Υποκλοπές: όταν η αρχειοθέτηση λειτουργεί ως πολιτική πράξη
και συγκροτεί το πολιτικό υποκείμενο
Ο εισαγγελέας του Αρείου Πάγου Κωνσταντίνος Τζαβέλλας έκλεισε εκ νέου την πόρτα της διερεύνησης για το Predator. Η αντιπολίτευση μιλά για συγκάλυψη, η κυβέρνηση επικαλείται θεσμικό σεβασμό, ενώ η υπόθεση μεταφέρεται πλέον από την Αθήνα στις Βρυξέλλες.
Η υπόθεση των υποκλοπών δεν τελείωσε επειδή απαντήθηκαν τα ερωτήματα, ωστόσο τελείωσε —προς το παρόν— επειδή ο Άρειος Πάγος αποφάσισε ότι δεν χρειάζεται να τεθούν ξανά.
Με πράξη της 27ης Απριλίου 2026, ο εισαγγελέας του Αρείου Πάγου Κωνσταντίνος Τζαβέλλας έκρινε ότι δεν συντρέχει λόγος ανάσυρσης της δικογραφίας από το αρχείο και επανεξέτασης της υπόθεσης των τηλεφωνικών υποκλοπών. Το σκεπτικό είναι ότι τα στοιχεία που επικαλέστηκε το Μονομελές Πλημμελειοδικείο Αθηνών δεν συνιστούν «νέα στοιχεία» κατά την έννοια του Κώδικα Ποινικής Δικονομίας.
«Κάθε τέτοια πράξη δεν κλείνει απλώς μια υπόθεση· αναδιατάσσει τους όρους της σύγκρουσης και συγκροτεί τα ίδια τα πολιτικά υποκείμενα που την αμφισβητούν.»
Στα «Σημαντικά της Ημέρας», το ρεπορτάζ του συντάκτη του The Noèma Νίκου Βέρρα αποτυπώνει με ακρίβεια τις δηλώσεις, τα νομικά επιχειρήματα και το πλήρες πλαίσιο της αντιπαράθεσης, με mot à mot αποσπάσματα από τη συνέντευξη Τύπου.
Η απόφαση έρχεται παρά το γεγονός ότι το δικαστήριο, μετά την καταδίκη για την υπόθεση Predator, είχε ζητήσει περαιτέρω διερεύνηση για νέα πρόσωπα και ενδεχόμενα αδικήματα. Ο Άρειος Πάγος απάντησε ότι αυτά δεν επαρκούν για επανεκκίνηση της έρευνας.
Από εκεί και πέρα, η υπόθεση παύει να είναι καθαρά νομική.
Ο Νίκος Ανδρουλάκης έκανε λόγο για απόφαση που «κακοποίησε τη Δικαιοσύνη και απαξίωσε το κράτος δικαίου», προαναγγέλλοντας θεσμικές πρωτοβουλίες, μεταξύ των οποίων και πρόταση για σύσταση Εξεταστικής Επιτροπής. Ο Αλέξης Τσίπρας σημείωσε ότι «ό,τι εύκολα μπαίνει στο αρχείο, το ίδιο εύκολα βγαίνει», αφήνοντας σαφές πολιτικό αποτύπωμα αμφισβήτησης. Το ΚΚΕ μίλησε για «πολύ βολική εξέλιξη» που εντάσσεται σε ένα ευρύτερο πλαίσιο συγκάλυψης.
Από την πλευρά της κυβέρνησης, η γραμμή παραμένει θεσμική. Ο κυβερνητικός εκπρόσωπος υπογράμμισε ότι «όταν μιλά η Δικαιοσύνη, δεν επιτρέπεται πολιτικό σχόλιο», επιχειρώντας να κρατήσει την υπόθεση εντός του πλαισίου διάκρισης των εξουσιών.
Ωστόσο, η πιο βαριά σκιά προέρχεται από τη νομική πλευρά. Συνήγοροι εμπλεκομένων έχουν επισημάνει ότι υπήρχε πρόθεση κατάθεσης νέων στοιχείων και μηνύσεων, γεγονός που εγείρει ερωτήματα για το αν η απόφαση ελήφθη πριν εξαντληθούν όλες οι δυνατότητες διερεύνησης.
