Η βιομηχανία, οι αναθέσεις σε εργολάβους, η ασφάλιση του κινδύνου και η ανάληψη της ευθύνης

Motor Oil: Δύο νεκροί εργαζόμενοι, εργολαβίες βαριάς συντήρησης και η κρυφή έκπτωση της ασφάλειας.

The Noèma n&m | Ανδρέας Τσατσαμπάς - Συνδικαλιστής · 15/10/2026 · HERMIS

Η βιομηχανία αναθέτει την εργασία. Μπορεί να αναθέτει και τον κίνδυνο;

Στις 9 Οκτωβρίου 2026, δύο εργαζόμενοι εξωτερικού εργολαβικού συνεργείου τραυματίστηκαν βαρύτατα κατά τη διάρκεια εργασιών προγραμματισμένης συντήρησης στις εγκαταστάσεις της Motor Oil, στους Αγίους Θεοδώρους Κορινθίας. Ο πρώτος πέθανε την ίδια ημέρα. Ο δεύτερος υπέκυψε στα τραύματά του στις 11 Οκτωβρίου.

Δύο άνθρωποι πήγαν για δουλειά και δεν γύρισαν στα σπίτια τους.

Σύμφωνα με την αστυνομική ενημέρωση, κατά την εκτέλεση των εργασιών σημειώθηκε αιφνίδια εκτόνωση. Δημοσιογραφικές πληροφορίες τοποθετούν το συμβάν σε εργασίες συντήρησης εναλλακτών θερμότητας. Οι ακριβείς τεχνικές συνθήκες και οι ενδεχόμενες παραλείψεις αποτελούν αντικείμενο διερεύνησης.

Αλλά υπάρχει και ένα δεύτερο ερώτημα, που δεν αρχίζει τη στιγμή του δυστυχήματος.

Αρχίζει πολύ νωρίτερα, όταν μια μεγάλη βιομηχανία αποφασίζει ποιος θα εκτελέσει τις επικίνδυνες εργασίες της, με ποιους όρους, σε πόσο χρόνο και έναντι ποιου τιμήματος.

Η εργολαβία μεταφέρει την εκτέλεση της εργασίας. Μήπως, στην πράξη, μεταφέρει και το μεγαλύτερο μέρος της έκθεσης στον κίνδυνο;

Η οικονομία του shutdown

Στη βαριά βιομηχανία, η προγραμματισμένη διακοπή λειτουργίας μιας μονάδας για συντήρηση —το λεγόμενο *shutdown*— αποτελεί μια ιδιαίτερα απαιτητική επιχειρησιακή διαδικασία.

Εξοπλισμός που λειτουργεί υπό υψηλές πιέσεις και θερμοκρασίες πρέπει να απομονωθεί, να ελεγχθεί, να επισκευαστεί και τελικά να επανενταχθεί με ασφάλεια στην παραγωγή. Πολλά συνεργεία, διαφορετικών ειδικοτήτων και εργοδοτών, ενδέχεται να εργάζονται ταυτόχρονα σε περιορισμένο χώρο.

Η εξειδικευμένη τεχνική εργασία είναι αναγκαία. Και οι εργολάβοι μπορεί να διαθέτουν εμπειρία που δεν διαθέτει το μόνιμο προσωπικό μιας εγκατάστασης.

Υπάρχει, όμως, και μια δεύτερη πραγματικότητα: κάθε επιπλέον ημέρα διακοπής μπορεί να συνεπάγεται σημαντική οικονομική απώλεια για τη βιομηχανία.

Επομένως, η συντήρηση δεν πραγματοποιείται μόνο υπό τεχνικές προδιαγραφές. Πραγματοποιείται και υπό οικονομικούς περιορισμούς.

