Hormuz: το Στενό δεν είναι κλειστό — αλλά η ναυτιλία δεν το θεωρεί ανοιχτό
Πλοία εξακολουθούν να περνούν από τα Στενά του Hormuz. Πολύ λίγα όμως για να μιλά κανείς για επιστροφή στην κανονικότητα. Τα δεδομένα της ναυσιπλοΐας, οι προειδοποιήσεις ασφαλείας και οι κινήσεις μεγάλων μεταφορέων δείχνουν ότι η πραγματική κατάσταση δεν καθορίζεται από το αν Ουάσιγκτον και Τεχεράνη χρησιμοποιούν τη λέξη «ανοιχτό» ή «κλειστό».
Το Στενό του Hormuz παρουσιάζει σήμερα μια παράξενη εικόνα: νομικά και πρακτικά δεν είναι απολύτως κλειστό, αλλά εμπορικά απέχει πολύ από το να λειτουργεί ως κανονικά ανοικτή θαλάσσια οδός.
Την Τρίτη 18 Αυγούστου μόλις έξι πλοία μεταφοράς εμπορευμάτων πέρασαν από το Στενό, σύμφωνα με τα στοιχεία της Kpler που δημοσίευσε το Reuters. Τη Δευτέρα ήταν εννέα και ο μέσος όρος του προηγούμενου δεκαημέρου έντεκα. Από τα τρία πλοία που εισήλθαν στον Κόλπο, το ένα ήταν άδειο VLCC και τα άλλα δύο μικρότερα δεξαμενόπλοια. Άλλα τρία εξήλθαν.
Ένας ημερήσιος αριθμός από μόνος του μπορεί να παραπλανήσει. Η ευρύτερη εικόνα όμως επιβεβαιώνει την τάση.
Η Lloyd’s List Intelligence, χρησιμοποιώντας δικά της δεδομένα παρακολούθησης, κατέγραψε 78 διελεύσεις την εβδομάδα 3–9 Αυγούστου έναντι 95 την αμέσως προηγούμενη. Ακόμη σημαντικότερο, οι διελεύσεις πλοίων χωρίς ιρανική σύνδεση μειώθηκαν από 63 σε 45. Η ίδια χαρακτηρίζει τους σημερινούς όγκους πολύ μακριά από τα κανονικά επίπεδα. Οι απόλυτοι αριθμοί Lloyd’s και Kpler δεν πρέπει να συγκρίνονται μηχανικά — χρησιμοποιούν διαφορετικά δείγματα και κατηγορίες πλοίων — αλλά δείχνουν προς την ίδια κατεύθυνση: η εμπορική ναυτιλία παραμένει βαθιά επιφυλακτική.
Υπάρχει διάδρομος. Δεν υπάρχει ακόμη εμπιστοσύνη
Αυτό έχει ιδιαίτερη σημασία επειδή από τις 24 Ιουνίου υπάρχει επισήμως ένας προσωρινός θαλάσσιος διάδρομος.
Το Ομάν ανακοίνωσε ότι, σε συνεργασία με τον International Maritime Organization, δημιούργησε δυνατότητα διέλευσης για όλα τα πλοία βάσει συγκεκριμένων συντεταγμένων, επικαλούμενο την ελευθερία ναυσιπλοΐας και το Δίκαιο της Θάλασσας. Τα πλοία που επιθυμούν να χρησιμοποιήσουν τη διαδρομή καλούνται να συντονίζονται με τον IMO.
Στα χαρτιά, επομένως, υπάρχει οδός εξόδου και εισόδου.
Στη θάλασσα όμως υπάρχει και κάτι άλλο: πραγματικός κίνδυνος.
Η βρετανική UK Maritime Trade Operations κατέγραψε στις 18 Αυγούστου επίθεση που είχε σημειωθεί λίγες ημέρες νωρίτερα μέσα στο Hormuz: bulk carrier χτυπήθηκε από άγνωστο βλήμα κατά τη διέλευση, υπέστη ζημιές στη δεξιά πλευρά και υπήρξε τραυματισμός μέλους του πληρώματος. Η UKMTO συνέστησε στα πλοία να περνούν με προσοχή.
Δεν πρόκειται για μεμονωμένη προειδοποίηση. Η ίδια υπηρεσία έχει καταγράψει τους τελευταίους μήνες σειρά επιθέσεων και ύποπτων περιστατικών στην περιοχή. Στις 31 Ιουλίου LNG carrier που εξερχόταν από τα Στενά χτυπήθηκε στο μηχανοστάσιο, ξέσπασε φωτιά και έχασε την πρόωσή του, ενώ λίγη ώρα αργότερα VLCC ανέφερε έκρηξη βλήματος μόλις πέντε μέτρα από το πλοίο.
