Ελλάδα 2.0: Τι κόπηκε λίγο πριν κλείσει το Ταμείο Ανάκαμψης

UPDATE | 31.08.2026: Σήμερα εκπνέει η ευρωπαϊκή προθεσμία για την ολοκλήρωση όλων των οροσήμων και στόχων του Ταμείου Ανάκαμψης. Η τελική αίτηση πληρωμής μπορεί να

The Noèma n&m · 27/08/2026 · HERMIS

UPDATE | 31.08.2026: Σήμερα εκπνέει η ευρωπαϊκή προθεσμία για την ολοκλήρωση όλων των οροσήμων και στόχων του Ταμείου Ανάκαμψης. Η τελική αίτηση πληρωμής μπορεί να υποβληθεί έως τις 30 Σεπτεμβρίου και οι τελευταίες εκταμιεύσεις προβλέπεται να ολοκληρωθούν έως το τέλος του 2026. Στις 27 Αυγούστου, το ECOFIN ενέκρινε επισήμως και την τελευταία αναθεώρηση του «Ελλάδα 2.0». Η κυβέρνηση επιμένει να μετρά την επιτυχία κυρίως με έναν δείκτη: την «απορρόφηση». Υπάρχει όμως ένας άλλος αριθμός που φωτίζει διαφορετικά το σχέδιο: 111.

Τόσα μέτρα του ελληνικού σχεδίου ζήτησε η κυβέρνηση να τροποποιηθούν στην τελευταία μεγάλη αναθεώρηση. Η αίτηση υποβλήθηκε στις 8 Μαΐου 2026 και στις 23 Ιουλίου η Ευρωπαϊκή Επιτροπή κατέθεσε την πρότασή της προς το Συμβούλιο, αναφέροντας ότι μέρος του σχεδίου δεν μπορούσε πλέον να ολοκληρωθεί όπως είχε συμφωνηθεί λόγω «αντικειμενικών περιστάσεων».

Πίσω από αυτή την τεχνική διατύπωση υπάρχουν έργα που διαγράφονται, άλλα που περιορίζονται και στόχοι που αλλάζουν λίγο πριν από τη γραμμή τερματισμού.

Το έργο που φεύγει ολόκληρο

Η καθαρότερη περίπτωση είναι η επένδυση 16892 — αναβάθμιση του Προαστιακού Σιδηροδρόμου Δυτικής Αττικής.

Η Ελλάδα ενημέρωσε την Επιτροπή ότι το μέτρο δεν είναι πλέον εφικτό λόγω απρόβλεπτων τεχνικών δυσκολιών και ζήτησε να αφαιρεθεί από το σχέδιο. Δεν μετατίθεται απλώς ένα χρονοδιάγραμμα. Το συγκεκριμένο μέτρο διαγράφεται από το Ελλάδα 2.0.

Επτά έργα ψαλιδίζονται λόγω διαγωνισμών

Η δεύτερη ομάδα είναι ίσως ακόμη πιο ενδιαφέρουσα. Η Ελλάδα δήλωσε ότι επτά μέτρα είναι πλέον εν μέρει μη υλοποιήσιμα λόγω απρόβλεπτων καθυστερήσεων στις διαδικασίες δημοσίων συμβάσεων.

Πρόκειται για την αναβάθμιση των υποδομών και υπηρεσιών cloud του ΕΔΥΤΕ/GRNET, την αναδιοργάνωση των τοπικών υπηρεσιών της ΔΥΠΑ, την ενίσχυση του συστήματος μαθητείας, υποδομές υγείας, τον ψηφιακό μετασχηματισμό των φορολογικών ελέγχων, υποδομές και εξοπλισμό σωφρονιστικών καταστημάτων και επενδύσεις στην τουριστική ανάπτυξη.

Η κυβέρνηση ζήτησε την τροποποίηση των συγκεκριμένων μέτρων και η Επιτροπή την αποδέχθηκε στην πρότασή της. Το κρίσιμο είναι ότι δεν αλλάζει μόνο η ημερομηνία παράδοσης· αλλάζει το συμφωνημένο μέτρο ώστε να προσαρμοστεί σε αυτό που μπορεί πλέον να παραδοθεί.

