Πέρα από την εφαρμογή του Δικαίου – στη δημόσια σκηνοθεσία της υποταγής
Άνθρωποι γονατισμένοι, δεμένοι, με το πρόσωπο στο έδαφος, ενώ από πάνω τους στέκονται ένοπλοι. Το βίντεο που ανήρτησε ο Ισραηλινός υπουργός Εθνικής Ασφάλειας Itamar Ben-Gvir, με το μήνυμα «Έτσι υποδεχόμαστε τους υποστηρικτές της τρομοκρατίας – Welcome to Israel», προκάλεσε διεθνείς αντιδράσεις και, σύμφωνα με το Associated Press, ακόμη και αποδοκιμασία(?!) από τον Benjamin Netanyahu και τον Ισραηλινό ΥΠΕΞ Gideon Sa’ar. ([AP News][1])
Οι συλληφθέντες ήταν μέλη του Global Sumud Flotilla, του διεθνούς στολίσκου που επιχείρησε να μεταφέρει ανθρωπιστική βοήθεια στη Γάζα και να αμφισβητήσει τον ισραηλινό ναυτικό αποκλεισμό. Ο στολίσκος μετέφερε εκατοντάδες ακτιβιστές από δεκάδες χώρες, οι οποίοι αναχαιτίστηκαν από ισραηλινές δυνάμεις, μεταφέρθηκαν στο λιμάνι Ashdod και στη συνέχεια στη φυλακή Ketziot στο Νεγκέβ. ([Reuters][2])
Το ελληνικό ενδιαφέρον είναι άμεσο: ελληνικά μέσα αναφέρουν ότι ανάμεσα στους συλληφθέντες βρίσκονται και 19 Έλληνες πολίτες, ενώ το ελληνικό ΥΠΕΞ φέρεται να έχει προχωρήσει σε διάβημα προς τις ισραηλινές αρχές ζητώντας μέτρα για την ασφάλειά τους.
Το κρίσιμο ερώτημα είναι αν η σύλληψη έγινε σε διεθνή ύδατα. Οι διοργανωτές του στολίσκου, αρκετά διεθνή μέσα και κυβερνήσεις που αντέδρασαν αναφέρουν ότι η επιχείρηση έγινε εκτός ισραηλινών χωρικών υδάτων. Ο Guardian μετέδωσε ότι προηγούμενη επιχείρηση κοντά στην Κρήτη έγινε σε διεθνή ύδατα, με τους οργανωτές να μιλούν για «βίαιη επιδρομή» εκατοντάδες μίλια από τη Γάζα. [The Guardian]Το Reuters, σε προηγούμενη αναχαίτιση του ίδιου κύκλου αποστολών, ανέφερε ότι το Ισραήλ κατέλαβε σκάφη σε διεθνή ύδατα κοντά στην Ελλάδα, ενώ η Αθήνα είχε ζητήσει από το Ισραήλ να αποσύρει τα πλοία του.
Νομικά, όμως, το θέμα δεν είναι απλό. Υπάρχει η ισραηλινή θέση ότι ο ναυτικός αποκλεισμός της Γάζας είναι νόμιμος και μπορεί να επιβληθεί ακόμη και στην ανοικτή θάλασσα, εφόσον ένα πλοίο δηλώνει πρόθεση να τον σπάσει. Υπάρχει και η αντίθετη θέση: ότι όταν πρόκειται για πολιτικά, ανθρωπιστικά σκάφη, με πολίτες και βοήθεια, η αναχαίτιση σε διεθνή ύδατα συνιστά παραβίαση της ελευθερίας ναυσιπλοΐας και παράνομη κράτηση. Ακόμη και το AP σημειώνει ότι οι ειδικοί του διεθνούς δικαίου παραμένουν διχασμένοι ως προς τη νομιμότητα τέτοιων αναχαιτίσεων. αήλ επικαλείται το δίκαιο του αποκλεισμού, οι εικόνες εξευτελισμού κρατουμένων δεν υπηρετούν την ασφάλεια. Υπηρετούν την επίδειξη ισχύος. Και όταν ένας υπουργός δεν αρκείται στη σύλληψη, αλλά τη μετατρέπει σε βίντεο-τρόπαιο, τότε το μήνυμα δεν απευθύνεται μόνο στους ακτιβιστές. Απευθύνεται σε όλο τον κόσμο: όποιος επιχειρεί να αμφισβητήσει τον αποκλεισμό, θα αντιμετωπιστεί όχι ως πολίτης, αλλά ως εχθρός.
Το ερευνητικό συμπέρασμα, μέχρι στιγμής, είναι σαφές αλλά όχι τελεσίδικο: υπάρχουν ισχυρές ενδείξεις και πολλαπλές αναφορές ότι οι αναχαιτίσεις έγιναν σε διεθνή ύδατα· η νομική αξιολόγηση παραμένει αντικείμενο σύγκρουσης· η μεταχείριση των κρατουμένων, όμως, είναι το σημείο όπου η πολιτική εικόνα γίνεται σχεδόν αδύνατο να υπερασπιστεί τον εαυτό της.
Το πραγματικό συμπέρασμα δεν είναι μόνο νομικό — εκεί το Δίκαιο γίνεται συχνά λάστιχο, ειδικά όταν συναντά στρατούς, γεωπολιτική και “εξαιρέσεις ασφαλείας”.
Το βαθύτερο συμπέρασμα είναι πολιτικό και κοινωνικό.
Γιατί αυτές οι εικόνες δεν δείχνουν απλώς μια σύλληψη.
Δείχνουν μια νέα αισθητική εξουσίας.
Την ανάγκη του σύγχρονου κράτους να μη νικά μόνο — αλλά να επιδεικνύει τη νίκη του δημόσια. Να τη μετατρέπει σε εικόνα, meme, warning, performance. Οι δεμένοι άνθρωποι δεν είναι μόνο κρατούμενοι. Είναι μήνυμα.
Και αυτό αφορά πολύ περισσότερα από τη Μέση Ανατολή.
Αφορά έναν κόσμο όπου η πολιτική εξουσία αρχίζει να λειτουργεί ξανά θεατρικά:
με δημόσιο εξευτελισμό, παραδειγματισμό και ψηφιακή διαπόμπευση.
Όχι μόνο να σε σταματήσει — αλλά να σε δείξει γονατισμένο.
Αυτό είναι το πιο ανησυχητικό στοιχείο της υπόθεσης. Οχι αν η απαγωγή -σύλληψη έγινε 10 ή 20 μίλια έξω από τα χωρικά ύδατα — αλλά ότι ένα κομμάτι της σύγχρονης πολιτικής και κοινωνικής κουλτούρας φαίνεται πλέον να απολαμβάνει την εικόνα της ταπείνωσης.
Εκεί τελειώνει η νομική συζήτηση. Και αρχίζει κάτι πολύ πιο σκοτεινό. Κάτι που μόνο η Πολιτική βούληση της Παγκόσμιας Κοινότητας μπορεί ακόμη να ανατρέψει.-
