Η πραγματική μεταναστευτική τραγωδία, η επιχειρησιακή αντίφαση του Μαρόκου και η αστραπιαία μετατροπή της κρίσης σε πολιτικό όπλο κατά του Πέδρο Σάντσεθ.
Τουλάχιστον 19 άνθρωποι έχασαν τη ζωή τους επιχειρώντας να φτάσουν κολυμπώντας στη Θέουτα. Χιλιάδες πέρασαν από το Μαρόκο στην ισπανική πόλη μέσα σε λίγες ώρες, οι δομές υποδοχής κατέρρευσαν, εκατοντάδες άνθρωποι κοιμήθηκαν στους δρόμους και η Μαδρίτη έστειλε στρατιώτες και επιπλέον αστυνομικές δυνάμεις. Οι πρώτες εκτιμήσεις μιλούσαν για 2.000 έως 3.000 αφίξεις, χωρίς ακόμη να υπάρχει οριστική επίσημη καταμέτρηση. (Reuters)
Οι νεκροί είναι πραγματικοί. Η απελπισία των ανθρώπων που συγκεντρώθηκαν στο Φνιντέκ είναι πραγματική. Η κοινωνική πίεση στο βόρειο Μαρόκο είναι επίσης πραγματική.
Το ίδιο πραγματικό, όμως, είναι και το πολιτικό ερώτημα:
Πώς συγκεντρώθηκαν χιλιάδες άνθρωποι δίπλα σε μία από τις αυστηρότερα επιτηρούμενες συνοριακές ζώνες της Μεσογείου και γιατί η πλήρης μαροκινή κινητοποίηση εκδηλώθηκε αφού είχε ήδη πραγματοποιηθεί η μαζική διέλευση;
Μέχρι στιγμής δεν έχει δημοσιοποιηθεί διαταγή, υπηρεσιακό έγγραφο ή ανεξάρτητα επιβεβαιωμένη πληροφορία που να αποδεικνύει ότι το Ραμπάτ αποφάσισε συνειδητά να ανοίξει τη μεταναστευτική «βαλβίδα».
Υπάρχει, όμως, μια επιχειρησιακή αντίφαση που δεν μπορεί πλέον να αγνοηθεί.
Και γύρω από αυτήν διαμορφώνεται μια αλυσίδα συμφερόντων που εκτείνεται από το Ραμπάτ και το Αλγέρι έως την Ουάσιγκτον και τη συντηρητική Ευρώπη.
Η κρίση δεν εμφανίστηκε σε μία νύχτα
Η πολιτική συγκυρία έχει ιδιαίτερη σημασία.
Την ίδια ημέρα που η Θέουτα κυριαρχούσε στις εικόνες των διεθνών μέσων, δημοσιεύθηκαν στοιχεία σύμφωνα με τα οποία η ισπανική οικονομία αναπτύχθηκε κατά 0,7% το δεύτερο τρίμηνο του 2026, πάνω από τις προβλέψεις των αναλυτών. Η Ισπανία εξακολουθεί να αναπτύσσεται ταχύτερα από τις περισσότερες μεγάλες οικονομίες της ευρωζώνης. (Reuters)
Λίγες ημέρες νωρίτερα, ανάλυση του Bloomberg —η οποία αναδημοσιεύθηκε με τον τίτλο «Η Ισπανία αρχίζει να ενοχλεί την υπόλοιπη Ευρώπη»— αναγνώριζε ότι η χώρα αναμενόταν να αναπτυχθεί περίπου 2,6% το 2026, ότι είχε διπλασιάσει την αιολική και ηλιακή παραγωγική της ικανότητα από το 2019 και ότι αντιμετώπιζε καλύτερα από άλλες ευρωπαϊκές οικονομίες την ενεργειακή αναταραχή. (Taipei Times)
Μέσα σε λίγες ώρες, όμως, το διεθνές κάδρο μετακινήθηκε.
Από την ανάπτυξη, την ενέργεια και την απασχόληση, η Ισπανία βρέθηκε να συζητείται ως χώρα των ανοιχτών συνόρων, της ανεξέλεγκτης μετανάστευσης και της απειλής για την ευρωπαϊκή ασφάλεια.
