ΔΙΕΘΝΉ

Ο κώδικας Κον: Πώς κατασκευάστηκε ο τραμπισμός

Από τον μακαρθισμό και τα δικαστήρια της Νέας Υόρκης μέχρι τον Λευκό Οίκο: επίθεση αντί απολογίας, προσωπική πίστη αντί θεσμών και τόσος θόρυβος ώστε η ουσία να καταλήγει στα ψιλά.

The Noèma n&m · 08/08/2026 · HERMIS

Από τον μακαρθισμό και τα δικαστήρια της Νέας Υόρκης μέχρι τον Λευκό Οίκο: επίθεση αντί απολογίας, προσωπική πίστη αντί θεσμών και τόσος θόρυβος ώστε η ουσία να καταλήγει στα ψιλά.

Γίνεται συνεχώς συζήτηση για το τι ακριβώς είναι ο Ντόναλντ Τραμπ: διαταραγμένος, νάρκισσος, αντισυστημικός χαβαλές, ιδιοφυής δημαγωγός, προϊόν της τηλεόρασης ή κάτι ακόμη πιο σύνθετο. Οι χαρακτηρισμοί περισσεύουν — και συχνά εξηγούν λιγότερα απ’ όσα νομίζουμε.

Μια απάντηση, ή τουλάχιστον ένα πολύ χρήσιμο κλειδί, έρχεται από αλλού.

Το εκτενές πορτρέτο του Ρόι Κον που δημοσίευσε το New Yorker δεν είναι απλώς η βιογραφία ενός διαβόητου Αμερικανού δικηγόρου. Είναι κάτι πολύ χρησιμότερο: ένα εγχειρίδιο για την κατανόηση του τραμπισμού.

Γιατί ο Κον δεν ήταν απλώς ο δικηγόρος του Τραμπ.

Ήταν ο άνθρωπος που του δίδαξε έναν κώδικα:

ποτέ δεν παραδέχεσαι ήττα, ποτέ δεν απολογείσαι, επιτίθεσαι πρώτος, μετατρέπεις κάθε κατηγορία σε επίθεση εναντίον του κατηγόρου και φροντίζεις ο θόρυβος να γίνει μεγαλύτερος από το ίδιο το γεγονός.

Και αυτός ο κώδικας, δεκαετίες αργότερα, δεν βρίσκεται πια μόνο σε μια αίθουσα δικαστηρίου της Νέας Υόρκης.

Βρίσκεται στον Λευκό Οίκο.

Ο Κον δεν ανακάλυψε την πολιτική του φόβου, της εξαπάτησης και της κατασκευασμένης εικόνας. Η γενεαλογία της περνά από τον Μακιαβέλι, τον αυταρχισμό, την προπαγάνδα και τον μακαρθισμό. Έκανε, όμως, μια κρίσιμη μετάλλαξη: αφαίρεσε από τον πολιτικό ρεαλισμό την κρατική τέχνη και κράτησε μόνο την προσωπική επιβίωση του ισχυρού.

Ο Τραμπ πήρε αυτή την ιδιωτική μέθοδο και την επέστρεψε στην πολιτική ως σύστημα διακυβέρνησης.

Ο Φρεντ Τραμπ έδωσε στον γιο του την οικογενειακή φιλοδοξία και τη σκληρότητα.

Ο Ρόι Κον τού έδωσε τη μέθοδο.

Τα νεοϋορκέζικα ταμπλόιντ κατασκεύασαν τη δημόσια περσόνα.

Το The Apprentice —το επιχειρηματικό ριάλιτι του NBC που ξεκίνησε το 2004, με διαγωνιζομένους να διεκδικούν μια θέση στον επιχειρηματικό κόσμο του Τραμπ και τον ίδιο να τους απολύει τελετουργικά με το «You’re fired»— μετέτρεψε αυτή την περσόνα σε εθνικό μύθο. Η εικόνα του πανίσχυρου, αλάνθαστου επιχειρηματία πέρασε από τη Νέα Υόρκη σε δεκάδες εκατομμύρια αμερικανικά σπίτια.