Η Ευρωπαϊκή Υπηρεσία για την Ασφάλεια και την Υγεία στην Εργασία (EU-OSHA) επισημαίνει ότι η εργολαβική συντήρηση σε κλάδους όπως τα διυλιστήρια συνοδεύεται από ιδιαίτερους κινδύνους. Καταγράφει δύο κρίσιμους παράγοντες: την πίεση περιορισμού του χρόνου διακοπής και τον έντονο ανταγωνισμό τιμών μεταξύ εργολάβων.

Σύμφωνα με την ίδια ευρωπαϊκή ανάλυση, οι υπερβολικά χαμηλές τιμές μπορεί να μην επιτρέπουν την εκτέλεση των εργασιών υπό κατάλληλες συνθήκες ασφάλειας. Η υπηρεσία αναγνωρίζει, επίσης, την τάση μεταφοράς πιο επικίνδυνων εργασιών προς εξωτερικές επιχειρήσεις.

Αυτό έχει ιδιαίτερη σημασία.

Γιατί η οικονομική πίεση δεν εμφανίζεται αναγκαστικά ως μια ρητή απόφαση: «Κόψτε χρήματα από την ασφάλεια».

Μπορεί να εμφανιστεί ως μικρότερος διαθέσιμος χρόνος. Ως περιορισμένο προσωπικό. Ως εξαντλητικές βάρδιες. Ως βιαστική παράδοση εξοπλισμού. Ως πίεση να ολοκληρωθεί μια εργασία χωρίς πρόσθετη καθυστέρηση.

Κάθε τέτοια επιλογή μπορεί να διατηρεί χαμηλό το κόστος μιας σύμβασης. Το πραγματικό της τίμημα, όμως, δεν αποτυπώνεται απαραίτητα στον οικονομικό προϋπολογισμό.

Όταν ο κίνδυνος περνά στην εργολαβία

Τα εργατικά δυστυχήματα στη βιομηχανία δεν είναι απλώς μεμονωμένα περιστατικά. Οι ευρωπαϊκοί οργανισμοί εξετάζουν όχι μόνο τις τεχνικές αιτίες τους, αλλά και τον τρόπο οργάνωσης της εργασίας. Σύμφωνα με τη Eurostat, το 2024 καταγράφηκαν 3.367 θανατηφόρα εργατικά ατυχήματα στην ΕΕ, εκ των οποίων 466 στη μεταποίηση. Στον ίδιο κλάδο σημειώθηκαν 509.851 μη θανατηφόρα ατυχήματα με απουσία τουλάχιστον τεσσάρων ημερών. Η μεταποίηση είναι ευρύτερη κατηγορία από τη βαριά βιομηχανία.

Η Ευρωπαϊκή Υπηρεσία για την Ασφάλεια και την Υγεία στην Εργασία (EU-OSHA) αναδεικνύει έναν κρίσιμο παράγοντα: την εξωτερική ανάθεση επικίνδυνων εργασιών. Η πίεση χρόνου, ο ανταγωνισμός στο κόστος, η ελλιπής συνεννόηση και η ανεπαρκής εποπτεία μπορούν να υπονομεύσουν την πρόληψη. Σε ανάλυση 326 περιστατικών με επικίνδυνες ουσίες στην Ολλανδία (2004–2018), περισσότεροι από τους μισούς παθόντες ήταν εργαζόμενοι εξωτερικών εργολάβων, σύμφωνα με τη σχετική επισκόπηση της EU-OSHA.

Τα στοιχεία δεν αποδεικνύουν τι συνέβη στη Motor Oil. Δείχνουν όμως ότι η ασφάλεια των εργολαβικών συνεργείων είναι τεκμηριωμένο πεδίο βιομηχανικού κινδύνου, όχι αυθαίρετη υποψία. Όταν μια βιομηχανία καθορίζει τον χρόνο, τον χώρο και τους όρους μιας επικίνδυνης εργασίας, μέχρι πού εκτείνεται η δική της ευθύνη για την ασφάλεια των ανθρώπων που την εκτελούν;

Τεκμηρίωση: Eurostat (2024) · EU-OSHA, Contractor management · RIVM, μελέτη 326 περιστατικών · Επιθεώρηση Εργασίας.