Η χρονική σύμπτωση δεν αποδεικνύει ότι η κρίση οργανώθηκε για να σβήσει τις οικονομικές επιτυχίες της Μαδρίτης.
Αποκαλύπτει όμως πόσο γρήγορα μια πραγματική κρίση μπορεί να αντικαταστήσει ένα πολιτικά δυσάρεστο αφήγημα με ένα πολύ πιο βολικό.
Η μαζική κίνηση της 30ής Ιουλίου δεν προέκυψε από το πουθενά.
Από την αρχή του 2026 η μεταναστευτική πίεση προς τη Θέουτα είχε αυξηθεί σημαντικά. Από την 1η Ιανουαρίου έως τις 15 Ιουλίου είχαν καταγραφεί 2.826 αφίξεις, έναντι 1.133 το αντίστοιχο διάστημα του 2025. Τοπικά μέσα ανέφεραν ήδη από τις 27 Ιουλίου ότι άνθρωποι έφταναν στο Φνιντέκ από διαφορετικές περιοχές του Μαρόκου, εγκαθίσταντο προσωρινά εκεί και περίμεναν την κατάλληλη στιγμή για να επιχειρήσουν τη θαλάσσια διέλευση. Οι σχετικές προσκλήσεις και φήμες κυκλοφορούσαν ευρέως στο Facebook και στο TikTok. (LeDesk)
Άρα, οι μαροκινές αρχές δύσκολα μπορούν να ισχυριστούν ότι αιφνιδιάστηκαν πλήρως.
Υπήρχε αυξανόμενη συγκέντρωση ανθρώπων. Υπήρχε δημόσια κινητικότητα στα κοινωνικά δίκτυα. Υπήρχαν ήδη νεκροί και αγνοούμενοι από προηγούμενες απόπειρες. Και υπήρχαν τοπικά δημοσιεύματα που περιέγραφαν το Φνιντέκ ως σημείο συγκέντρωσης ανθρώπων από ολόκληρη τη χώρα. (Hespress)
Η επίσημη εξήγηση της ισπανικής κυβέρνησης είναι ότι εγκληματικά δίκτυα εκμεταλλεύτηκαν και διαστρέβλωσαν πρόσφατη απόφαση του ισπανικού Ανωτάτου Δικαστηρίου, η οποία περιόρισε τις άμεσες επαναπροωθήσεις ανθρώπων που φτάνουν διά θαλάσσης. Το υπουργείο Εσωτερικών της Ισπανίας υποστηρίζει ότι η απόφαση παρουσιάστηκε παραπλανητικά ως εγγύηση ότι όποιος κατορθώσει να φτάσει κολυμπώντας στη Θέουτα θα μπορεί να παραμείνει. (Ministerio del Interior)
Η δικαστική απόφαση και τα ψηφιακά καλέσματα αποτελούν πιθανό καταλύτη.
Δεν αποτελούν, όμως, πλήρη απάντηση.
Δεν εξηγούν ποιος επέτρεψε σε χιλιάδες ανθρώπους να φτάσουν σχεδόν ταυτόχρονα σε μια περιοχή όπου το μαροκινό κράτος έχει αποδείξει ότι μπορεί να ελέγχει δρόμους, λεωφορεία, παράκτιες ζώνες και σημεία συγκέντρωσης.
Η επιχειρησιακή αντίφαση
Το βράδυ της 30ής προς την 31η Ιουλίου, το Φνιντέκ έμοιαζε με αποκλεισμένη στρατιωτική ζώνη.
Μαροκινές δυνάμεις ασφαλείας είχαν αναπτύξει πολλαπλές γραμμές αστυνομικών και χωροφυλάκων, τεθωρακισμένα οχήματα και υδροβόλα. Το Reuters κατέγραψε βίαιες απωθήσεις, συγκρούσεις, εμπρησμό λεωφορείου και οχημάτων, ενώ χιλιάδες άνθρωποι συνέχιζαν να επιχειρούν να πλησιάσουν τα σύνορα. (Reuters)
Η ανάπτυξη αυτή αποδεικνύει κάτι κρίσιμο:
Το Μαρόκο διαθέτει την επιχειρησιακή ικανότητα να κλείσει την περιοχή.
