ΔΙΕΘΝΉ · ΕΠΙΚΑΙΡΌΤΗΤΑ

Nord Stream: Οι δύτες – σαμποτέρ εμφανίζονται, ο εντολέας παραμένει στις “σκιές”

Δύο Ουκρανοί πολίτες βρίσκονται πλέον υπό κράτηση, η γερμανική έρευνα μιλά για οργανωμένη ομάδα και ο Ζελένσκι αναγκάζεται να αρνηθεί δημόσια κρατική εμπλοκή.

The Noèma n&m · 24/08/2026 · HERMIS

Τέσσερα χρόνια μετά τις εκρήξεις που κατέστρεψαν τους Nord Stream 1 και 2 στη Βαλτική, η υπόθεση έχει πάψει να είναι ένας ωκεανός θεωριών χωρίς πρόσωπα.

Υπάρχουν πλέον συγκεκριμένοι ύποπτοι, ευρωπαϊκά εντάλματα, συλλήψεις, κατηγορίες και μια γερμανική έρευνα που έχει φτάσει πολύ πιο κοντά από ποτέ στην ομάδα που φέρεται να πραγματοποίησε το σαμποτάζ.

Δύο Ουκρανοί πολίτες βρίσκονται πλέον υπό κράτηση, η γερμανική έρευνα μιλά για οργανωμένη ομάδα και ο Ζελένσκι αναγκάζεται να αρνηθεί δημόσια κρατική εμπλοκή. Την ίδια ώρα, η στάση της Πολωνίας και του Donald Tusk αποκαλύπτει ένα ακόμη ευρωπαϊκό πρόβλημα: τι συμβαίνει όταν η πολιτική σκοπιμότητα αρχίζει να προηγείται του νομικού κανόνα.

Στις 24 Αυγούστου ο Βολοντίμιρ Ζελένσκι δήλωσε ότι η Ουκρανία δεν είχε επίσημη συμμετοχή στις ανατινάξεις και ότι το Κίεβο συνεργάζεται με την έρευνα. Η δήλωση έγινε ενώ δύο Ουκρανοί βρίσκονται πλέον υπό κράτηση ως ύποπτοι για συμμετοχή στην επιχείρηση.

Στη Γερμανία βρίσκεται ήδη ο Serhii K., πρώην αξιωματικός του ουκρανικού στρατού. Συνελήφθη στην Ιταλία το 2025, εκδόθηκε στη Γερμανία και κατηγορείται από τους ομοσπονδιακούς εισαγγελείς ότι συντόνισε την επιχείρηση. Ο ίδιος αρνείται κάθε συμμετοχή. Η γερμανική κατηγορητική γραμμή, όμως, είναι ιδιαίτερα βαριά: οι εισαγγελείς υποστηρίζουν ότι ο Serhii K. ενήργησε «on behalf of Ukrainian state entities».

Ο δεύτερος είναι ο Vladimir Z., εκπαιδευμένος δύτης σύμφωνα με τη γερμανική ομοσπονδιακή εισαγγελία. Συνελήφθη στις 19 Αυγούστου στην Πούλα της Κροατίας βάσει ευρωπαϊκού εντάλματος και τέθηκε σε προφυλάκιση εν αναμονή της διαδικασίας έκδοσής του στη Γερμανία. Οι Γερμανοί εισαγγελείς υποστηρίζουν ότι ανήκε στην ομάδα που τοποθέτησε εκρηκτικά στους δύο αγωγούς κοντά στο Bornholm.

Αυτό είναι πλέον το σημείο όπου το ρεπορτάζ ξεπερνά το ερώτημα «ποιοι βούτηξαν».

Η έρευνα έχει ίχνος ομάδας, δύτες, το σκάφος που χρησιμοποιήθηκε, πλαστά στοιχεία, συλλήψεις και έναν κατηγορούμενο που οι γερμανικές αρχές συνδέουν με ουκρανικές κρατικές οντότητες. Ο Ζελένσκι απαντά ότι το ουκρανικό κράτος δεν συμμετείχε.

Το κενό παραμένει: ποιος οργάνωσε, ποιος χρηματοδότησε και ποιος έδωσε την εντολή;

Υπάρχει όμως και ένα δεύτερο νήμα, ίσως περισσότερο σημαντικό και από τις καταδίκες -εαν υπάρξουν - για την Ευρώπη.

Ένας άλλος Ουκρανός ύποπτος, τον οποίο αναζητούσε η γερμανική Δικαιοσύνη, ο Volodymyr Z., είχε συλληφθεί στην Πολωνία έπειτα από γερμανικό ευρωπαϊκό ένταλμα. Η Γερμανία ζητούσε την παράδοσή του.

Ο Donald Tusk πήρε τότε δημόσια θέση.

