Όταν ένα σκάνδαλο υποκλοπών φτάνει στο σημείο να αφορά υπουργούς, δημοσιογράφους, πολιτικούς αντιπάλους, ευρωβουλευτές, επιχειρηματίες και πρόσωπα του ίδιου του κυβερνητικού χώρου, παύει να είναι κομματική αντιπαράθεση. Γίνεται πρωτίστως ζήτημα σεβασμού στη Δημοκρατία .
Το πιο σκοτεινό στοιχείο δεν είναι απλώς ότι η κυβερνητική πλειοψηφία μπλόκαρε την κλήση κρίσιμων προσώπων στην Επιτροπή Θεσμών και Διαφάνειας. Είναι ότι στην πρώτη γραμμή αυτής της άρνησης βρέθηκε ο πρώην υπουργός Εσωτερικών Μάκης Βορίδης, ο οποίος, σύμφωνα με τα στοιχεία της υπόθεσης και τις σχετικές ενημερώσεις, είχε πληροφορηθεί ότι και ο ίδιος υπήρξε στόχος του Predator κατά τη διάρκεια της υπουργικής του θητείας.
Δηλαδή, ένα φερόμενο θύμα της παρακολούθησης εμφανίζεται να συμβάλλει πολιτικά στη μη πλήρη διερεύνηση του μηχανισμού που φέρεται να το παγίδευσε.
Η σιωπή του θύματος καταλήγει να προστατεύει τη σιωπή του θύτη. Και αν ο όρος “θύτης” ενοχλεί, τότε το ερώτημα γίνεται ακόμη βαρύτερο: ποιος ακριβώς είχε συμφέρον να μη μάθουμε ποτέ ποιος ήταν;
Οι πολίτες δεν ζητούν διαφάνεια επειδή είναι περίεργοι. Τη ζητούν επειδή δεν αποδέχονται να αντιμετωπίζονται ως ακροατήριο προς καθησυχασμό και δικαιούνται να γνωρίζουν ποιος παρακολουθούσε ποιον, με ποιο λογισμικό, με ποια ανοχή, με ποια πολιτική κάλυψη — και πώς βρέθηκαν τηλέφωνα υπουργών, δημοσιογράφων, πολιτικών και δημόσιων προσώπων ανοιχτά σε έναν μηχανισμό
Όποιος λοιπόν θεωρεί ότι όλο αυτό είναι απλώς «αντιπολιτευτικός οίστρος», έχει ήδη αποδεχθεί τον ρόλο του υπηκόου. Γιατί ο πολίτης δεν ζητά λογοδοσία για να βοηθήσει ένα κόμμα. Τη ζητά επειδή σέβεται τον εαυτό του.
Νεότερη εξέλιξη
Σύμφωνα με το in.gr και το tovima.com, ο Ταλ Ντίλιαν εμφανίζεται πλέον σε δικόγραφο ενώπιον ισραηλινού δικαστηρίου να υποστηρίζει ότι το Predator πουλήθηκε στις ελληνικές κρατικές αρχές και ότι η πώληση ήταν νόμιμη. Ο ισχυρισμός δεν αποτελεί από μόνος του δικαστική απόδειξη. Είναι όμως θεσμικά εκρηκτικός: το πρόσωπο που η κυβερνητική πλειοψηφία αρνήθηκε να καλέσει ως «ιδιώτη» φέρεται να επικαλείται συναλλαγή με το ελληνικό κράτος για το ίδιο λογισμικό που βρίσκεται στον πυρήνα του σκανδάλου.
Την ίδια στιγμή, η υπόθεση έχει περάσει και στα αστικά δικαστήρια. Οκτώ θύματα του Predator στρέφονται κατά της Intellexa και συνδεδεμένων προσώπων, ζητώντας αποζημιώσεις εκατομμυρίων ευρώ, ενώ ιδιαίτερη βαρύτητα έχει η περίπτωση της Πηνελόπης Μηνιάτη, πρώην διευθύντριας της Διεύθυνσης Εγκληματολογικών Ερευνών της ΕΛ.ΑΣ. Δεν πρόκειται για ένα τυχαίο πρόσωπο: σύμφωνα με την αγωγή, χειριζόταν υποθέσεις κατασκοπείας, τρομοκρατίας, ψηφιακών πειστηρίων και ζητήματα εθνικής ασφάλειας.