Το ερώτημα είναι γιατί η ικανότητα αυτή δεν χρησιμοποιήθηκε εγκαίρως και προληπτικά, όταν οι συγκεντρώσεις είχαν ήδη γίνει αντιληπτές.
Η El País περιέγραψε ανθρώπους να περνούν προς τη Θέουτα «εν μέσω της φαινομενικής παθητικότητας» των μαροκινών αστυνομικών δυνάμεων. Σύμφωνα με την επιτόπια ανταπόκριση, νεαροί και οικογένειες κινούνταν προς την παραλία και το συνοριακό φράγμα χωρίς να αντιμετωπίζουν αρχικά αντίσταση ανάλογη με το μέγεθος της κινητοποίησης που ακολούθησε. (El País)
Προκύπτουν επομένως δύο διακριτές φάσεις:
Πρώτη φάση: συγκέντρωση χιλιάδων ανθρώπων, διάτρητοι ή ανεπαρκείς έλεγχοι και μαζική διέλευση.
Δεύτερη φάση: πλήρης ανάπτυξη δυνάμεων, υδροβόλα, αποκλεισμός δρόμων, βίαιες απωθήσεις και συντονισμός επιστροφών.
Η μετάβαση από τη μία φάση στην άλλη είναι το κεντρικό αντικείμενο της έρευνας.
Όχι επειδή αποδεικνύει αυτομάτως κρατική προβοκάτσια, αλλά επειδή δημιουργεί εύλογα ερωτήματα για πιθανή επιλεκτική αδράνεια.
Το προηγούμενο του 2024 και η απόδειξη δυνατότητας
Το 2024 είχε κυκλοφορήσει μέσω κοινωνικών δικτύων ανάλογο κάλεσμα για μαζική πορεία προς τη Θέουτα.
Τότε οι μαροκινές αρχές είχαν αναπτύξει ισχυρές δυνάμεις στο Φνιντέκ, είχαν ανακόψει ομάδες ανθρώπων προτού προσεγγίσουν τα σύνορα και είχαν μεταφέρει πολλούς από τους συγκεντρωμένους με λεωφορεία σε πόλεις του εσωτερικού. Η απόπειρα ουσιαστικά εξουδετερώθηκε πριν αποκτήσει τη σημερινή κλίμακα. (El Faro de Ceuta)
Η σύγκριση δεν αποδεικνύει πρόθεση.
Αποδεικνύει όμως ότι το μαροκινό κράτος διαθέτει:
- πληροφορίες για τα ψηφιακά καλέσματα,
- δυνατότητα εντοπισμού μετακινήσεων,
- έλεγχο των δρόμων προς το Φνιντέκ,
- επαρκείς δυνάμεις για προληπτικό αποκλεισμό.
Γι’ αυτό και το βασικό ερώτημα δεν είναι αν το Μαρόκο μπορούσε να αποτρέψει τη μαζική συγκέντρωση.
Είναι γιατί αυτή τη φορά δεν την απέτρεψε εγκαίρως.
Το ελληνικό προηγούμενο: από το Αιγαίο στον Έβρο
Η εργαλειοποίηση του μεταναστευτικού ως μέσο πίεσης δεν είναι άγνωστη στην Ευρώπη. Η Ελλάδα τη βίωσε σε διαδοχικές φάσεις. Το 2015, επί κυβέρνησης ΣΥΡΙΖΑ–ΑΝΕΛ, περισσότεροι από 850.000 πρόσφυγες και μετανάστες πέρασαν από την Τουρκία στα ελληνικά νησιά, δημιουργώντας τη μεγαλύτερη μεταναστευτική κρίση της σύγχρονης ευρωπαϊκής ιστορίας. Η Άγκυρα διέθετε ήδη το κρίσιμο πλεονέκτημα: μπορούσε να αυξάνει ή να περιορίζει τις αναχωρήσεις προς το Αιγαίο.
Η συμφωνία ΕΕ–Τουρκίας του 2016 περιόρισε τις ροές, αλλά ταυτόχρονα θεσμοποίησε την ευρωπαϊκή εξάρτηση από τον Ερντογάν. Η Τουρκία μετατράπηκε σε πληρωμένο συνοριοφύλακα της Ευρώπης και απέκτησε ένα ισχυρό διαπραγματευτικό όπλο.
