ΔΙΕΘΝΉ · ΑΝΤΗΧΉΣΕΙΣ

Ουκρανία: τα call centers της απάτης, οι εισαγγελείς και ο λογαριασμός σε ΕΕ–ΗΠΑ

Στις περισσότερες υποθέσεις διαφθοράς χρειάζονται περίπλοκες αναλύσεις για να καταλάβεις τι συνέβη. Σε κάποιες αρκεί να βάλεις τα γεγονότα στη σωστή χρονική σειρά.

The Noèma n&m · 16/09/2026 · HERMIS

Οι τρωτοί ελεγκτικοί μηχανισμοί και μια σειρά διαδοχικών ερευνών που φτάνουν ψηλά

Ο Γενικός Εισαγγελέας υπέβαλε την παραίτησή του και στη συνέχεια απομακρύνθηκε οριστικά, έφυγε από τη χώρα για «υπηρεσιακό ταξίδι» που υπέγραψε ο ίδιος και στράφηκε κατά του επικεφαλής της υπηρεσίας που ερευνούσε το ίδιο του το γραφείο. Στο κέντρο της υπόθεσης: call centers τηλεφωνικών απατών, καταγγελίες για προστασία έναντι χρημάτων και εκατομμύρια παράνομων εσόδων.

Στις περισσότερες υποθέσεις διαφθοράς χρειάζονται περίπλοκες αναλύσεις για να καταλάβεις τι συνέβη. Σε κάποιες αρκεί να βάλεις τα γεγονότα στη σωστή χρονική σειρά.

Η υπόθεση του —πρώην πλέον— Γενικού Εισαγγελέα της Ουκρανίας Ruslan Kravchenko ανήκει μάλλον στη δεύτερη κατηγορία.

Στις 5 Σεπτεμβρίου, η ουκρανική Εθνική Υπηρεσία Καταπολέμησης της Διαφθοράς, η NABU, μαζί με την Ειδική Εισαγγελία κατά της Διαφθοράς, SAPO, ανακοίνωσαν ότι είχαν αποκαλύψει εγκληματική οργάνωση στην οποία, σύμφωνα με τους ερευνητές, συμμετείχε υψηλόβαθμο στέλεχος του Γραφείου του Γενικού Εισαγγελέα.

Το αντικείμενο δεν είναι φυσικά μικροκλοπές.

Η έρευνα αφορά την προστασία παράνομων call centers τηλεφωνικών απατών, τα οποία εξαπατούσαν πολίτες εντός και εκτός Ουκρανίας. Σύμφωνα με τους ερευνητές, οι επιχειρήσεις αυτές πλήρωναν για να λειτουργούν χωρίς παρεμβάσεις των αρχών, ενώ το κύκλωμα κατηγορείται και για ξέπλυμα εκατομμυρίων. Σύμφωνα με πηγές της Ukrainska Pravda στις διωκτικές αρχές, κάθε call center φέρεται να κατέβαλλε περίπου 7.000 δολάρια τον μήνα για «προστασία». Με τουλάχιστον 100 κέντρα, η δυνητική ροή πληρωμών θα έφτανε περίπου τις 700.000 δολάρια τον μήνα, ενώ στην κορύφωση του δικτύου —έως 500 call centers κατά τις ίδιες πηγές— θα μπορούσε θεωρητικά να φτάνει τα 3,5 εκατ. δολάρια μηνιαίως.

Οι έρευνες της NABU έφτασαν μέσα στο Γραφείο του Γενικού Εισαγγελέα, ακόμη και σε χώρους που χρησιμοποιούσε ο ίδιος ο Kravchenko. Ένας ανώτερος εισαγγελικός αξιωματούχος, ο Serhii Kropyva, τέθηκε υπό κράτηση, με εγγύηση 120 εκατ. γρίβνια. Ο Kravchenko εμφανίζεται σε υλικό της επιχείρησης «Carthage», χωρίς όμως μέχρι σήμερα να του έχει επιδοθεί επίσημη "γνωστοποίηση υποψίας", σύμφωνα με τον ουκρανικό ποινικό κώδικα, για συμμετοχή στο κύκλωμα. Ο ίδιος αρνείται οποιαδήποτε εμπλοκή.

Εξίσου σημαντικό, όμως, είναι τι συνέβη αμέσως μετά.

Η παραίτηση

Στις 7 Σεπτεμβρίου, λίγες ώρες αφότου είχε δηλώσει σε δημοσιογράφους ότι δεν σχεδίαζε να παραιτηθεί, ο Kravchenko ανακοίνωσε ότι υπέβαλε την παραίτησή του, χαρακτηρίζοντάς την «πολιτική απόφαση».