Άρα το ερώτημα γίνεται ακόμη πιο βαρύ: αν ο Ντίλιαν λέει αλήθεια, καταρρέει το αφήγημα των «ιδιωτών». Αν λέει ψέματα, η Βουλή οφείλει ακόμη περισσότερο να τον ακούσει. Και όταν στο κάδρο μπαίνει πρόσωπο-κλειδί των εγκληματολογικών ερευνών της ΕΛ.ΑΣ., η υπόθεση δεν αφορά πια μόνο παραβίαση ιδιωτικότητας. Αγγίζει κρατικούς μηχανισμούς, υπηρεσιακά δίκτυα και ζητήματα εθνικής ασφάλειας.
Χρονολόγιο
2022 — Το προηγούμενο
Η Επιτροπή Θεσμών και Διαφάνειας είχε ήδη κινηθεί για την ακρόαση προσώπων συνδεδεμένων με την υπόθεση των υποκλοπών. Σύμφωνα με τα Νέα, είχαν κληθεί ο Γρηγόρης Δημητριάδης, ο Παναγιώτης Κοντολέων, ο Φέλιξ Μπίτζιος, ο Γιάννης Λαβράνος και ο Ταλ Ντίλιαν — χωρίς τότε να προβληθεί ως ανυπέρβλητο κώλυμα ότι ορισμένοι δεν είχαν πλέον δημόσια ιδιότητα ή ήταν ιδιώτες.
Ιούλιος 2023 — Τα SMS του Predator
Η Αρχή Προστασίας Δεδομένων Προσωπικού Χαρακτήρα ανακοίνωσε ότι, κατά την έρευνά της, εντόπισε πάνω από 350 SMS σχετικά με απόπειρες εγκατάστασης και χρήσης spyware. Η Αρχή ενημέρωσε χρήστες 92 τηλεφωνικών αριθμών που είχαν λάβει τέτοια μηνύματα.
2021–Απρίλιος 2023 — Η ιδιότητα Βορίδη
Ο Μάκης Βορίδης διορίστηκε υπουργός Εσωτερικών το 2021 και κατείχε τη θέση έως τον Απρίλιο του 2023. Άρα η αναφορά ότι φέρεται να ενημερώθηκε ως στόχος Predator κατά την περίοδο της υπουργικής του θητείας δεν είναι ιδιωτική λεπτομέρεια· αποκτά θεσμικό βάρος.
Νοέμβριος 2023 — Η ενημέρωση Βορίδη
Σύμφωνα με δημοσιεύματα, ο Μάκης Βορίδης παραδέχθηκε ότι ενημερώθηκε πως είχε τεθεί υπό παρακολούθηση μέσω Predator. Το κρίσιμο πολιτικό ερώτημα είναι τι έκανε — ή τι δεν έκανε — στη συνέχεια ένα φερόμενο θύμα του ίδιου μηχανισμού.
8 Ιουλίου 2026 — Το μπλόκο
Η κυβερνητική πλειοψηφία στην Επιτροπή Θεσμών καταψήφισε τα αιτήματα για κλήση Ταλ Ντίλιαν και Γρηγόρη Δημητριάδη. Την καταψήφιση εισηγήθηκε ο Μάκης Βορίδης, με το επιχείρημα ότι «δεν είναι δημόσια πρόσωπα»· ο ΣΚΑΪ κατέγραψε επίσης ότι αποχώρησαν ΠΑΣΟΚ, ΣΥΡΙΖΑ και ΚΚΕ.
Το θεσμικό σημείο
Το κρίσιμο σημείο του Κανονισμού δεν είναι διαδικαστική λεπτομέρεια. Το άρθρο 41Α προβλέπει ότι οι κοινοβουλευτικές επιτροπές μπορούν, για την υποβοήθηση του κοινοβουλευτικού ελέγχου, να καλούν σε ακρόαση όχι μόνο υπουργούς, αλλά και «οποιοδήποτε άλλο πρόσωπο με οποιαδήποτε ιδιότητα» κρίνουν χρήσιμο για το έργο τους, εφόσον το αντικείμενο εμπίπτει στην αρμοδιότητά τους. Προβλέπει επίσης ότι οι ακροάσεις αυτές είναι υποχρεωτικές όταν ζητηθούν από τα δύο πέμπτα των μελών της επιτροπής.