Τον Φεβρουάριο του 2020, στον Έβρο, η εργαλειοποίηση έγινε πλέον απροκάλυπτη. Η τουρκική κυβέρνηση ανακοίνωσε ότι «άνοιξε τις πύλες», ενθάρρυνε χιλιάδες ανθρώπους να κινηθούν προς τα ελληνικά σύνορα και χρησιμοποίησε την πίεση για να απαιτήσει ευρωπαϊκή στήριξη.
Η αναλογία με τη Θέουτα είναι σαφής: όταν η Ευρώπη αναθέτει τη φύλαξη των συνόρων της σε τρίτα κράτη, οι συνοριοφύλακες μπορούν εύκολα να μετατραπούν σε εκβιαστές. Η Τουρκία το έκανε δημόσια. Το ερώτημα είναι αν το Μαρόκο εφαρμόζει μια πιο σιωπηλή εκδοχή της ίδιας μεθόδου.
Το προηγούμενο του 2021
Τον Μάιο του 2021, περίπου 8.000 έως 10.000 άνθρωποι πέρασαν στη Θέουτα μέσα σε λίγες ημέρες, ενώ οι μαροκινές δυνάμεις είχαν χαλαρώσει εμφανώς την επιτήρηση.
Η κρίση συνέπεσε με σφοδρή διπλωματική σύγκρουση ανάμεσα στο Μαρόκο και την Ισπανία, επειδή η Μαδρίτη είχε επιτρέψει τη νοσηλεία του Μπραχίμ Γκάλι, ηγέτη του Μετώπου Πολισάριο. Το Ραμπάτ αρνήθηκε ότι χρησιμοποίησε οργανωμένα τους μετανάστες, όμως η κρίση καταγράφηκε διεθνώς ως χαρακτηριστικό παράδειγμα άσκησης πίεσης μέσω της χαλάρωσης των συνοριακών ελέγχων. (Reuters)
Η σημασία του προηγουμένου είναι μεγάλη.
Το Μαρόκο δεν χρειάζεται να δημιουργήσει τους ανθρώπους που επιθυμούν να φύγουν. Δεν χρειάζεται να οργανώσει από το μηδέν μια μεταναστευτική ροή.
Αρκεί να αυξήσει ή να μειώσει την πίεση που ασκεί πάνω σε μια ήδη υπαρκτή κοινωνική και ανθρώπινη πραγματικότητα.
Η βαλβίδα δεν κατασκευάζει το νερό.
Ρυθμίζει πότε και προς ποια κατεύθυνση θα εκτονωθεί.
Η Αλγερία και το άμεσο μαροκινό κίνητρο
Δέκα ημέρες πριν από την έκρηξη στη Θέουτα, ο Πέδρο Σάντσεθ επισκέφθηκε επίσημα το Αλγέρι και συναντήθηκε με τον Αλγερινό πρόεδρο Αμπντελματζίντ Τεμπούν. Στόχος ήταν η αποκατάσταση των διμερών σχέσεων ύστερα από χρόνια έντασης και η ενίσχυση της οικονομικής, ενεργειακής και διπλωματικής συνεργασίας. (Reuters Connect)
Για το Μαρόκο, η Αλγερία δεν είναι ένας συνηθισμένος γείτονας.
Είναι ο βασικός περιφερειακός ανταγωνιστής του και ο κύριος υποστηρικτής του Πολισάριο στη σύγκρουση για τη Δυτική Σαχάρα. Η επαναπροσέγγιση της Μαδρίτης με το Αλγέρι αγγίζει τον πιο ευαίσθητο πυρήνα της μαροκινής εξωτερικής πολιτικής. (Reuters)
Αυτό παρέχει στο Ραμπάτ ένα εύλογο κίνητρο για να υπενθυμίσει στον Σάντσεθ ότι η σταθερότητα στα νότια σύνορα της Ισπανίας εξαρτάται σε μεγάλο βαθμό από τη συνεργασία του Μαρόκου.
Το κίνητρο δεν ισοδυναμεί με απόδειξη.
