Αυτό είναι, περίπου, το βασικό ερώτημα που επιχείρησε να απαντήσει πρόσφατη ανάλυση του BBC γύρω από τη σχέση Πεκίνου–Μόσχας.
Πολλές φορές, ένα μέρος των δυτικών media προσεγγίζει τη γεωπολιτική συζήτηση με μια απλοϊκή αφέλεια για την κοινή γνώμη, κάτι σαν “Netflix political drama” με πυρηνικά.
Δηλαδή:
— ποιος “χρησιμοποιεί” ποιον
— ποιος είναι ο “junior partner” (δευτερεύων εταίρος)
— ποιος “χειραγωγεί” ποιον
— ποιος είναι ο “τοξικός”
— και ποιος θα κάνει τη μεγάλη συναισθηματική προδοσία στο φινάλε της σεζόν.
Λες και παρακολουθούμε τη σειρά: “Geopolitics & Feelings”.
Μόνο που οι υπερδυνάμεις ιστορικά δεν λειτουργούν έτσι. Οι αυτοκρατορίες δεν κάνουν “φιλίες”. Κάνουν προσωρινές διευθετήσεις συμφερόντων με pipelines, λιμάνια, σφαίρες επιρροής, ενέργεια, τεχνολογία, στρατηγικό βάθος και πυρηνικά οπλοστάσια.
Η πραγματική σχέση Πεκίνου–Μόσχας είναι πολύ πιο ψυχρή και πολύ πιο σοβαρή από το:
“είναι besties;” (δηλαδή: “είναι κολλητάρια;”).
Η Κίνα βλέπει:
— ενεργειακή ασφάλεια
— anti-US balancing (στρατηγική εξισορρόπησης απέναντι στις ΗΠΑ)
— πρόσβαση σε πρώτες ύλες
— continental strategic buffer (ηπειρωτική στρατηγική ζώνη ασφαλείας)
— σταθερή βόρεια γεωπολιτική πλάτη.
Η Ρωσία βλέπει:
— οικονομική ανάσα
— τεχνολογία
— αγορές
— γεωπολιτική νομιμοποίηση
— escape route από τη δυτική απομόνωση
(δηλαδή: δίοδο διαφυγής από το σύστημα κυρώσεων και αποκλεισμού).
Υπάρχουν ασυμμετρίες; Φυσικά.
Η Κίνα είναι πλέον ο ισχυρότερος οικονομικός και βιομηχανικός πόλος.
Αλλά αυτό δεν σημαίνει ότι η σχέση εξηγείται σαν corporate toxic relationship podcast.
(δηλαδή: σαν εταιρικό podcast ψυχολογικής τοξικότητας).
Το πραγματικό μοντέλο μοιάζει περισσότερο με προσωρινή στρατηγική σύγκλιση υπό κοινή συστημική πίεση.
Και εδώ βρίσκεται η μεγάλη ειρωνεία.
Και έτσι πολλές φορές εξαφανίζεται από τη συζήτηση η πιο άβολη αλήθεια:
ότι όλες οι μεγάλες δυνάμεις — δυτικές και μη — λειτουργούν τελικά με βάση:
συμφέρον,
φόβο,
ασφάλεια,
οικονομία,
ενέργεια,
ισορροπία ισχύος
και επιβίωση.
Η ίδια η Δύση βοήθησε να βαθύνει η σχέση Ρωσίας–Κίνας μέσω:
— sanctions architecture (αρχιτεκτονική κυρώσεων)
— decoupling rhetoric (ρητορική οικονομικού αποσυνδετισμού)
— NATO pressure narratives (αφηγήματα πίεσης μέσω ΝΑΤΟ)
— tech containment (τεχνολογικός περιορισμός)
— financial exclusion mechanisms (μηχανισμοί οικονομικού αποκλεισμού).
Με απλά λόγια, πέρασε χρόνια σπρώχνοντας Μόσχα και Πεκίνο πιο κοντά.
Και τώρα αναρωτιέται “μα γιατί δείχνουν τόσο άνετοι μαζί;”
Το πρόβλημα είναι ότι ένα μέρος των δυτικών media δυσκολεύεται να περιγράψει κυνικές σχέσεις ισχύος έξω από δυτικά ψυχολογικά και φιλελεύθερα frameworks.
Γιατί η ίδια η Δύση έχει μάθει να αφηγείται τον εαυτό της όχι σαν αυτοκρατορία συμφερόντων, αλλά σαν ηθικό project ανωτερότητας.
Δηλαδή:
— “έχουμε το καλύτερο πολιτικό σύστημα”
— “την πιο ώριμη δημοκρατία”
— “τα περισσότερα δικαιώματα”
— “τον πιο πολιτισμένο τρόπο ζωής”
— και άρα, όποιος δεν ευθυγραμμίζεται μαζί μας, είτε:
δεν έχει “ωριμάσει” αρκετά,
είτε χειραγωγείται,
είτε λειτουργεί παράλογα.
Μέσα σε αυτό το πλαίσιο, η γεωπολιτική παύει να παρουσιάζεται σαν σύγκρουση συμφερόντων και ισχύος.
Μετατρέπεται σε ηθικό δράμα. Ο “καλός κόσμος” εναντίον των “αυταρχικών”.
Οι “υπεύθυνες δημοκρατίες” εναντίον των “κυνικών καθεστώτων”.
Η ηθικολογία τότε λειτουργεί σαν πολιτισμικό φίλτρο που μαλακώνει την εικόνα της ισχύος.
Και ίσως αυτός είναι ο λόγος που ένα μέρος της Δύσης δυσκολεύεται να καταλάβει γιατί Ρωσία και Κίνα συνεργάζονται χωρίς να “αγαπιούνται”.
Γιατί στον κόσμο των αυτοκρατοριών, η ανάγκη προηγείται της συμπάθειας.
Οπότε, αν δύο κράτη συνεργάζονται αλλά δεν “αγαπιούνται”, τότε κάπου πρέπει να υπάρχει:
χειραγώγηση,
τοξικότητα,
εξάρτηση,
ή hidden emotional agenda.
Ενώ στην πραγματικότητα οι μεγάλες δυνάμεις συχνά:
— δεν εμπιστεύονται πλήρως η μία την άλλη
— έχουν ιστορικούς φόβους
— ανταγωνίζονται σιωπηλά
— αλλά ταυτόχρονα χρειάζονται η μία την άλλη απέναντι σε μεγαλύτερες πιέσεις.
Η γεωπολιτική δεν είναι couple therapy session.
Είναι διαχείριση ισχύος,
φόβου,
συμφέροντος
και επιβίωσης.
📚
“Because geopolitics hates vacuum.”
(Γιατί η γεωπολιτική απεχθάνεται το κενό ισχύος.)
