ΗΠΑ–Καναδάς: Μια υπογραφή με «μολύβι» — οι πατριδοκάπηλοι πουλούν ανέξοδα, οι πατριώτες πληρώνουν το τίμημα.

Μία ακόμη εμπορική διαπραγμάτευση ανάμεσα στις Ηνωμένες Πολιτείες και τον Καναδά μετατράπηκε σε σε ανοιχτή αμφισβήτηση της αξιοπιστίας της σημερινής Προεδρίας των ΗΠΑ

The Noèma n&m · 24/08/2026 · HERMIS

Μέσα σε λίγες ημέρες, μία ακόμη εμπορική διαπραγμάτευση ανάμεσα στις Ηνωμένες Πολιτείες και τον Καναδά μετατράπηκε σε κάτι πολύ μεγαλύτερο: σε ανοιχτή αμφισβήτηση της αξιοπιστίας πάνω στην οποία οικοδομήθηκε επί δεκαετίες η στενότερη ίσως οικονομική σχέση στον κόσμο.

Ο Mark Carney αρνήθηκε τους αμερικανικούς όρους γνωρίζοντας ότι ο Καναδάς θα πληρώσει το κόστος. Ο Doug Ford (πρωθυπουργός του Τορόντο) ζητά τώρα «δολάριο προς δολάριο» αντίποινα, στοχευμένα στις πολιτείες όπου μπορούν να πονέσουν πολιτικά τον Donald Trump και, εν τω μεταξύ, η Οτάβα έχει ήδη αρχίσει να κοιτάζει πέρα από τις Ηνωμένες Πολιτείες.

Στις 18 Αυγούστου ο Donald Trump ανακοίνωνε ότι οι δύο χώρες είχαν «DEAL». Ο Mark Carney ήταν ήδη πολύ προσεκτικότερος, μιλώντας για πρόοδο αλλά όχι για ολοκληρωμένη συμφωνία. Τρεις ημέρες αργότερα οι συνομιλίες κατέρρευσαν και οι ΗΠΑ επέβαλαν δασμούς 50% σε περίπου 20 δισ. δολάρια καναδικών εξαγωγών. Η Οτάβα ανακοίνωσε αντίμετρα ίσης αξίας από τις 8 Σεπτεμβρίου.

Το ενδιαφέρον όμως δεν βρίσκεται μόνο στους δασμούς.

Οι τελευταίες αμερικανικές απαιτήσεις, σύμφωνα με τις διαθέσιμες πληροφορίες, έφταναν μέχρι τον περιορισμό (εως και πλήρη απαγόρευση) της δυνατότητας του Καναδά να συνάπτει μελλοντικές εμπορικές συμφωνίες με τρίτες χώρες, ενώ άγγιζαν κρίσιμους τομείς όπως η αυτοκινητοβιομηχανία και τα ορυκτά. Ο Carney έκρινε ότι το τίμημα μιας συμφωνίας είχε αρχίσει να υπερβαίνει το εμπόριο και να αγγίζει την ίδια τη δυνατότητα της χώρας να χαράζει ανεξάρτητη οικονομική πολιτική.

Και το είχε ήδη περιγράψει με μια φράση ασυνήθιστα σκληρή για τη σχέση των δύο χωρών:

«Τον τελευταίο καιρό, η υπογραφή της Αμερικής είναι γραμμένη με μολύβι.»

Δεν πρόκειται απλώς για λεκτική αιχμή προς τον Trump. Ο Καναδάς έχει ήδη υπογράψει το USMCA — μια συμφωνία την οποία είχε διαπραγματευτεί και παρουσιάσει ως ιστορική επιτυχία ο ίδιος ο Trump. Κι όμως βρίσκεται ξανά αντιμέτωπος με νέους δασμούς και νέες απαιτήσεις.

Ο Carney τοποθετεί πλέον τη ρήξη σε ακόμη ευρύτερο πλαίσιο: «America has changed», έχει δηλώσει, υποστηρίζοντας ότι η οικονομική ολοκλήρωση μπορεί πλέον να χρησιμοποιηθεί ως όπλο.

Ο Ford θέλει να χτυπήσει εκεί όπου πονάει

Στο Ontario, την οικονομική καρδιά του Καναδά, ο πρωθυπουργός Doug Ford προτείνει μια ακόμη σκληρότερη απάντηση.