Η χρονική ακολουθία, όμως, είναι πολιτικά αξιοπρόσεκτη:
Επαναπροσέγγιση Μαδρίτης–Αλγερίου → αυξανόμενη συγκέντρωση στο Φνιντέκ → μαζική διέλευση → κρίση στη Θέουτα.
Η Financial Times ανέφερε ήδη ότι μεταξύ των σεναρίων που εξετάζονται βρίσκεται και πιθανή μαροκινή αντίδραση στην ισπανοαλγερινή προσέγγιση, επικαλούμενη το προηγούμενο του 2021. (Financial Times)
Η επίσημη γραμμή Μαδρίτης και Ραμπάτ
Παρά τις παραπάνω ενδείξεις, η κυβέρνηση Σάντσεθ αποφεύγει οποιαδήποτε δημόσια σύγκρουση με το Μαρόκο.
Το ισπανικό υπουργείο Εσωτερικών χαρακτήρισε τη συνεργασία των δύο χωρών «υποδειγματική» και απέδωσε το κύμα αφίξεων στα δίκτυα διακίνησης και στη χειραγώγηση της δικαστικής απόφασης. Η Μαδρίτη και το Ραμπάτ συμφώνησαν επίσης σε συντονισμό για επιστροφές ανθρώπων που πέρασαν παράτυπα. (Ministerio del Interior)
Τα μεγάλα μαροκινά μέσα προβάλλουν τη δεύτερη φάση της κρίσης: την αστυνομική καταστολή, τα υδροβόλα, την ανάσχεση των συγκεντρωμένων και τη συμφωνία επαναπατρισμού. Παράλληλα, αποδίδουν μεγάλο μέρος της ευθύνης στις φήμες των κοινωνικών δικτύων, στην ισπανική δικαστική απόφαση και στην προσδοκία νομιμοποίησης στην Ευρώπη. (Hespress)
Το αφήγημα αυτό απαντά στο τι έκανε το Μαρόκο αφού ξέσπασε η κρίση.
Δεν απαντά επαρκώς στο τι έκανε πριν.
Από την οικονομική επιτυχία στο «χάος»
Η πολιτική συγκυρία έχει ιδιαίτερη σημασία.
Την ίδια ημέρα που η Θέουτα κυριαρχούσε στις εικόνες των διεθνών μέσων, δημοσιεύθηκαν στοιχεία σύμφωνα με τα οποία η ισπανική οικονομία αναπτύχθηκε κατά 0,7% το δεύτερο τρίμηνο του 2026, πάνω από τις προβλέψεις των αναλυτών. Η Ισπανία εξακολουθεί να αναπτύσσεται ταχύτερα από τις περισσότερες μεγάλες οικονομίες της ευρωζώνης. (Reuters)
Λίγες ημέρες νωρίτερα, ανάλυση του Bloomberg —η οποία αναδημοσιεύθηκε με τον τίτλο «Η Ισπανία αρχίζει να ενοχλεί την υπόλοιπη Ευρώπη»— αναγνώριζε ότι η χώρα αναμενόταν να αναπτυχθεί περίπου 2,6% το 2026, ότι είχε διπλασιάσει την αιολική και ηλιακή παραγωγική της ικανότητα από το 2019 και ότι αντιμετώπιζε καλύτερα από άλλες ευρωπαϊκές οικονομίες την ενεργειακή αναταραχή. (Taipei Times)
Μέσα σε λίγες ώρες, όμως, το διεθνές κάδρο μετακινήθηκε.
Από την ανάπτυξη, την ενέργεια και την απασχόληση, η Ισπανία βρέθηκε να συζητείται ως χώρα των ανοιχτών συνόρων, της ανεξέλεγκτης μετανάστευσης και της απειλής για την ευρωπαϊκή ασφάλεια.
Η χρονική σύμπτωση δεν αποδεικνύει ότι η κρίση οργανώθηκε για να σβήσει τις οικονομικές επιτυχίες της Μαδρίτης.
Αποκαλύπτει όμως πόσο γρήγορα μια πραγματική κρίση μπορεί να αντικαταστήσει ένα πολιτικά δυσάρεστο αφήγημα με ένα πολύ πιο βολικό.