Τυπικά παρέμενε Γενικός Εισαγγελέας μέχρι την κοινοβουλευτική αποδοχή της παραίτησης. Πολιτικά όμως είχε ήδη δηλώσει ότι εγκαταλείπει τη θέση, ενώ το γραφείο του βρισκόταν στο κέντρο μιας από τις σοβαρότερες έρευνες διαφθοράς της περιόδου.

Και τότε αρχίζει το πραγματικά παράξενο μέρος της ιστορίας.

Υπό το καθεστώς στρατιωτικού νόμου, οι εισαγγελείς του Γραφείου του Γενικού Εισαγγελέα περιλαμβάνονται στις κατηγορίες κρατικών αξιωματούχων των οποίων η έξοδος από την Ουκρανία επιτρέπεται, κατά κανόνα, μόνο στο πλαίσιο επίσημης υπηρεσιακής αποστολής. Δεν προκύπτει από τον γενικό κανόνα ότι απαιτείται προσωπική άδεια του προέδρου Zelenskyy για κάθε τέτοια έξοδο· η κυβερνητική ρύθμιση θέτει ως βάση το υπηρεσιακό ταξίδι και τα προβλεπόμενα δικαιολογητικά.

Στην περίπτωση Kravchenko, το ιδιαίτερο στοιχείο είναι ότι υπέγραψε ο ίδιος εντολή για δικό του πενθήμερο υπηρεσιακό ταξίδι στη Γαλλία, από τις 13 Σεπτεμβρίου. Σκοπός, σύμφωνα με το έγγραφο, ήταν η συμμετοχή του σε ακρόαση κοινοβουλευτικού δικτύου της PACE στο Παρίσι σχετικά με τα παιδιά της Ουκρανίας.

Νεότερο ρεπορτάζ της Ukrainska Pravda προσθέτει μια κρίσιμη λεπτομέρεια στη χρονογραμμή: στις 23:19 της 13ης Σεπτεμβρίου καταχωρίστηκαν στο ενιαίο μητρώο προδικαστικών ερευνών πληροφορίες σχετικά με το επίσημη γνωστοποίηση υποψίας κατά του Kryvonos. Στη 01:00 της 14ης Σεπτεμβρίου, σύμφωνα με το ίδιο ρεπορτάζ, ο Kravchenko υπέβαλε δήλωση προσωρινής παραίτησης από την προσωπική κρατική φρουρά του και περίπου στις 02:30 πέρασε τα σύνορα προς την Πολωνία. Η ουκρανική Συνοριοφυλακή επιβεβαίωσε χωριστά ότι η έξοδός του έγινε με τα απαιτούμενα έγγραφα, χωρίς να δημοσιοποιήσει προσωπικά δεδομένα της διέλευσης.

Μόνο που η PACE, σύμφωνα με ουκρανικά μέσα, δεν επιβεβαίωσε τη συμμετοχή του: ούτε ο ίδιος ούτε εκπρόσωπός του αναμένονταν στη συγκεκριμένη συνεδρίαση.

Ο Γενικός Εισαγγελέας είχε ήδη φύγει.

Και πριν φύγει, χτύπησε τη NABU

Εδώ η ιστορία αποκτά σχεδόν σουρεαλιστική συμμετρία.

Ο επικεφαλής της υπηρεσίας που ερευνούσε το Γραφείο του Γενικού Εισαγγελέα είναι ο Semen Kryvonos, διευθυντής της NABU.

Και στις 14 Σεπτεμβρίου ο Kravchenko ανακοίνωσε ότι είχε υπογράψει επίσημη γνωστοποίηση υποψίας εναντίον του ίδιου του Kryvonos, κατηγορώντας τον μεταξύ άλλων για πλαστογράφηση εγγράφων και εικονική υιοθεσία με σκοπό την αποφυγή ποινικής ευθύνης. Δημοσιοποίησε μάλιστα περισσότερες από 30 σελίδες υλικού.

Ο Kryvonos απάντησε ότι δεν του είχε επιδοθεί κανένα έγγραφο και χαρακτήρισε το δημοσιοποιημένο υλικό «ανοησίες».

Στη συνέχεια, το ίδιο το Γραφείο του Γενικού Εισαγγελέα δήλωσε ότι ο Kryvonos δεν είχε νομίμως ειδοποιηθεί ως ύποπτος, ότι δεν συνέτρεχαν οι αναγκαίες νομικές προϋποθέσεις και ότι οι σχετικές καταχωρίσεις ακυρώθηκαν.