Ποιος έχει τον έλεγχο και ποιος εκτίθεται;

Σε μια μεγάλη βιομηχανική εγκατάσταση, η σχέση ανάμεσα στον ιδιοκτήτη του εξοπλισμού και στον εξωτερικό εργολάβο δεν είναι συμμετρική.

Η βιομηχανία ελέγχει την εγκατάσταση, γνωρίζει το ιστορικό λειτουργίας της, αποφασίζει τον προγραμματισμό και οργανώνει την παραγωγή.

Ο εργολάβος οργανώνει το συνεργείο του και έχει τις δικές του εργοδοτικές υποχρεώσεις.

Ο εργαζόμενος, ωστόσο, είναι εκείνος που καλείται να ανοίξει, να αποσυναρμολογήσει, να καθαρίσει ή να επισκευάσει τον εξοπλισμό.

Είναι ο άνθρωπος που βρίσκεται πλησιέστερα στον φυσικό κίνδυνο, χωρίς να έχει απαραίτητα καθορίσει τις οικονομικές και οργανωτικές συνθήκες της δουλειάς του.

Εδώ βρίσκεται ο κίνδυνος της διάχυσης της ευθύνης.

Αν κάτι πάει στραβά, ποιος πιστοποίησε ότι ο εξοπλισμός ήταν ασφαλής; Ποιος ενέκρινε την εργασία; Ποιος ενημέρωσε το συνεργείο για τους ειδικούς κινδύνους; Ποιος μπορούσε να διακόψει τη διαδικασία;

Η αλυσίδα της ευθύνης μπορεί να έχει πολλούς κρίκους. Αυτό δεν σημαίνει ότι η ευθύνη εξαφανίζεται.

Σημαίνει ότι πρέπει να εξεταστεί σε όλα τα επίπεδα.

Και, κυρίως, να μη σταματήσει η διερεύνηση αποκλειστικά στον τελευταίο άνθρωπο που βρέθηκε δίπλα στον εξοπλισμό.

Τι προβλέπει ο νόμος

Το ελληνικό δίκαιο δεν επιτρέπει σε μια βιομηχανία να απαλλαγεί αυτομάτως από τις υποχρεώσεις ασφάλειας απλώς επειδή προσέλαβε έναν εργολάβο.

Το άρθρο 533 του Κώδικα Εργατικού Δικαίου (Π.Δ. 62/2025, όπως ισχύει) προβλέπει ότι, όταν πολλές επιχειρήσεις δραστηριοποιούνται στον ίδιο χώρο, οι εργοδότες οφείλουν να συνεργάζονται, να ανταλλάσσουν πληροφορίες και να συντονίζουν την πρόληψη των κινδύνων.

Μάλιστα, η ευθύνη συντονισμού ανατίθεται στον εργοδότη που ελέγχει τον χώρο όπου εκτελούνται οι εργασίες, με τις ειδικότερες νόμιμες εξαιρέσεις.

Το ίδιο άρθρο απαιτεί εκτίμηση των κινδύνων που σχετίζονται όχι μόνο με τον εξοπλισμό, αλλά και με τη μέθοδο, τους ρυθμούς και τον χρόνο εργασίας.

Η νομοθεσία, επομένως, αναγνωρίζει ότι η οργάνωση της παραγωγής μπορεί να αποτελεί η ίδια παράγοντα κινδύνου.

Το κρίσιμο ζήτημα δεν είναι μόνο τι γράφει ο νόμος.

Είναι αν οι προβλεπόμενες υποχρεώσεις ελέγχονται ουσιαστικά και αν οι εργαζόμενοι διαθέτουν πραγματική δυνατότητα παρέμβασης όταν διαπιστώνουν επικίνδυνες συνθήκες.

Η ευθύνη δεν πρέπει να ενεργοποιείται μόνο μετά τον θάνατο. Πρέπει να λειτουργεί προληπτικά, όσο η εργασία βρίσκεται ακόμη σε εξέλιξη.

