Στις ΗΠΑ, ο πολιτισμός δεν είναι ποτέ ουδέτερος. Κι όταν δύο εμβληματικές φιγούρες όπως ο Robert De Niro και ο Donald Trump συγκρούονται δημόσια, δεν μιλάμε απλώς για μια προσωπική διαμάχη. Μιλάμε για ένα σύμπτωμα μιας χώρας όπου το θέαμα έχει γίνει προέκταση της πολιτικής και η πολιτική έχει υιοθετήσει τους κανόνες του θεάματος. Το Χόλιγουντ —αυτός ο μηχανισμός παραγωγής εικόνων και αφηγήσεων— επιστρέφει ξανά στο προσκήνιο ως πεδίο μάχης.
Ο De Niro έχει εδώ και χρόνια πάρει θέση. Όχι απλώς θέση, αλλά μάλλον ρόλο: του οργισμένου αντι-Τραμπ ηθοποιού που βλέπει στη φιγούρα του πρώην προέδρου μια επικίνδυνη εκτροπή για τη χώρα του. Οι εμφανίσεις του, είτε σε βραβεία είτε σε τηλεοπτικά πάνελ, διανθίζονται με φρασεολογίες που σπάνε το “καθωσπρέπει” όριο που παλιά θεωρούταν κανόνας για τους σταρ. Αλλά η εποχή άλλαξε· ο σταρ οφείλει να είναι πολίτης, και ο πολίτης οφείλει να είναι δημόσια ορατός. Ο De Niro, στα 80 του πλέον, κινείται ακριβώς πάνω σε αυτή την τομή.
Από την άλλη πλευρά, ο Trump έχει κατανοήσει όσο λίγοι τον τρόπο με τον οποίο λειτουργεί το πολιτισμικό οικοσύστημα της Αμερικής. Ο ίδιος δεν προέρχεται από το Χόλιγουντ, αλλά από κάτι πιο ευέλικτο και πιο θορυβώδες: την αμερικανική τηλεοπτική κουλτούρα, τα reality shows, τον θόρυβο των media. Το «brand Trump» γεννήθηκε στην ψυχαγωγία πριν γίνει πολιτική πλατφόρμα. Και όταν δέχεται επίθεση από ηθοποιούς όπως ο De Niro, δεν αμύνεται· αξιοποιεί την επίθεση ως proof ότι “το σύστημα” είναι εναντίον του. Κάτι που συσπειρώνει τη βάση του.
Η μεγάλη συζήτηση, όμως, δεν είναι ο De Niro ή ο Trump ατομικά. Είναι το Χόλιγουντ ως πολιτικός δρων. Από την εποχή του McCarthy μέχρι τις αντιπολεμικές φωνές του ’60 και τις LGBTQ+ και #MeToo κινητοποιήσεις των τελευταίων ετών, το αμερικανικό θέαμα πατάει πάντα σε μια λεπτή ισορροπία: θέλει να είναι mainstream και ταυτόχρονα να εμφανίζεται “ηθικά προοδευτικό”. Θέλει να πουλάει σε όλους, αλλά να μην δείχνει πως κλείνει το μάτι σε όλους. Είναι ένα εργοστάσιο που πουλάει ιστορίες —και κάθε ιστορία κουβαλάει μέσα της μια ιδεολογία.
Αυτό ακριβώς είναι το σημείο στο οποίο η διαμάχη De Niro–Trump γίνεται συμβολική. Το Χόλιγουντ δεν μπορεί πια να σταθεί ως “απολιτίκ” βιομηχανία, όσο κι αν κάποιοι το εύχονται. Η πολωμένη Αμερική παράγει πολωμένα μηνύματα. Και η εικόνα ενός βετεράνου ηθοποιού να επιτίθεται στον πρώην πρόεδρο είναι απλώς η πιο εμφανής εκδοχή μιας βαθύτερης πραγματικότητας: οι πολιτισμικοί μηχανισμοί έχουν πολιτικοποιηθεί πλήρως.
Το ενδιαφέρον είναι ότι αυτό δεν αφορά μόνο τους φιλελεύθερους κύκλους του Λος Άντζελες. Στην αντίπερα όχθη, μια ολόκληρη alt-media βιομηχανία στήνει “αντι-Hollywood” αφήγημα, με YouTubers, podcasters και influencers που λειτουργούν ως το δεξιό ισοδύναμο των παλιών σταρ. Η σύγκρουση δεν είναι πλέον μόνο στο κόκκινο χαλί· είναι διάχυτη, ψηφιακή, αδιάκοπη.
Για τον μέσο Αμερικανό, το αποτέλεσμα είναι μια περίεργη θολούρα: δεν μπορεί να ξεχωρίσει πού τελειώνει η ψυχαγωγία και πού αρχίζει η πολιτική. Για τον υπόλοιπο κόσμο, το θέαμα είναι ενδεικτικό του πώς η μεγαλύτερη μηχανή πολιτισμού στη γη παλεύει να διαχειριστεί τον ίδιο της τον εαυτό.
Σε κάθε περίπτωση, η σύγκρουση De Niro–Trump δεν είναι προσωπική. Είναι μια πρόγευση του πολιτισμικού τοπίου που έρχεται: περισσότερο δημόσιο, περισσότερο θορυβώδες, λιγότερο “ουδέτερο”. Το “πολίτικαλ” Χόλιγουντ δεν επιστρέφει —απλώς αποκαλύπτει πως ποτέ δεν έφυγε.
Sources
NYT, The Atlantic, Guardian, Variety, Hollywood Reporter.