Η NABU ερευνά το Γραφείο του Γενικού Εισαγγελέα.
Ο Γενικός Εισαγγελέας στρέφεται ποινικά κατά του επικεφαλής της NABU.
Έχει ήδη υποβάλει την παραίτησή του.
Υπογράφει ο ίδιος το υπηρεσιακό ταξίδι του.
Και φεύγει από την Ουκρανία.

Πού βρίσκεται ο Kravchenko;

Μέχρι τη στιγμή που γράφονται αυτές οι γραμμές, η ακριβής σημερινή τοποθεσία του δεν έχει γνωστοποιηθεί επισήμως.

Αυτό δεν σημαίνει ότι είναι «φυγάς» ή «καταζητούμενος» — τέτοιο νομικό καθεστώς δεν έχει ανακοινωθεί.

Σημαίνει όμως κάτι πολύ απλούστερο και πολιτικά πολύ δυσκολότερο: ο άνθρωπος που μέχρι πριν από λίγες ημέρες βρισκόταν στην κορυφή της ουκρανικής εισαγγελικής αρχής βρίσκεται εκτός Ουκρανίας ενώ εξελίσσεται έρευνα που έχει φτάσει στο ίδιο του το γραφείο.

Και το δηλωμένο υπηρεσιακό ταξίδι του παρουσιάζει ένα προφανές ερώτημα: γιατί η εκδήλωση για την οποία υποτίθεται ότι ταξίδεψε δεν τον είχε στους συμμετέχοντες;

Δεν είναι η πρώτη προειδοποίηση

Η σημερινή υπόθεση δεν εμφανίζεται σε κενό. Τα τελευταία χρόνια, ακόμη και οι κυβερνήσεις και οι θεσμοί που χρηματοδοτούν και πολιτικά στηρίζουν το Κίεβο έχουν καταγράψει επανειλημμένα σοβαρά προβλήματα διαφθοράς, θεσμικού ελέγχου και διαχείρισης δημόσιου χρήματος.

Η ίδια η Ευρωπαϊκή Επιτροπή, στην έκθεση προόδου του 2024, κατέγραψε 257 πρόσωπα ή νομικές οντότητες υπό έρευνα για διαφθορά υψηλού επιπέδου μέσα στο 2023, 100 παραπομπές και 44 τελεσίδικες καταδίκες. Αναγνώριζε πρόοδο, αλλά ζητούσε παράλληλα περισσότερες έρευνες υψηλού πολιτικού αντίκτυπου και ισχυρότερες εξουσίες για NABU και SAPO.

Το 2025 η εικόνα έγινε ακόμη πιο ανησυχητική. Η Επιτροπή κατέγραψε τις έρευνες και συλλήψεις στελεχών της NABU από εισαγγελικές και άλλες υπηρεσίες, αλλά και την ψήφιση νόμου που έπληττε κρίσιμες εγγυήσεις ανεξαρτησίας των NABU και SAPO. Η νομοθεσία ανατράπηκε μετά τις αντιδράσεις στο εσωτερικό και στο εξωτερικό, αλλά η ίδια η Κομισιόν κατέγραψε την ανάγκη προστασίας των anti-corruption θεσμών από αθέμιτες πιέσεις.

Οι υποθέσεις δεν περιορίζονται στη θεσμική κορυφή. Έρευνες της NABU έχουν αγγίξει κρατικές προμήθειες και την Ukrzaliznytsia, με υπερτιμολογήσεις και παράνομες πληρωμές. Μόνο στο πρώτο εξάμηνο του 2024, η NABU ανέφερε δεσμεύσεις 262 εκατ. γρίβνια, 1,3 εκατ. δολαρίων και 754.000 ευρώ στο πλαίσιο των ερευνών της.

Και οι Αμερικανοί ελεγκτές έχουν αφήσει τις δικές τους, μάλλον άβολες, υποσημειώσεις.

Το U.S. Government Accountability Office (GAO), εξετάζοντας την αμερικανική άμεση δημοσιονομική στήριξη προς την Ουκρανία, διαπίστωσε αδυναμίες στον τρόπο με τον οποίο η USAID αξιοποιούσε τα διαθέσιμα αναλυτικά δεδομένα για τον έλεγχο των δαπανών. Σε δείγμα 5.121 μεταβολών δαπανών εντόπισε 161 ασυνήθιστες αυξήσεις που απαιτούσαν περαιτέρω εξέταση. Το ίδιο GAO διευκρίνισε ότι οι ανεξάρτητοι contractors δεν είχαν εντοπίσει ύποπτες δόλιες πληρωμές στα δείγματα που είχαν ελέγξει έως τον Μάιο του 2025.