Τα κοινωνικά δίκτυα έκαναν τη μέθοδο άμεση, αδιάκοπη και μαζική.

Και η κρίση εμπιστοσύνης στους αμερικανικούς θεσμούς τη μετέτρεψε σε πρόταση διακυβέρνησης.

Γι’ αυτό ο τραμπισμός δεν είναι μόνο ένα άθροισμα δεξιών, εθνικιστικών ή αυταρχικών θέσεων. Είναι ένα λειτουργικό σύστημα εξουσίας: δημιουργία εχθρών, προσωπική αφοσίωση, άρνηση της ήττας, χρήση του νόμου ως όπλου, επίθεση στην ανεξαρτησία των θεσμών και αντικατάσταση της πραγματικότητας από ένα αδιάκοπο θέαμα σύγκρουσης.

Μακιαβέλι χωρίς κρατική τέχνη

Στον Ηγεμόνα, ο Μακιαβέλι συμβουλεύει τον κυβερνήτη να συνδυάζει τη δύναμη του λιονταριού με την πανουργία της αλεπούς. Να γνωρίζει ότι η πολιτική εικόνα συχνά υπερισχύει της προσωπικής αρετής και ότι μια υπόσχεση μπορεί να αθετηθεί όταν οι περιστάσεις αλλάζουν.

Δεν προτείνει, όμως, μια ακατάσχετη λατρεία της σύγκρουσης. Η σκληρότητα πρέπει να είναι υπολογισμένη. Ο ηγεμόνας οφείλει να αποφεύγει το μίσος και να διατηρεί την πολιτεία που κυβερνά.

Ο Κον δεν ενδιαφερόταν για τη σταθερότητα της πολιτείας. Το ερώτημά του ήταν απλούστερο:

Πώς προστατεύεται ο πελάτης;

Πώς καταστρέφεται ο αντίπαλος;

Πώς ελέγχεται το πρωτοσέλιδο;

Ο τραμπισμός είναι, με αυτή την έννοια, Μακιαβέλι χωρίς κρατική τέχνη, Μακάρθι χωρίς ιδεολογική πειθαρχία και Ρόι Κον με τηλεοπτικό κοινό εκατομμυρίων.

Από τον Μακάρθι στον νεαρό Τραμπ

Πριν συναντήσει τον Τραμπ, ο Κον είχε ήδη μαθητεύσει στη σκοτεινότερη πλευρά της αμερικανικής εξουσίας. Υπήρξε εισαγγελέας στην υπόθεση των Ρόζενμπεργκ και βασικός συνεργάτης του γερουσιαστή Τζόζεφ Μακάρθι.

Εκεί είχε μάθει ότι η κατηγορία μπορεί να λειτουργήσει ισχυρότερα από την απόδειξη.

Ορίζεις τον εχθρό.

Τον αναγκάζεις να απολογείται.

Επαναλαμβάνεις τον ισχυρισμό.

Και, ακόμη κι αν τα στοιχεία καταρρεύσουν, αφήνεις πίσω μια υποψία αρκετά ανθεκτική ώστε να δηλητηριάσει τη δημόσια εικόνα του αντιπάλου.

Το 1973, όταν γνώρισε τον Τραμπ, βρήκε έναν εύπορο και εξαιρετικά φιλόδοξο κληρονόμο που ήθελε να περάσει από τις οικογενειακές πολυκατοικίες του Κουίνς στα σαλόνια και στις επιχειρηματικές κορυφές του Μανχάταν.

Ο Τραμπ δεν αναζητούσε έναν δικηγόρο που θα του εξηγούσε τους κανόνες. Αναζητούσε κάποιον που θα του έδειχνε πώς να τους μετατρέπει σε όπλο.