Τι δηλώνει η ίδια η Motor Oil

Υπάρχει εδώ ένα στοιχείο που αξίζει ιδιαίτερη προσοχή.

Στην εταιρική έκθεση του 2023, η Motor Oil περιγράφει διαδικασίες προληπτικής αξιολόγησης των εργολάβων που αναλαμβάνουν κρίσιμες εργασίες. Αναφέρει έλεγχο των επιδόσεων και των ικανοτήτων τους σε θέματα υγείας και ασφάλειας, καθημερινή παρακολούθηση, διορθωτικές παρεμβάσεις και συναντήσεις πριν από σημαντικά έργα.

Οι εταιρικές εκθέσεις της αναφέρουν επίσης ότι το σύστημα υγείας και ασφάλειας περιλαμβάνει και τους εξωτερικούς συνεργάτες.

Πρόκειται για συγκεκριμένες δεσμεύσεις, όχι απλώς για μια γενική διακήρυξη καλών προθέσεων.

Επομένως, η εταιρεία έχει την ευκαιρία —και, κατά τη γνώμη μας, την υποχρέωση δημόσιας λογοδοσίας— να εξηγήσει πώς εφαρμόστηκαν αυτές οι διαδικασίες στη συγκεκριμένη εργολαβία.

Με ποια κριτήρια επελέγη ο ανάδοχος; Πώς αξιολογήθηκε η τεχνική του επάρκεια; Πόσο επηρέασε την επιλογή το οικονομικό τίμημα; Ποιο χρονοδιάγραμμα είχε συμφωνηθεί; Ποια έγγραφα πιστοποιούσαν την ασφαλή παράδοση του εξοπλισμού για συντήρηση;

Και ποιος είχε την τελική αρμοδιότητα να διακόψει τις εργασίες εάν διαπιστωνόταν κίνδυνος;

Δεν διαθέτουμε στοιχεία ότι η συγκεκριμένη σύμβαση κατακυρώθηκε στη χαμηλότερη προσφορά ή ότι υπήρξε περικοπή μέτρων ασφαλείας. Αυτά δεν μπορούν να εμφανιστούν ως αποδεδειγμένα γεγονότα.

Αποτελούν, όμως, απολύτως θεμιτά ερωτήματα δημόσιου ελέγχου.

Πριν από το δυστύχημα, μετά το δυστύχημα

Στις 22 Σεπτεμβρίου, πριν από το συμβάν, το Σωματείο Εργαζομένων Motor Oil «Οι Άγιοι Θεόδωροι» είχε δημοσιοποιήσει ανακοίνωση με θέμα τα μέτρα ασφάλειας κατά το shutdown.

Μετά τον θάνατο των δύο εργαζομένων, ακολούθησαν συνδικαλιστικές κινητοποιήσεις και 24ωρη απεργία στις 14 Οκτωβρίου, με αίτημα τη διερεύνηση των συνθηκών του δυστυχήματος και την ουσιαστική προστασία όσων εργάζονται στις εγκαταστάσεις.

Η ύπαρξη μιας προγενέστερης ανακοίνωσης για την ασφάλεια δεν αποδεικνύει, από μόνη της, ότι είχε προβλεφθεί το συγκεκριμένο συμβάν. Δείχνει, όμως, ότι το ζήτημα της προστασίας των εργαζομένων είχε τεθεί πριν από αυτό.

Το ερώτημα για τις αρμόδιες υπηρεσίες και την επιχείρηση είναι εάν οι επισημάνσεις αυτές αξιολογήθηκαν, ποιοι προληπτικοί έλεγχοι έγιναν και τι διαπιστώθηκε.

Χρειάζεται επίσης να αποσαφηνιστεί αν, μετά το δυστύχημα, επανελέγχθηκαν οι αντίστοιχες εργασίες συντήρησης πριν συνεχιστούν.