Ο Τραμπ και ο Σάντσεθ
Οι σχέσεις του Σάντσεθ με τον Ντόναλντ Τραμπ βρίσκονταν ήδη σε ανοιχτή σύγκρουση.
Ο Ισπανός πρωθυπουργός είχε διαφοροποιηθεί από την Ουάσιγκτον σε ζητήματα στρατιωτικών δαπανών, μετανάστευσης, ελευθερίας του λόγου και στον πόλεμο με το Ιράν. Τον Ιούλιο, ο Τραμπ διέταξε μάλιστα την προετοιμασία διακοπής των εμπορικών σχέσεων με την Ισπανία, κατηγορώντας τη Μαδρίτη για τη στάση της στο ΝΑΤΟ και στο Ιράν. (Reuters)
Την ίδια στιγμή, το Μαρόκο αποτελεί έναν από τους στενότερους στρατηγικούς εταίρους των ΗΠΑ στη Βόρεια Αφρική. Επί Τραμπ, η Ουάσιγκτον αναγνώρισε τη μαροκινή κυριαρχία στη Δυτική Σαχάρα —τη σημαντικότερη ίσως διπλωματική επιτυχία του Ραμπάτ στη συγκεκριμένη υπόθεση— και η αμερικανική κυβέρνηση εξακολουθεί να χαρακτηρίζει τη σχέση με το Μαρόκο στρατηγική. (Al Jazeera)
Μετά την έκρηξη στη Θέουτα, η αναπληρώτρια εκπρόσωπος του Λευκού Οίκου, Άννα Κέλι, απέδωσε την κρίση στις πολιτικές της «άκρας Αριστεράς» στην Ισπανία και χρησιμοποίησε το γεγονός για να δικαιώσει τις προειδοποιήσεις του Τραμπ περί μαζικής μετανάστευσης. (El País)
Δεν υπάρχει μέχρι στιγμής τεκμήριο ότι η Ουάσιγκτον ζήτησε, γνώριζε ή συντόνισε οποιαδήποτε μαροκινή κίνηση.
Υπάρχει όμως σαφής σύγκλιση συμφερόντων:
- ο Τραμπ επιδιώκει την πολιτική αποδόμηση του Σάντσεθ,
- το Μαρόκο διαθέτει δικό του κίνητρο λόγω Αλγερίας και Δυτικής Σαχάρας,
- και η κρίση προσφέρει ιδανικό υλικό για το τραμπικό αφήγημα περί αποτυχημένων ευρωπαϊκών συνόρων.
Δεν απαιτείται κατ’ ανάγκην κοινό κέντρο επιχειρήσεων για να παραχθεί κοινό πολιτικό αποτέλεσμα.
Η ευρωπαϊκή Δεξιά ήταν έτοιμη
Η ιταλική κυβέρνηση αντέδρασε σχεδόν αμέσως.
Η Τζόρτζια Μελόνι και ο υπουργός Εξωτερικών Αντόνιο Ταγιάνι έθεσαν ζήτημα προσωρινής αναστολής της Σένγκεν με την Ισπανία, συνδέοντας τη Θέουτα με την πολιτική νομιμοποίησης μεταναστών του Σάντσεθ. Η Μαδρίτη κάλεσε τον Ιταλό πρέσβη για εξηγήσεις και κατηγόρησε τη Ρώμη για κομματική δημαγωγία και παραποίηση των ισπανικών μέτρων, τα οποία αφορούν ανθρώπους που διέμεναν ήδη στη χώρα και όχι τους νεοαφιχθέντες στη Θέουτα. (Financial Times)
Η Ευρωπαϊκή Επιτροπή κράτησε διαφορετική δημόσια γραμμή: προσέφερε στην Ισπανία πρόσθετη επιχειρησιακή και οικονομική βοήθεια, ακόμη και μέσω Frontex, αλλά συνέχισε να χαρακτηρίζει το Μαρόκο βασικό και αξιόπιστο εταίρο στη διαχείριση της μετανάστευσης. Παράλληλα, οι Βρυξέλλες επιδιώκουν ευρύτερη συμφωνία οικονομικής στήριξης προς το Ραμπάτ με αντάλλαγμα αυστηρότερο έλεγχο των αναχωρήσεων. (El País)
Η αντίφαση είναι εμφανής.