1973: το εργαστηριακό πρωτότυπο

Ο ΚΩΔΙΚΑΣ ΣΕ ΠΡΑΓΜΑΤΙΚΟ ΧΡΟΝΟ

Ο αντίπαλος δεν χρειάζεται να διαψευστεί. Αρκεί να βαφτιστεί. Και η νίκη δεν χρειάζεται να έχει ολοκληρωθεί. Αρκεί να ανακηρυχθεί «ιστορική». • Ο Ζόραν Μαμντάνι βαφτίζεται «κομμουνιστής». • Ο Αμπντούλ Ελ-Σαγιέντ, αμέσως μετά τη νίκη του στις προκριματικές του Μίσιγκαν, γίνεται «κομμουνιστής» και άνθρωπος που «μισεί τους Εβραίους και το Ισραήλ». • Μέσα σε δύο εβδομάδες, ο Τραμπ χρησιμοποίησε τον όρο «κομμουνισμός» 81 φορές, καθώς το επιτελείο του δοκίμαζε το μήνυμα ενόψει των ενδιάμεσων εκλογών. • Για τη Γάζα, η συμφωνία ανακηρύσσεται ιστορική πριν δοκιμαστούν στην πράξη οι διαδοχικοί και αμοιβαία εξαρτώμενοι όροι της: αφοπλισμός, επιτήρηση, μεταβίβαση διοίκησης και ισραηλινή αποχώρηση. • Για το Ιράν, προαναγγέλλεται ότι η συμφωνία είναι κοντά, ενώ η Τεχεράνη δηλώνει ότι δεν διεξάγει απευθείας συνομιλίες με τις ΗΠΑ και οι ουσιαστικές διαπραγματεύσεις αφορούν συμφωνία με το Ομάν για τη διέλευση από τα Στενά του Χορμούζ. Πρώτα κατασκευάζεται η ταυτότητα του εχθρού. Μετά ανακοινώνεται η νίκη. Και στο ενδιάμεσο η πραγματικότητα υποχρεώνεται να κυνηγά την αφήγηση.

Η πρώτη μεγάλη δοκιμή της σχέσης τους ήρθε σχεδόν αμέσως.

Το αμερικανικό υπουργείο Δικαιοσύνης κατηγόρησε την Trump Management ότι απέκλειε συστηματικά μαύρους υποψηφίους από την ενοικίαση κατοικιών. Η υπόθεση αφορούσε 39 κτίρια με περισσότερα από 14.000 διαμερίσματα. Υπήρχαν καταγγελίες εργαζομένων, ελεγκτικές δοκιμές και ενδείξεις ότι οι αιτήσεις αντιμετωπίζονταν διαφορετικά ανάλογα με τη φυλή του ενδιαφερόμενου.

Η κυβέρνηση δεν ζητούσε αρχικά ούτε τεράστια αποζημίωση ούτε δημόσια ομολογία ενοχής. Ζητούσε συμμόρφωση με τη νομοθεσία και μέτρα που θα διασφάλιζαν ίση πρόσβαση στα διαμερίσματα.

Η συμβουλή του Κον δεν ήταν να εξεταστούν τα στοιχεία ή να επιτευχθεί ένας διαχειρίσιμος συμβιβασμός.

Ήταν να κηρυχθεί πόλεμος.

Οι Τραμπ κατέθεσαν αγωγή εκατό εκατομμυρίων δολαρίων εναντίον της ομοσπονδιακής κυβέρνησης, κατηγορώντας την ουσιαστικά ότι τους συκοφαντούσε. Η αγωγή απορρίφθηκε σύντομα, αλλά επικοινωνιακά είχε ήδη επιτελέσει τη λειτουργία της.

Το δημόσιο θέμα δεν ήταν πλέον μόνο οι πιθανές φυλετικές διακρίσεις. Ήταν ταυτόχρονα η θεαματική σύγκρουση μιας επιχειρηματικής οικογένειας με το πανίσχυρο ομοσπονδιακό κράτος.

Ο κατηγορούμενος είχε μετατραπεί σε διωκόμενο.

Ο Κον παρέτεινε τη διαδικασία, επιτέθηκε σε μάρτυρες και εισαγγελείς και δημιούργησε διαδοχικά δευτερεύοντα μέτωπα. Κάθε νέο μέτωπο παρήγαγε περισσότερο θόρυβο και απομάκρυνε τη συζήτηση από το αρχικό ερώτημα.

