Οι φλόγες έχουν υποχωρήσει, αλλά ο πραγματικός απολογισμός της τελευταίας εβδομάδας μόλις αρχίζει. Από τις 28 Ιουλίου έως τις 2 Αυγούστου εκδηλώθηκαν περισσότερες από 230 πυρκαγιές σε ολόκληρη τη χώρα, ενώ μόνο στις 31 Ιουλίου καταγράφηκαν 73 ενεργά μέτωπα. Σύμφωνα με την πρώτη αποτίμηση του WWF Ελλάς, περισσότερα από 180.000 στρέμματα επηρεάστηκαν στις μεγαλύτερες πυρκαγιές σε Κρήτη, Πάρο, νότια Βοιωτία και Δυτική Αττική. Η τελική έκταση πιθανότατα θα είναι μεγαλύτερη, καθώς οι χαρτογραφήσεις δεν έχουν ολοκληρωθεί.
Ο βαρύτερος ανθρώπινος φόρος καταγράφηκε στην πρώτη γραμμή. Στις 29 Ιουλίου δύο πυροσβέστες έχασαν τη ζωή τους όταν εγκλωβίστηκαν ανάμεσα στα μέτωπα στην Κρύα Βρύση Ρεθύμνου και ένας ακόμη πυροσβέστης σκοτώθηκε σε ξεχωριστή φωτιά στην Πελοπόννησο. Στις 2 Αυγούστου ένας Έλληνας και ένας Δανός χειριστής μισθωμένου πυροσβεστικού ελικοπτέρου σκοτώθηκαν μετά τη σύγκρουση δύο Bell κατά την επιχείρηση στην Ψάθα. Ο επιβεβαιωμένος απολογισμός των ανθρώπων που χάθηκαν εν ώρα καθήκοντος στη συγκεκριμένη ακολουθία πυρκαγιών ανέρχεται, επομένως, σε πέντε.
Η μεγαλύτερη καταστροφή καταγράφηκε στο σύμπλεγμα των μετώπων που ξεκίνησε στις 31 Ιουλίου από τη Βοιωτία και επεκτάθηκε προς τη Δυτική Αττική. Η δορυφορική καταγραφή του Copernicus, με εικόνα της 4ης Αυγούστου, υπολόγισε συνολικά 144.243 καμένα στρέμματα: 30.966 στην περιοχή της Ξηρονομής Βοιωτίας και 113.277 στην ευρύτερη ζώνη με επίκεντρο το Πόρτο Γερμενό.
Η κυβέρνηση παρουσίασε χαμηλότερη αποτίμηση, περίπου 111.000 στρεμμάτων, εκ των οποίων τα 46.000 χαρακτηρίζονται αμιγώς δασική έκταση. Οι δύο αριθμοί δεν είναι κατ’ ανάγκη αντιφατικοί: προέρχονται από διαφορετική γεωγραφική οριοθέτηση και διαφορετικό τρόπο καταγραφής. Ωστόσο, η απόκλιση των 33.000 στρεμμάτων επιβάλλει μία ενιαία και δημόσια τελική χαρτογράφηση, ώστε να είναι σαφές τι ακριβώς κάηκε, σε ποια διοικητική περιοχή και σε ποια κατηγορία γης.
Η ένταση της φωτιάς δεν εξηγείται μόνο από τον αριθμό των διαθέσιμων μέσων. Στην επιχείρηση αναπτύχθηκαν εκατοντάδες πυροσβέστες και, σε διαφορετικές φάσεις, έως 34 εναέρια μέσα. Οι ισχυροί άνεμοι, όμως, κατέστησαν αδύνατες τις πτήσεις για περίπου 30 συνεχόμενες ώρες, σύμφωνα με την Πυροσβεστική. Αυτό αποτελεί κρίσιμο επιχειρησιακό δεδομένο, αλλά δεν αρκεί ως συνολική απάντηση. Κάτοικοι κατήγγειλαν στο Reuters καθυστερημένη επέμβαση στα πρώτα μικρά μέτωπα, πριν αυτά ενωθούν σε μία ανεξέλεγκτη πυρκαγιά. Οι καταγγελίες δεν έχουν ακόμη εξεταστεί μέσα από ανεξάρτητη επιχειρησιακή αξιολόγηση.
Το ίδιο ισχύει για την αιτία. Το σενάριο πρόκλησης της πυρκαγιάς από σπινθήρες σε γραμμές ηλεκτρικού ρεύματος εξετάζεται σοβαρά και έχουν πραγματοποιηθεί συλλήψεις. Δεν υπάρχει, όμως, ακόμη τελικό τεχνικό ή δικαστικό πόρισμα. Συνεπώς, η ευθύνη οποιουδήποτε διαχειριστή ή ιδιώτη δεν μπορεί να θεωρείται αποδεδειγμένη.
Οι αυτοψίες στα κτήρια συνεχίζονται. Στις 5 Αυγούστου επιχειρούσαν επτά τριμελείς επιτροπές στο Πόρτο Γερμενό, ενώ άλλες έντεκα επρόκειτο να μεταβούν στα Βίλια. Αυτό σημαίνει ότι δεν υπάρχει ακόμη ασφαλής τελικός αριθμός κατεστραμμένων ή μη κατοικήσιμων κτισμάτων. Κάθε αριθμός που κυκλοφορεί σήμερα πρέπει να αντιμετωπίζεται ως προσωρινός.
Το πλαίσιο στήριξης περιλαμβάνει 600 ευρώ για πρώτες ανάγκες, έως 6.000 ευρώ για οικοσκευή και μικρές επισκευές, επιδότηση προσωρινής στέγασης, στεγαστική συνδρομή για επισκευές ή ανακατασκευή, καθώς και κάλυψη έως 70% της εκτιμηθείσας ζημιάς επιχειρήσεων και αγροτικών εκμεταλλεύσεων. Προβλέπονται επίσης εξάμηνη αναστολή φορολογικών και ασφαλιστικών υποχρεώσεων και δωδεκάμηνη αναστολή αναγκαστικής εκτέλεσης. Πρόκειται, προς το παρόν, για ανακοινωμένα μέτρα — όχι για χρήματα που έχουν ήδη φτάσει στους πληγέντες.
Το βαθύτερο πρόβλημα αποτυπώνεται στην Αττική. Από το 2017 έως σήμερα, δεκαπέντε μεγάλες πυρκαγιές έχουν επηρεάσει περισσότερα από 800.000 στρέμματα. Περίπου 512.000 στρέμματα δάσους έχουν καεί, δηλαδή το 42% της δασικής έκτασης της Περιφέρειας.
Το μεταπυρικό audit, επομένως, δεν μπορεί να κλείσει με τον αριθμό των Canadair ή με μία ακόμη εξαγγελία αποζημιώσεων. Χρειάζεται δημόσιος έλεγχος για την πρώτη αντίδραση, τη συντήρηση των δικτύων, την πραγματική κατάσταση των αντιπυρικών ζωνών, την ταχύτητα των αποζημιώσεων και την έναρξη των αντιδιαβρωτικών και αντιπλημμυρικών έργων.
Οι φωτιές έσβησαν. Ο έλεγχος τώρα αρχίζει.