Και μέτρα με χαμηλότερη ζήτηση από την προβλεπόμενη

Στην ίδια επίσημη τεκμηρίωση καταγράφονται και περιπτώσεις όπου η πραγματική ζήτηση ήταν χαμηλότερη από την αναμενόμενη. Εκεί το πρόβλημα δεν είναι η καθυστέρηση ενός διαγωνισμού, αλλά ότι δράσεις σχεδιάστηκαν για μεγαλύτερο αριθμό δικαιούχων ή παρεμβάσεων από αυτόν που τελικά εμφανίστηκε.

Ανάμεσά τους βρίσκονται προγράμματα ενεργειακής αναβάθμισης κατοικιών και παρεμβάσεις σε πεδία όπως η υγεία, η κοινωνική ένταξη και η απασχόληση. Η εικόνα αυτή έχει σημασία γιατί δείχνει πως η τελική αναθεώρηση δεν είναι απλώς λογιστική μεταφορά πόρων: σε αρκετές περιπτώσεις αλλάζει και το φυσικό αντικείμενο του προγράμματος.

117 έργα και ορόσημα μέσα σε έναν μήνα

Στις 30 Ιουλίου ο ίδιος ο πρωθυπουργός έδωσε έναν ακόμη αριθμό: 117 έργα και ορόσημα βρίσκονταν ακόμη σε εξέλιξη και έπρεπε να ολοκληρωθούν μέσα στον Αύγουστο.

Άρα, έναν μήνα πριν από το τέλος, η χώρα είχε ταυτόχρονα δύο διαδικασίες σε εξέλιξη: να ολοκληρώσει 117 έργα και milestones και να κλείσει θεσμικά μια αναθεώρηση που αλλάζει 111 μέτρα του σχεδίου.

Τι πρέπει πραγματικά να μετρήσουμε την 1η Σεπτεμβρίου

Η απορρόφηση παραμένει σημαντικός δείκτης. Η ίδια η Ευρωπαϊκή Επιτροπή καταγράφει ότι έως τον Ιούνιο του 2026 είχαν εκταμιευθεί 24,6 δισ. ευρώ, δηλαδή 68,5% της συνολικής κατανομής των 35,95 δισ. ευρώ, μετά την εκπλήρωση 204 οροσήμων και στόχων.

Αλλά η απορρόφηση από μόνη της δεν απαντά στο κρίσιμο ερώτημα. Αν ένα πρόγραμμα ξεκίνησε με έναν συγκεκριμένο αριθμό έργων, δικαιούχων ή παραδοτέων και λίγο πριν από τη λήξη του ο στόχος μειώθηκε ή ένα μέτρο ξαναγράφτηκε, η εκταμίευση μπορεί να παραμένει επιτυχής σύμφωνα με τους νέους όρους.

Αυτό δεν σημαίνει αυτομάτως παρατυπία. Ο ευρωπαϊκός κανονισμός επιτρέπει αναθεωρήσεις όταν αντικειμενικές περιστάσεις καθιστούν ένα σχέδιο μη υλοποιήσιμο. Σημαίνει όμως ότι υπάρχει ένα διαφορετικό δημοσιογραφικό ερώτημα:

Πόσο από το αρχικό Ελλάδα 2.0 παραδόθηκε και πόσο από το Ελλάδα 2.0 άλλαξε ώστε να μπορεί να παραδοθεί;

ΣΧΟΛΙΟ

Τα 35,95 δισ. ευρώ είναι εντυπωσιακό μέγεθος. Η «απορρόφηση» επίσης.

Αλλά ένα επενδυτικό πρόγραμμα δεν είναι λογαριασμός τραπέζης. Δεν κρίνεται μόνο από το πόσα χρήματα πέρασαν από αυτόν. Κρίνεται από το τι κατασκευάστηκε, πόσοι ωφελήθηκαν, πόσο από το φυσικό αντικείμενο παραδόθηκε και — κυρίως — αν αυτό που παραδόθηκε είναι το ίδιο πράγμα με εκείνο για το οποίο εγκρίθηκε αρχικά η χρηματοδότηση.

Στις 31 Αυγούστου, λοιπόν, κλείνει η προθεσμία για την ολοκλήρωση των οροσήμων και στόχων του Ελλάδα 2.0. Ο μηχανισμός πληρωμών δεν τελειώνει σήμερα. Αρχίζει όμως ο τελικός λογαριασμός του.