Τελικά, το 1975, οι Τραμπ υπέγραψαν συμφωνία που τους υποχρέωνε να εφαρμόσουν μέτρα κατά των διακρίσεων, χωρίς πρόστιμο και χωρίς παραδοχή ενοχής. Η κυβέρνηση τη χαρακτήρισε σημαντική επιτυχία. Ο μαύρος Τύπος μίλησε για νίκη των μειονοτήτων.

Ο Κον και ο Τραμπ ανακοίνωσαν ότι είχαν νικήσει και εκείνοι.

Αποφεύγεις την παραδοχή, καθυστερείς την κρίση, δέχεσαι στο τέλος μεγάλο μέρος όσων αρχικά απέρριπτες και παρουσιάζεις τον συμβιβασμό ως προσωπικό θρίαμβο.

Δεν χρειάζεται να κερδίσεις στο δικαστήριο, εφόσον έχεις κερδίσει την ιστορία που θα μείνει από το δικαστήριο.

Ο νόμος ως πολεμικό εργαλείο

Για τον Κον, μια δικαστική διαδικασία δεν ήταν απλώς ένας θεσμικός μηχανισμός που θα κατέληγε σε απόφαση. Ήταν πεδίο επιχειρήσεων.

Μπορούσε να χρησιμοποιηθεί για καθυστέρηση, οικονομική εξάντληση του αντιπάλου, εκφοβισμό μαρτύρων, διαπραγμάτευση από θέση ισχύος και διαρκή παραγωγή δημοσιότητας.

Η ίδια η καθυστέρηση ήταν αποτέλεσμα.

Η αμφισβήτηση του δικαστή ήταν αποτέλεσμα.

Η δημιουργία αμφιβολίας για τα κίνητρα του εισαγγελέα ήταν αποτέλεσμα.

Και κάθε αρνητική απόφαση μπορούσε να παρουσιαστεί όχι ως διάψευση, αλλά ως νέα απόδειξη ότι το σύστημα ήταν εχθρικό και διεφθαρμένο.

Ο νόμος έπαυε έτσι να αποτελεί όριο για τον ισχυρό. Μετατρεπόταν σε ακόμη ένα όπλο του.

Η αλήθεια ως πρόβλημα δημοσίων σχέσεων

Ο πυρήνας της μεθόδου δεν είναι απλώς το ψέμα. Οι πολιτικοί ψεύδονται πολύ πριν από τον Τραμπ.

Η καινοτομία βρίσκεται στην κατανόηση ότι εκείνος που επιβάλλει πρώτος το πλαίσιο της ιστορίας αναγκάζει όλους τους υπόλοιπους να πολεμήσουν μέσα σε αυτό.

Δεν απαντάς στην κατηγορία.

Δημιουργείς μια μεγαλύτερη κατηγορία εναντίον του κατηγόρου.

Δεν εξηγείς τις πράξεις σου.

Αμφισβητείς το δικαίωμα του αντιπάλου να σε ελέγξει.

Δεν παραδέχεσαι ότι έχασες.

Αλλάζεις τον ορισμό της νίκης.

Αυτό είναι το νήμα που συνδέει τον μακαρθισμό με τον Κον και τον Κον με τον τραμπισμό.

Stormy Daniels: η βιομηχανική εφαρμογή

Σχεδόν μισό αιώνα αργότερα, η ίδια τεχνική επανεμφανίστηκε σε ώριμη μορφή.

Λίγο πριν από τις εκλογές του 2016, ο Μάικλ Κόεν κατέβαλε 130.000 δολάρια στη Stormy Daniels, προκειμένου να μη δημοσιοποιήσει τον ισχυρισμό της ότι είχε συνευρεθεί σεξουαλικά με τον Τραμπ.

Το ποινικό ζήτημα δεν ήταν αν ένας πολιτικός είχε εξωσυζυγική σχέση ούτε αν μια συμφωνία εμπιστευτικότητας ήταν από μόνη της παράνομη. Αφορούσε τον τρόπο με τον οποίο οι επιστροφές χρημάτων προς τον Κόεν καταχωρίστηκαν στα επιχειρηματικά βιβλία και τον προεκλογικό σκοπό της απόκρυψης.

Η ουσία, όμως, βυθίστηκε ξανά κάτω από το θέαμα.