Δεν θέλει απλώς αριθμητική αντιστοίχιση αμερικανικών και καναδικών δασμών. Έχει εισηγηθεί να στοχευθούν προϊόντα από Alabama, Arkansas, Florida, Iowa, Missouri, Montana, Texas και Wisconsin — πολιτείες που θεωρεί σημαντικές για την πολιτική βάση της σημερινής αμερικανικής κυβέρνησης.

Η φόρμουλά του είναι απλή:

«Tariff-for-tariff, dollar-for-dollar.»

Η στρατηγική πίσω από αυτήν είναι λιγότερο απλή. Ο Καναδάς δεν μπορεί να προκαλέσει στις ΗΠΑ μεγαλύτερη συνολική οικονομική ζημιά από εκείνη που μπορούν να του προκαλέσουν οι Ηνωμένες Πολιτείες. Μπορεί όμως να επιχειρήσει να κάνει τη ζημιά πολιτικά ακριβή, κατευθύνοντάς την σε αγρότες, βιομηχανίες και επιχειρήσεις πολιτειών των οποίων η αντίδραση μπορεί τελικά να φτάσει στον Λευκό Οίκο.

Ο Carney, πάντως, δεν ακολουθεί κάθε πρόταση κλιμάκωσης. Εμφανίστηκε επιφυλακτικός απέναντι στη χρήση της ενέργειας και των κρίσιμων ορυκτών ως διαπραγματευτικού όπλου. Έχει άλλωστε υποστηρίξει στο παρελθόν ότι η αξιοπιστία του Καναδά ως σταθερού προμηθευτή αποτελεί από μόνη της στρατηγικό κεφάλαιο.

Και αυτή η λεπτομέρεια έχει σημασία: η Οτάβα επιχειρεί να απαντήσει στην αμερικανική πίεση χωρίς να αντιγράψει ακριβώς τη συμπεριφορά για την οποία κατηγορεί την Ουάσιγκτον.

Η απάντηση δεν είναι μόνο οι δασμοί

Ο Carney, άλλωστε, έχει ήδη αρχίσει να κινείται προς την άλλη κατεύθυνση: μείωση της εξάρτησης.

Ο Καναδάς επιδιώκει νέες εμπορικές, επενδυτικές και στρατηγικές σχέσεις εκτός Ηνωμένων Πολιτειών, έχοντας ανακοινώσει στόχο σημαντικής διεύρυνσης των μη αμερικανικών εμπορικών και επενδυτικών δεσμών του. Το AP καταγράφει περισσότερες από 20 εμπορικές και συμφωνίες ασφαλείας σε πέντε ηπείρους μέσα στον τελευταίο χρόνο.

Εδώ ίσως βρίσκεται και η σημαντικότερη απάντηση του Carney στον Trump.

Όχι στους δασμούς αλλά , κυρίως, στην εξάρτηση που κάνει τους δασμούς τόσο ισχυρούς.

Η τιμή της αυτονομίας

Ο Καναδάς δεν πρόκειται να βγει αλώβητος από αυτή τη σύγκρουση. Κλάδοι της βιομηχανίας του θα πιεστούν, επιχειρήσεις θα χάσουν πωλήσεις και μέρος του κόστους των αντιποίνων θα καταλήξει αναπόφευκτα στους ίδιους τους Καναδούς καταναλωτές.

Αυτό ακριβώς κάνει την επιλογή του ενδιαφέρουσα διότι ο Carney δεν λέει ότι το «όχι» είναι δωρεάν. Λέει ότι κάποια «ναι» μπορεί να κοστίζουν περισσότερο.

Και όταν ένας πρωθυπουργός αρχίζει να θεωρεί ότι η υπογραφή του σημαντικότερου εταίρου της χώρας του γράφεται με μολύβι, η φυσική αντίδραση δεν είναι να αναζητήσει ένα καλύτερο μολύβι.

Είναι να φροντίσει ώστε την επόμενη φορά να χρειάζεται λιγότερο αυτή την υπογραφή.

Αυτό φαίνεται ότι έχει αρχίσει να κάνει ο Καναδάς.