Για την Επιτροπή Θεσμών και Διαφάνειας, το άρθρο 43Α είναι εξίσου κρίσιμο. Εκεί ορίζεται ότι στην αρμοδιότητά της ανήκουν η διαφάνεια της πολιτικής και δημόσιας ζωής, καθώς και ο κοινοβουλευτικός έλεγχος για ζητήματα που αφορούν τη δραστηριότητα της ΕΥΠ. Στο ίδιο άρθρο προβλέπεται ότι η Επιτροπή μπορεί να καλεί λειτουργούς του κράτους και δημόσια πρόσωπα για θέματα θεσμών και διαφάνειας.
Άρα η σύγκρουση δεν είναι αν υπάρχει ή όχι δυνατότητα κοινοβουλευτικής ακρόασης. Υπάρχει. Η σύγκρουση είναι στην ερμηνεία: αν πρόσωπα όπως ο Δημητριάδης και ο Ντίλιαν, λόγω του ρόλου τους σε υπόθεση υποκλοπών και Predator, μπορούν να θεωρηθούν κρίσιμα για το έργο της Επιτροπής, ακόμη κι αν δεν κατέχουν σήμερα δημόσιο αξίωμα.
Η σύγκρουση δεν είναι τυπική. Από τη μία πλευρά προβάλλεται η ερμηνεία ότι τα πρόσωπα δεν εμπίπτουν στο αντικείμενο της Επιτροπής ως δημόσια πρόσωπα ή κρατικοί λειτουργοί. Από την άλλη, το πολιτικό και θεσμικό βάρος της υπόθεσης μεγαλώνει, ακριβώς επειδή το 2022 η ίδια Επιτροπή είχε κινηθεί για αντίστοιχες ακροάσεις χωρίς να εμφανίζεται το σημερινό κώλυμα.
Συμπέρασμα
Το ερώτημα δεν είναι πια αν η αντιπολίτευση πιέζει την κυβέρνηση. Το ερώτημα είναι γιατί, σε μια υπόθεση με υπουργούς, δημοσιογράφους, πολιτικούς και δημόσια πρόσωπα στο κάδρο, η Βουλή αποφεύγει να καλέσει πρόσωπα που θα μπορούσαν να φωτίσουν τον μηχανισμό. Και γίνεται ακόμη βαρύτερο όταν στην πρώτη γραμμή της άρνησης βρίσκεται πρόσωπο που φέρεται να υπήρξε και το ίδιο στόχος του Predator.
Πηγές:
1. Η απόφαση της Επιτροπής Θεσμών
2. Ο Κανονισμός της Βουλής / Βάση για το άρθρο 41Α / 43Α.
3. Η ΑΠΔΠΧ για τα Predator SMS
Η Αρχή είχε ανακοινώσει ότι εντόπισε πάνω από 350 SMS σχετικά με απόπειρες εγκατάστασης/χρήσης spyware και ότι ενημέρωσε χρήστες 92 τηλεφωνικών αριθμών. Αυτό είναι πολύ γερό θεσμικό τεκμήριο.
4. Βορίδης ως υπουργός Εσωτερικών
Η Βουλή καταγράφει ότι ο Βορίδης διορίστηκε υπουργός Εσωτερικών το 2021 και κατείχε τη θέση έως τον Απρίλιο 2023. Άρα το «θύμα Predator κατά τη διάρκεια υπουργικής θητείας» έχει βάρος, δεν είναι ιδιωτική κουτσομπολίστικη λεπτομέρεια.
5. Η παρέμβαση Κεσσέ
Dnews / αναπαραγωγές της δήλωσης Κεσσέ: ότι ο Βορίδης, παρότι φερόταν ενημερωμένος ως θύμα Predator, δεν κινήθηκε όπως —κατά τον Κεσσέ— όφειλε και στη συνέχεια συνέβαλε στο μπλόκο της κλήσης.
6.Reuters για Intellexa / Ντίλιαν / αγωγές θυμάτων
Oκτώ θύματα κατέθεσαν αγωγές κατά Intellexa και συνδεδεμένων προσώπων, μεταξύ αυτών και του Tal Dilian. Το Reuters γράφει επίσης ότι ο Dilian έχει υποστηρίξει πως η τεχνολογία πωλούνταν σε κυβερνήσεις.
7. Reuters για καταδίκη / έφεση Ντίλιαν
8. Forbes για το διεθνές προφίλ Ντίλιαν
Χρήσιμο για το «ποιος είναι ο Ντίλιαν» και το δημόσιο προφίλ ως surveillance dealer / Intellexa.