Η Ευρώπη γνωρίζει ότι η ασφάλεια των νοτίων συνόρων της εξαρτάται από τη βούληση του Μαρόκου. Γι’ αυτό και, ακόμη και όταν υπάρχουν υπόνοιες εργαλειοποίησης, αποφεύγει να συγκρουστεί ευθέως με το Ραμπάτ.
Τι γνωρίζουμε και τι δεν γνωρίζουμε
Γνωρίζουμε ότι η πίεση αυξανόταν επί εβδομάδες και ότι οι συγκεντρώσεις και τα ψηφιακά καλέσματα ήταν δημόσια γνωστά.
Γνωρίζουμε ότι στη μαζική πρώτη φάση καταγράφηκε ανεπαρκής ή παθητική αντίδραση μαροκινών δυνάμεων.
Γνωρίζουμε ότι αργότερα το Μαρόκο απέδειξε πως μπορούσε να αναπτύξει ισχυρότατο μηχανισμό καταστολής και αποκλεισμού.
Γνωρίζουμε ότι υπάρχει το προηγούμενο του 2021, όταν η μετανάστευση χρησιμοποιήθηκε ως μέσο πίεσης σε περίοδο διπλωματικής κρίσης.
Γνωρίζουμε ότι η πρόσφατη επαναπροσέγγιση Ισπανίας–Αλγερίας μπορούσε να ενοχλήσει σοβαρά το Ραμπάτ.
Γνωρίζουμε ότι ο Λευκός Οίκος και η ευρωπαϊκή συντηρητική Δεξιά αξιοποίησαν αμέσως το γεγονός για να επιτεθούν στον Σάντσεθ.
Δεν γνωρίζουμε, όμως, αν υπήρξε πολιτική εντολή από το μαροκινό παλάτι ή το υπουργείο Εσωτερικών.
Δεν γνωρίζουμε αν υπήρξε οποιοσδήποτε προηγούμενος συντονισμός με ξένη κυβέρνηση.
Δεν γνωρίζουμε ποιος ακριβώς έδωσε το πρώτο οργανωμένο ψηφιακό σύνθημα και εάν πίσω από τους λογαριασμούς βρίσκονταν διακινητές, αυθόρμητα δίκτυα νέων ή άλλοι μηχανισμοί.
Το ερώτημα που μένει
Η Θέουτα δεν είναι μόνο μια μεταναστευτική κρίση.
Είναι το σημείο όπου τέμνονται η κοινωνική απόγνωση του μαροκινού Βορρά, η διεκδίκηση της Δυτικής Σαχάρας, η αντιπαλότητα Μαρόκου–Αλγερίας, η πολιτική σύγκρουση Τραμπ–Σάντσεθ και ο ευρωπαϊκός πόλεμος γύρω από τη μετανάστευση.
Οι άνθρωποι που χάθηκαν στη θάλασσα δεν είναι πιόνια από τη φύση τους.
Μετατρέπονται σε πιόνια όταν κράτη, κυβερνήσεις και πολιτικοί μηχανισμοί επιλέγουν πότε θα τους εμποδίσουν, πότε θα τους αφήσουν να κινηθούν και πώς θα χρησιμοποιήσουν έπειτα τις εικόνες τους.
Μέχρι να εμφανιστεί το έγγραφο ή η μαρτυρία που θα αποδεικνύει πολιτική εντολή, η υπόθεση της ελεγχόμενης μαροκινής αδράνειας παραμένει υπόθεση.
Όχι όμως αυθαίρετη.
Στηρίζεται σε γνωστή δυνατότητα, ιστορικό προηγούμενο, εύλογο κίνητρο και μια επιχειρησιακή ακολουθία που δεν έχει ακόμη εξηγηθεί.
Το ερώτημα δεν είναι αν υπήρχε μεταναστευτική πίεση. Υπήρχε.
Το ερώτημα είναι ποιος επέλεξε τη στιγμή που η πίεση θα μετατρεπόταν σε έκρηξη — και ποιοι ήταν έτοιμοι να την αξιοποιήσουν.