Η πορνοστάρ.

Οι σεξουαλικές λεπτομέρειες.

Οι προσβολές.

Ο «διεφθαρμένος» εισαγγελέας.

Ο «πολιτικοποιημένος» δικαστής.

Το «κυνήγι μαγισσών».

Το στενό ερώτημα —αν παραποιήθηκαν επιχειρηματικά έγγραφα για να αποκρυφθεί μια προεκλογική συναλλαγή— κατέληξε στα ψιλά μιας γιγαντιαίας πολιτικής παράστασης.

Το 2024, οι ένορκοι έκριναν τον Τραμπ ένοχο και στις 34 κατηγορίες παραποίησης επιχειρηματικών εγγράφων. Τον Ιανουάριο του 2025, του επιβλήθηκε ποινή χωρίς φυλάκιση, πρόστιμο ή άλλον περιορισμό — η λεγόμενη unconditional discharge. Η καταδίκη, όμως, παρέμεινε.

Το δικαστήριο είπε: ένοχος.

Ο Τραμπ είπε: με διώκουν επειδή με φοβούνται.

Και η πολιτική του επιστροφή χρησιμοποιήθηκε ως απόδειξη ότι είχε νικήσει.

Η υπόθεση των φυλετικών διακρίσεων ήταν το εργαστηριακό πρωτότυπο. Η υπόθεση της Stormy Daniels ήταν η βιομηχανική εφαρμογή του ίδιου συστήματος.

«Πού είναι ο Ρόι Κον μου;»

Ο κώδικας Κον δεν αφορά μόνο τη δικαστική και επικοινωνιακή τακτική. Αφορά μια συγκεκριμένη αντίληψη για τους θεσμούς.

Για τον Τραμπ, ο ιδανικός δικηγόρος, υπουργός ή δημόσιος λειτουργός δεν είναι ανεξάρτητος θεσμικός παράγοντας. Είναι προσωπικός προστάτης.

Όταν ο υπουργός Δικαιοσύνης Τζεφ Σέσιονς αυτοεξαιρέθηκε από την έρευνα για τη Ρωσία, ο Τραμπ φέρεται να αναρωτήθηκε: «Πού είναι ο Ρόι Κον μου;»

Η φράση αποκαλύπτει ολόκληρη την αντίληψή του για την εξουσία.

Δεν ζητούσε έναν υπουργό που θα υπηρετούσε τον νόμο. Ζητούσε έναν άνθρωπο που θα χρησιμοποιούσε τον νόμο για να προστατεύσει τον ηγέτη.

Η πίστη επιβραβεύεται.

Η ανεξαρτησία θεωρείται προδοσία.

Ο θεσμός οφείλει αφοσίωση στο πρόσωπο και όχι το πρόσωπο συμμόρφωση στον θεσμό.

Ο δισεκατομμυριούχος των περιφρονημένων

Ο Τραμπ δεν προήλθε από τους κοινωνικά αποκλεισμένους. Ήταν ο εύπορος κληρονόμος που ήθελε να γίνει αποδεκτός από την ελίτ του Μανχάταν και ταυτόχρονα μισούσε εκείνους που δεν του πρόσφεραν την αποδοχή που θεωρούσε ότι δικαιούται.

Εδώ βρίσκεται μια από τις βαθύτερες αντιφάσεις του τραμπισμού.

Ένας δισεκατομμυριούχος εμφανίζεται ως εκδικητής όσων νιώθουν περιφρονημένοι από τα πανεπιστήμια, τα μεγάλα μέσα, τους ειδικούς, την πολιτιστική τάξη και την παραδοσιακή πολιτική.

Δεν τους υπόσχεται πραγματικά την κατάργηση της κοινωνικής ιεραρχίας.

Τους προσφέρει κάτι πιο άμεσο και συναισθηματικά ισχυρό: την απόλαυση να βλέπουν κάποιον ισχυρό να ταπεινώνει δημόσια εκείνους που θεωρούν ότι τους περιφρονούν.

Η προσβολή γίνεται πρόγραμμα.

Η εκδίκηση γίνεται πολιτική ταυτότητα.