Σε αυτό το σημείο, η υπόθεση αλλάζει επίπεδο.
Η αρχειοθέτηση δεν εκλαμβάνεται διεθνώς ως μια απλή δικονομική πράξη. Ήδη σε αγγλόφωνα ευρωπαϊκά μέσα και διεθνή ενημερωτικά δίκτυα, η εξέλιξη περιγράφεται με όρους όπως «άρνηση επανέναρξης της έρευνας για το λογισμικό παρακολούθησης» και «κλείσιμο ενός από τα πιο “εκρηκτικά σκάνδαλα”, εντάσσοντας την Ελλάδα σε μια ευρύτερη συζήτηση για το κράτος δικαίου.
Ο τρόπος παρουσίασης δεν είναι ουδέτερος. Το βάρος δεν δίνεται στο αν πληρούνται οι τυπικές προϋποθέσεις για επανεξέταση, αλλά στο αν υπήρξε πλήρης και ουσιαστική διερεύνηση. Με άλλα λόγια, το ερώτημα που τίθεται δεν είναι «αν έκλεισε σωστά η υπόθεση», αλλά «αν διερευνήθηκε επαρκώς».
Και αυτό είναι ακριβώς το σημείο στο οποίο η υπόθεση μεταφέρεται στην ευρωπαϊκή σφαίρα.
Το σκάνδαλο των υποκλοπών στην Ελλάδα έχει ήδη απασχολήσει το Ευρωπαϊκό Κοινοβούλιο, ιδίως μέσω της επιτροπής PEGA για τη χρήση κατασκοπευτικού λογισμικού. Στις σχετικές εκθέσεις, η Ελλάδα είχε καταγραφεί ως προβληματική περίπτωση σε ό,τι αφορά τον έλεγχο και τη λογοδοσία.
Παράλληλα, η Ευρωπαϊκή Ένωση, μέσω των ετήσιων εκθέσεων για το κράτος δικαίου, έχει ήδη εντάξει την υπόθεση των υποκλοπών στο πλαίσιο θεσμικής παρακολούθησης. Η εξέλιξη αυτή αναμένεται να επανεξεταστεί υπό το πρίσμα της αρχειοθέτησης της έρευνας.
Δεν αποκλείεται, επίσης, η υπόθεση να επανέλθει μέσω προσφυγών στο European Court of Human Rights, με επίκεντρο το ερώτημα αν υπήρξε αποτελεσματική δικαστική προστασία για τα θύματα παρακολούθησης.
Έτσι, ενώ σε εθνικό επίπεδο η υπόθεση οδηγείται στο αρχείο, σε ευρωπαϊκό επίπεδο εισέρχεται σε μια νέα φάση.
Διότι το βασικό ερώτημα παραμένει αναπάντητο: ποιος παρακολουθούσε και για λογαριασμό ποιου;
Η ύπαρξη του Predator, οι παρακολουθήσεις πολιτικών και δημοσιογράφων, και οι επιμέρους καταδίκες δεν αρκούν για να κλείσουν την υπόθεση. Αντίθετα, ενισχύουν την αίσθηση ότι η ευθύνη σταματά σε ενδιάμεσους κρίκους, χωρίς να αγγίζει τον πυρήνα του μηχανισμού.
Και αυτό ακριβώς είναι που μετατρέπει μια δικογραφία σε πολιτικό και ευρωπαϊκό ζήτημα.
Το αρχείο, σε αυτή την περίπτωση, δεν είναι τέλος. Είναι μετάβαση.
Από την αίθουσα του Αρείου Πάγου, στο πεδίο της πολιτικής αντιπαράθεσης — και πλέον, στο ραντάρ των ευρωπαϊκών θεσμών.
Διότι δεν αρχειοθετήθηκε μόνο μια υπόθεση. Μεταφέρθηκε το ερώτημα —από το ποιος φταίει, στο αν θέλουμε πραγματικά να μάθουμε…
