλειστά δίκτυα κακοποίησης λειτουργούν με την ίδια βασική αρχή: μια κλιμακωτή διαδικασία μύησης, όπου η πράξη — είτε στρέφεται προς τον εαυτό είτε προς τον άλλον — παρουσιάζεται ως δοκιμασία αντοχής, ελέγχου και «δύναμης».
Στην πρώτη περίπτωση, ο έφηβος οδηγείται να αποδείξει ότι «αντέχει» μέσα από τον πόνο και την υπακοή. Στη δεύτερη, ο ενήλικος καλείται να αποδείξει ότι «ελέγχει» μέσα από την κυριαρχία και τη βία. Διαφορετική κατεύθυνση, ίδιος μηχανισμός: η βία ως απόδειξη ταυτότητας.
Αυτός ο μηχανισμός δεν γεννιέται στο διαδίκτυο. Το διαδίκτυο τον επιταχύνει. Τον κάνει κοινότητα. Του δίνει γλώσσα, κανόνες, επιβράβευση. Εκεί όπου άλλοτε υπήρχε ντροπή ή απόκρυψη, τώρα υπάρχει αναγνώριση και «status».
Στον πυρήνα του βρίσκεται μια εκδοχή αρρενωπότητας που δεν ορίζεται από την ευθύνη ή τη σχέση, αλλά από την ικανότητα επιβολής. Μια νοοτροπία που μετατρέπει την ευαλωτότητα σε αδυναμία και τη βία σε εργαλείο επιβεβαίωσης. Όταν αυτή η νοοτροπία συναντά την ανωνυμία και τη μαζικότητα των ψηφιακών πλατφορμών, παύει να είναι ατομική παρεκτροπή. Γίνεται σύστημα.
Ποια είναι η ευθύνη των πλατφορμών και τι κάνουν μέσα σε αυτό το περιβάλλον;
Η απάντηση είναι:
👉 κάνουν αρκετά
👉 και ταυτόχρονα όχι αρκετά
Γιατί το πρόβλημα δεν είναι μόνο τεχνικό.
Είναι δομικό.
Πλατφόρμες όπως το Telegram βασίζονται σε:
* ανωνυμία
* ιδιωτικότητα
* μεγάλης κλίμακας ομάδες
Αυτά είναι ταυτόχρονα:
* πλεονεκτήματα
* και ευπάθειες
Δεν σχεδιάστηκαν για εγκληματικά δίκτυα.
Αλλά μπορούν να τα φιλοξενήσουν.
Η υποκρισία των media
Και εδώ επιστρέφουμε στο πιο uncomfortable σημείο.
Τα ίδια media που σήμερα:
* σοκάρονται
* καταγγέλλουν
* απαιτούν δράση
είναι αυτά που για δεκαετίες:
* αισθητικοποίησαν τη βία
* κανονικοποίησαν τον εγκληματία
* μετέτρεψαν την παραβατικότητα σε αφήγημα επιτυχίας
Η αντίφαση είναι εμφανής.
Αλλά δεν αναγνωρίζεται.
Τα δίκτυα δεν εμφανίζονται στο κενό.
Τρέφονται από:
* φαντασιακά πρότυπα
* κοινωνική ανοχή
* αισθητική εξοικείωση με τη βία
Όταν η βία γίνεται:
* εικόνα
* στυλ
* αφήγηση
τότε, κάποια στιγμή, γίνεται και:
πράξη.
Το πραγματικό ερώτημα δεν είναι μόνο πώς κλείνεις ένα κανάλι.
Είναι:
πώς αντιμετωπίζεις ένα περιβάλλον όπου τέτοια κανάλια μπορούν να υπάρξουν.
Δεν είναι μόνο:
πώς τιμωρείς τους χρήστες.
Είναι:
πώς αλλάζεις τις συνθήκες που παράγουν τέτοιες συμπεριφορές.
Το ζήτημα, λοιπόν, δεν είναι μόνο αν τα κανάλια αυτά θα κλείσουν. Είναι αν θα αναγνωριστεί ότι αυτό που τα τροφοδοτεί υπάρχει ήδη — ως πολιτισμικό υπόστρωμα. Γιατί όσο η «απόδειξη ανδρισμού» περνά μέσα από τον έλεγχο, τον εξευτελισμό ή τον πόνο, οι μορφές θα αλλάζουν, αλλά ο πυρήνας θα παραμένει.
Πηγές:
[1]: https://www.wired.com/story/men-are-buying-hacking-tools-to-use-against-their-wives-and-friends?utm_source=chatgpt.com “Men Are Buying Hacking Tools to Use Against Their Wives and Friends”
[2]: https://m.economictimes.com/tech/technology/researchers-unmask-trade-in-nude-images-on-telegram/articleshow/130113351.cms?utm_source=chatgpt.com “Researchers unmask trade in nude images on Telegram”
[3]: https://en.wikipedia.org/wiki/2026_Oniki%C5%9Fubat_school_shooting?utm_source=chatgpt.com “2026 Onikişubat school shooting”
( “Blue Whale game”).