Όχι γενικές διαβεβαιώσεις. Συγκεκριμένες διαδικασίες, ημερομηνίες και ευθύνες.

Η κρυφή έκπτωση της σύμβασης

Η εργολαβία δεν είναι από μόνη της παρανομία ούτε απόδειξη ανεπαρκούς ασφάλειας. Υπάρχουν εξειδικευμένες επιχειρήσεις που μπορούν να εκτελέσουν σύνθετες εργασίες με υψηλές προδιαγραφές.

Ακριβώς γι' αυτό, όμως, το ζητούμενο είναι να επιβραβεύεται η τεχνική επάρκεια και όχι απλώς η ικανότητα υποβολής μιας φθηνότερης προσφοράς.

Μια μεγάλη βιομηχανία δεν μπορεί να αντιμετωπίζει τον χρόνο, το ανθρώπινο δυναμικό και τις προδιαγραφές ασφάλειας ως ανεξάρτητα μεταξύ τους μεγέθη.

Ούτε αρκεί η επίκληση της τυπικής συμμόρφωσης όταν η πραγματική εξουσία πάνω στο χρονοδιάγραμμα και στην οργάνωση των εργασιών παραμένει συγκεντρωμένη στον κύριο της εγκατάστασης.

Οι δύο εργαζόμενοι της Motor Oil δεν έχασαν τη ζωή τους εξαιτίας μιας αφηρημένης οικονομικής θεωρίας. Οι ακριβείς αιτίες του δυστυχήματος πρέπει να αποδειχθούν από την έρευνα.

Όμως η έρευνα δεν πρέπει να αγνοήσει τις οικονομικές και οργανωτικές αποφάσεις που προηγούνται μιας επικίνδυνης εργασίας.

Γιατί, όταν η ανάθεση κρίνεται από το κόστος και η εκτέλεση από το χρονόμετρο, ποιος εγγυάται ότι η ασφάλεια του εργαζομένου δεν γίνεται η κρυφή έκπτωση της σύμβασης;

Η λογοδοσία δεν εξαντλείται στην αναζήτηση εκείνου που έκανε το τελευταίο λάθος.

Πρέπει να φτάνει και σε εκείνους που καθόρισαν τους όρους μέσα στους οποίους το λάθος μπορούσε να αποβεί μοιραίο.

---

Πηγές

[Motor Oil — Ανακοίνωση για το συμβάν, 9/10/2026](https://www.moh.gr/el/announcement/anakoinosi-3/)

[CNN Greece — Κατέληξε και ο δεύτερος εργαζόμενος, 11/10/2026](https://www.cnn.gr/ellada/story/556459/katelikse-kai-o-deyteros-travmatias-tou-dystyximatos-sti-motor-oil)

[ΕΡΤ — Τρεις νέες συλλήψεις για το δυστύχημα, 10/10/2026](https://www.ertnews.gr/eidiseis/ellada/treis-nees-syllipseis-gia-to-ergatiko-dystyxima-sti-motor-oil/)

[EU-OSHA — Why is maintenance a high risk activity?](https://oshwiki.osha.europa.eu/en/themes/why-maintenance-high-risk-activity)

[Κώδικας Εργατικού Δικαίου — Άρθρο 533](https://www.taxheaven.gr/law/%CE%A0.%CE%94.62/2025/arthro/533)

[Motor Oil — Ετήσια Έκθεση 2023, ενότητα συνεργασίας με εργολάβους για την ασφάλεια](https://www.moh.gr/wp-content/uploads/2025/01/Motoroil-Annual-Report_%CE%95%CE%9D_2023.pdf)

[Σωματείο Εργαζομένων Motor Oil — Ανακοινώσεις 2026](https://www.semohellas.gr/enimerosi/anakoinoseis-2021/28-2026.html)

[Εφημερίδα των Συντακτών — Διαμαρτυρίες για το δυστύχημα, 15/10/2026](https://www.efsyn.gr/oikonomia/1488686/diamartyries-gia-to-dystyhima-sti-motor-oil/)