Αυτή είναι η πληροφορία που έχει μεγαλύτερη αξία για έναν πλοιοκτήτη από οποιαδήποτε πολιτική ανακοίνωση.
Η Κίνα ψηφίζει με τα δεξαμενόπλοιά της
Ίσως η καθαρότερη ένδειξη για το πώς αξιολογεί η αγορά το ρίσκο έρχεται από την Κίνα.
Οι κρατικά ελεγχόμενες COSCO Shipping Energy Transportation και China Merchants Energy Shipping, οι οποίες πριν από τον πόλεμο μετέφεραν περίπου το μισό κινεζικό πετρέλαιο που εισαγόταν από τη Μέση Ανατολή, έχουν κρατήσει τα δεξαμενόπλοιά τους έξω από το Hormuz από τα τέλη Ιουλίου.
Αντί να εισέρχονται στον Περσικό Κόλπο, φορτώνουν όλο και περισσότερο έξω από αυτόν, μέσω μεταφορτώσεων από πλοίο σε πλοίο κοντά στη Fujairah και σε λιμάνια του Ομάν.
Η αλλαγή είναι εντυπωσιακή. Η Kpler καταγράφει πάνω από 600.000 βαρέλια ημερησίως τέτοιων μεταφορτώσεων που αφορούν κινεζικά ή χονγκονγκέζικα πλοία τον Ιούνιο και τον Ιούλιο, όταν τον Απρίλιο και τον Μάιο δεν υπήρχε ουσιαστικά αντίστοιχη δραστηριότητα.
Δεν πρόκειται για δήλωση εξωτερικής πολιτικής.
Είναι επιχειρηματική απόφαση: το φορτίο περνά έξω από τον Κόλπο ώστε το μεγάλο δεξαμενόπλοιο να μη χρειάζεται να περάσει από το Hormuz.
Και το Ιράκ ψάχνει την έξοδο
Παρόμοιο μήνυμα έρχεται από τη Βαγδάτη.
Το ιρακινό υπουργικό συμβούλιο ενέκρινε αυτή την εβδομάδα νέο τρίμηνο μηχανισμό για εξαγωγές πετρελαίου μέσω πολλαπλών οδών και εξειδικευμένων εγχώριων και διεθνών εταιρειών, με εφαρμογή από την 1η Σεπτεμβρίου. Η κίνηση εντάσσεται σε μια ευρύτερη προσπάθεια να μειωθεί η σχεδόν απόλυτη εξάρτηση του Ιράκ από τις εξαγωγές μέσω του Κόλπου.
Το Brent, την ίδια ώρα, έφθασε στις 19 Αυγούστου σε υψηλό τριών εβδομάδων, με την αβεβαιότητα γύρω από τις εξαγωγές μέσω Hormuz να παραμένει ένας από τους παράγοντες που στηρίζουν τις τιμές.
«Ανοιχτό» για ποιον;
Η Ουάσιγκτον επιμένει ότι το Hormuz είναι ανοικτό και λειτουργεί. Η Τεχεράνη δηλώνει ότι δεν θα υπάρξει πλήρης επαναλειτουργία μέχρι να ικανοποιηθούν οι όροι της. Παράλληλα Ομάν και Ιράν εξακολουθούν να συζητούν ένα πλαίσιο διαχείρισης της ναυσιπλοΐας.
Αλλά ίσως αυτή η αντιπαράθεση κρύβει την ουσία.
Ένα διεθνές θαλάσσιο πέρασμα δεν είναι πραγματικά ανοικτό επειδή μπορεί τεχνικά να περάσει ένα πλοίο. Είναι ανοικτό όταν χιλιάδες ναυτικοί, ασφαλιστές, πλοιοκτήτες, traders και ενεργειακές εταιρείες πιστεύουν ότι μπορούν να το χρησιμοποιήσουν με προβλέψιμο ρίσκο.
Σήμερα το Hormuz δεν είναι απολύτως κλειστό.
Αλλά όταν μεγάλοι μεταφορείς αποφεύγουν το πέρασμα, φορτία μεταφορτώνονται έξω από τον Κόλπο, χώρες παραγωγοί αναζητούν εναλλακτικές εξόδους και η υπηρεσία θαλάσσιας ασφάλειας εξακολουθεί να καταγράφει χτυπημένα πλοία, η λέξη «ανοιχτό» χάνει μεγάλο μέρος της σημασίας της.
Στη ναυτιλία, τελικά, τα Στενά δεν τα ανοίγουν οι δηλώσεις. Τα ανοίγει η εμπιστοσύνη.