Δεν περιορίστηκε να πει ότι η Δικαιοσύνη θα αποφασίσει. Είπε ότι η έκδοση του υπόπτου στη Γερμανία δεν ήταν προς το εθνικό συμφέρον της Πολωνίας και πρόσθεσε ότι το πρόβλημα με τον Nord Stream δεν ήταν ότι ανατινάχθηκε, αλλά ότι κατασκευάστηκε εξαρχής.

Λίγες ημέρες αργότερα πολωνικό δικαστήριο αρνήθηκε την παράδοσή του και διέταξε την απελευθέρωσή του. Η δικαστική απόφαση και η πολιτική δήλωση Tusk είναι διαφορετικά πράγματα. Η χρονική και πολιτική τους συνύπαρξη, όμως, δεν παύει να είναι εντυπωσιακή.

Ιδίως επειδή ακόμη και εκπρόσωπος της πολωνικής εισαγγελίας είχε δηλώσει τότε ότι, από καθαρά νομική άποψη, ήταν δύσκολο να εντοπιστεί βάση για να μην παραδοθεί ο ύποπτος στη Γερμανία.

Εδώ η υπόθεση Nord Stream παύει να αφορά μόνο την Ουκρανία, τη Ρωσία ή τη Γερμανία.

Αφορά και την ίδια την Ευρωπαϊκή Ένωση.

Ένα ευρωπαϊκό ένταλμα σύλληψης δεν είναι πολιτική σύσταση. Είναι εργαλείο δικαστικής συνεργασίας που υπάρχει ακριβώς για να μην αποφασίζει κάθε κυβέρνηση αν ένας ύποπτος πρέπει να παραδοθεί ανάλογα με το αν το έγκλημα θεωρείται πολιτικά συμπαθές ή ιστορικά δικαιολογημένο.

Η Πολωνία έχει βαθιά ιστορικά τραύματα απέναντι στη Ρωσία. Είχε επίσης καταγγείλει τον Nord Stream πολύ πριν από τον πόλεμο ως στρατηγικό λάθος που αύξανε την ευρωπαϊκή εξάρτηση από τη Μόσχα - χωρίς όμως να έχει αντίρρηση να περνά ο αγωγός από την Πολωνία.

Όλα αυτά είναι πολιτικά και ιστορικά δεδομένα - δεν είναι, όμως, ποινικός κώδικας, ο οποίος δεν εξετάζει εάν ο κατηγορούμενος είναι με τη «σωστή πλευρά» προκειμένου να καθορίσει το δίκαιο.

Κάτω από αυτό το πρίσμα, η υπόθεση Nord Stream αρχίζει να γίνεται ένα εξαιρετικά άβολο τεστ για την Ευρώπη.

Για τέσσερα χρόνια, οι εκρήξεις χαρακτηρίζονταν σχεδόν αυτονόητα σαμποτάζ κρίσιμης υποδομής. Τώρα που η γερμανική έρευνα έχει οδηγήσει σε Ουκρανούς υπόπτους, έχει ενδιαφέρον να παρακολουθήσουμε εάν θα εξακολουθήσει η Ευρώπη να δείχνει την ίδια ένταση για την απάντηση.

Η φράση του Tusk είναι θλιβερή ακριβώς γι' αυτό. Ένας Ευρωπαίος πρωθυπουργός δεν χρειάζεται να αγαπά τον Nord Stream. Δεν χρειάζεται να ξεχνά την πολωνική Ιστορία. Δεν χρειάζεται να ξεχνά τις ιστορίες που του μετέφερε ο παππούς και η γιαγιά του.

Χρειάζεται όμως να αντιλαμβάνεται ότι η Ευρώπη δεν μπορεί να διεκδικεί «διεθνή τάξη βασισμένη σε κανόνες» και ταυτόχρονα να επιλέγει ποιοι κανόνες εφαρμόζονται ανάλογα με το ποιος βρίσκεται απέναντι.

Αν η καταστροφή μιας ενεργειακής υποδομής είναι σοβαρό έγκλημα, είναι σοβαρό έγκλημα ανεξάρτητα από το ποιος κατηγορείται.

Αν ένα ευρωπαϊκό ένταλμα έχει θεσμικό βάρος, δεν μπορεί αυτό το βάρος να εξαρτάται από το αν η εκτέλεσή του συμφέρει πολιτικά μια κυβέρνηση.

Και αν η Ευρώπη επιθυμεί κάποτε συνεκτική εξωτερική πολιτική, πρέπει πρώτα να αποφασίσει κάτι πολύ πιο στοιχειώδες:

αν το δίκαιο προηγείται της γεωπολιτικής σκοπιμότητας ή αν ισχύει μόνο όταν επιβεβαιώνει τη γεωπολιτική μας προτίμηση.

Στο Nord Stream, η γερμανική έρευνα συνεχίζει.

Οι δύτες αρχίζουν να εμφανίζονται.

Ο εντολέας ακόμη όχι.