Από την περσόνα στον εθνικό μύθο

Ο Φρεντ Τραμπ έδωσε στον γιο του την οικογενειακή φιλοδοξία και τη σκληρότητα.

Ο Ρόι Κον τού έδωσε τη μέθοδο.

Τα νεοϋορκέζικα ταμπλόιντ κατασκεύασαν τη δημόσια περσόνα.

Το The Apprentice —το επιχειρηματικό ριάλιτι του NBC που ξεκίνησε το 2004, με διαγωνιζομένους να διεκδικούν μια θέση στον επιχειρηματικό κόσμο του Τραμπ και τον ίδιο να τους απολύει τελετουργικά με το «You’re fired»— μετέτρεψε αυτή την περσόνα σε εθνικό μύθο. Η εικόνα του πανίσχυρου, αλάνθαστου επιχειρηματία πέρασε από τη Νέα Υόρκη σε δεκάδες εκατομμύρια αμερικανικά σπίτια.

Τα κοινωνικά δίκτυα έκαναν τη μέθοδο άμεση, αδιάκοπη και μαζική.

Και η κρίση εμπιστοσύνης στους αμερικανικούς θεσμούς τη μετέτρεψε σε πρόταση διακυβέρνησης.

Γι’ αυτό ο τραμπισμός δεν είναι μόνο ένα άθροισμα δεξιών, εθνικιστικών ή αυταρχικών θέσεων. Είναι ένα λειτουργικό σύστημα εξουσίας: δημιουργία εχθρών, προσωπική αφοσίωση, άρνηση της ήττας, χρήση του νόμου ως όπλου, επίθεση στην ανεξαρτησία των θεσμών και αντικατάσταση της πραγματικότητας από ένα αδιάκοπο θέαμα σύγκρουσης.

Ο κώδικας μιλά ακόμη

Η πρόσφατη επίθεση του Τραμπ στον Αμπντούλ Ελ-Σαγιέντ, αμέσως μετά την εκλογική νίκη του τελευταίου στο Μίσιγκαν, αποτελεί σχεδόν σχολικό παράδειγμα.

Δεν συζητάς το πρόγραμμά του.

Τον αποκαλείς «κομμουνιστή».

Του αποδίδεις εχθρότητα προς τους Εβραίους.

Τον αναγκάζεις να απολογείται για μια ταυτότητα που εσύ του κατασκεύασες.

Πενήντα και πλέον χρόνια μετά την πρώτη υπόθεση των φυλετικών διακρίσεων, η μέθοδος παραμένει σχεδόν αναλλοίωτη.

Ο Ρόι Κον δεν βρίσκεται πια δίπλα στον Τραμπ.

Ο κώδικάς του, όμως, μιλά ακόμη από το προεδρικό βήμα.

Ο Κον δεν δημιούργησε τον Τραμπ. Του έδωσε, όμως, τον κώδικα με τον οποίο ο ατομικός του χαρακτήρας μετατράπηκε πρώτα σε δημόσια περσόνα και τελικά σε πολιτικό καθεστώς.

Πηγές και τεκμηρίωση

• The New Yorker — The Mentor — Roy Cohn profile (Αύγουστος 2026).

• Civil Rights Litigation Clearinghouse — United States v. Fred C. Trump, Donald Trump, and Trump Management, Inc. (φάκελος της υπόθεσης φυλετικών διακρίσεων).

• New York Courts — People v. Donald J. Trump — Criminal case documents (34 κατηγορίες παραποίησης επιχειρηματικών εγγράφων και καταδίκη).

• Reuters — Trump invokes communism 81 times in two weeks as aides test midterms message (8 Ιουλίου 2026).

• Associated Press — FACT FOCUS: Experts say Trump’s claims linking Democrats to communism are inaccurate (Ιούλιος 2026).

• Associated Press — Full text of the Gaza disarmament and withdrawal framework (31 Ιουλίου 2026).

• Reuters — Iran says no current talks with U.S. (3 Αυγούστου 2026).

• Reuters — Proposed Hormuz deal would give Iran control of inbound traffic, sources say (5 Αυγούστου 2026).