Ακόμη και το State Department, στην έκθεση Fiscal Transparency 2025, ενώ πιστώνει στην Ουκρανία βήματα προόδου, καταγράφει λογαριασμούς εκτός προϋπολογισμού σχετιζόμενους με τον πόλεμο που δεν υπόκεινται σε ανεξάρτητο έλεγχο και ζητεί ισχυρότερη εποπτεία.

Με άλλα λόγια, οι προειδοποιήσεις δεν προέρχονται από τη Μόσχα, ούτε από κάποιο «φιλορωσικό» Telegram channel.

Βρίσκονται στις εκθέσεις της Ευρωπαϊκής Επιτροπής και των ίδιων των αμερικανικών ελεγκτικών μηχανισμών.

Και συχνά περνούν πολύ χαμηλότερα στην ειδησεογραφική ατζέντα από τις μεγαλόστομες διακηρύξεις περί «υπεράσπισης της δημοκρατίας».

Το ευρωπαϊκό ερώτημα

Εδώ η ιστορία παύει να είναι αποκλειστικά ουκρανική.

Η Ευρωπαϊκή Ένωση έχει συνδέσει την ευρωπαϊκή πορεία της Ουκρανίας με την καταπολέμηση της διαφθοράς και την ανεξαρτησία των θεσμών που δημιουργήθηκαν ακριβώς γι' αυτόν τον σκοπό.

Η Ευρώπη, ταυτόχρονα, χρηματοδοτεί σε τεράστια κλίμακα την επιβίωση και λειτουργία του ουκρανικού κράτους.

Γι' αυτό το ερώτημα δεν μπορεί να εξαντλείται στο αν η Ευρώπη «στηρίζει την Ουκρανία» ή αν η Ουκρανία «υπερασπίζεται την ελευθερία».

Υπάρχει και ένα πολύ πιο πεζό ερώτημα του Ευρωπαίου φορολογουμένου:

ποιο κράτος χρηματοδοτεί, ποιος ελέγχει τη διαχείριση των χρημάτων και πόσο ανεξάρτητοι είναι πραγματικά οι μηχανισμοί που υποτίθεται ότι ελέγχουν εκείνους που ασκούν την εξουσία;

Η ύπαρξη της NABU και η συγκεκριμένη έρευνα μπορούν ασφαλώς να χρησιμοποιηθούν ως απόδειξη ότι στην Ουκρανία υπάρχουν ακόμη θεσμοί που επιχειρούν να ελέγξουν την εξουσία.

Αλλά υπάρχει και η ανάποδη ανάγνωση:

αν η υπηρεσία κατά της διαφθοράς φτάνει στο Γραφείο του Γενικού Εισαγγελέα και ο Γενικός Εισαγγελέας απαντά στρεφόμενος κατά του επικεφαλής της, πριν εγκαταλείψει τη χώρα με ένα αμφιλεγόμενο «υπηρεσιακό ταξίδι», τότε το πρόβλημα δεν είναι απλώς ότι «υπάρχει διαφθορά».

Το πρόβλημα είναι πόσο ψηλά φτάνει — και τι συμβαίνει όταν κάποιος επιχειρεί να την ερευνήσει.

Και αυτό, όσο κι αν χαλάει το βολικό αφήγημα περί της «μεγάλης ουκρανικής δημοκρατίας», είναι κάτι που οι Ευρωπαίοι πολίτες —οι οποίοι πληρώνουν τον λογαριασμό επειδή θέλουν να βρίσκονται «στη σωστή πλευρά της Ιστορίας»— δικαιούνται τουλάχιστον να γνωρίζουν.

Πηγές

• Cabinet of Ministers of Ukraine — κανόνες εξόδου κρατικών αξιωματούχων και εισαγγελέων υπό στρατιωτικό νόμο.
• Ukrainska Pravda — εντολή πενθήμερου υπηρεσιακού ταξιδιού του Kravchenko και δηλωμένος σκοπός συμμετοχής σε ακρόαση της PACE.
• Ukrainska Pravda — χρονογραμμή γνωστοποίησης υποψίας κατά Kryvonos, παραίτησης από την κρατική φρουρά και διέλευσης των συνόρων.
• Προεδρικό διάταγμα / Ukrainska Pravda — οριστική απόλυση Kravchenko στις 15 Σεπτεμβρίου.
• European Commission — εκθέσεις προόδου και αξιολόγηση του ουκρανικού πλαισίου καταπολέμησης της διαφθοράς.
• U.S. Government Accountability Office (GAO) — έλεγχοι της αμερικανικής δημοσιονομικής στήριξης προς την Ουκρανία.
• U.S. Department of State — Fiscal Transparency Report.