Ισραήλ: Οι «φανταστικές απειλές» και η βία που βρίσκεται μπροστά στα μάτια του

Ποιες απειλές αντιμετωπίζει πραγματικά το κράτος και ποιες επιλέγει να βλέπει.

The Noèma | RADAR | ALEX KALLIS · 01/10/2026 · HERMIS

Την ώρα που η κυβέρνηση Netanyahu παρουσιάζει το Ισραήλ ως χώρα περικυκλωμένη από εξωτερικούς εχθρούς, μια διαφορετική συζήτηση εξελίσσεται στο εσωτερικό του: ποιες απειλές αντιμετωπίζει πραγματικά το κράτος και ποιες επιλέγει να βλέπει.

Όταν η απειλή δεν έρχεται μόνο απ’ έξω

Τι συμβαίνει όταν ένα κράτος έχει μάθει να αντιλαμβάνεται την ασφάλειά του κυρίως ως άμυνα απέναντι σε εξωτερικούς εχθρούς, ενώ ένα μέρος της κρίσης αναπτύσσεται μέσα στο ίδιο το πολιτικό και κοινωνικό του σύστημα;

Αυτό είναι το κεντρικό ερώτημα μιας ανάλυσης της Haaretz που στρέφει το βλέμμα στη Δυτική Όχθη, στη βία εξτρεμιστών εποίκων και στην αυξανόμενη διεθνή πίεση προς το Ισραήλ. Η οπτική του κειμένου είναι σαφώς επικριτική προς την κυβέρνηση Netanyahu. Τα γεγονότα πάνω στα οποία στηρίζεται, όμως, δεν περιορίζονται στη Haaretz.

Η εικόνα στη Δυτική Όχθη έχει επιβαρυνθεί αισθητά μέσα στο 2026. Σύμφωνα με στοιχεία του ισραηλινού συστήματος ασφαλείας που δημοσίευσε το Institute for National Security Studies, στο πρώτο εξάμηνο του έτους καταγράφηκαν 660 περιστατικά εβραϊκής εθνικιστικής εγκληματικότητας — αύξηση 63% σε σχέση με το δεύτερο εξάμηνο του 2025 και 50% σε σχέση με το αντίστοιχο εξάμηνο του προηγούμενου έτους. Στα ίδια στοιχεία καταγράφονται 140 τραυματισμοί Παλαιστινίων και έξι θάνατοι, καθώς και αύξηση των επιθέσεων εναντίον Ισραηλινών στρατιωτών και αστυνομικών. Institute for National Security Studies

Η ένταση δεν είναι αφηρημένη στατιστική. Στις 7 Σεπτεμβρίου δύο Παλαιστίνιοι σκοτώθηκαν σε διαφορετικά περιστατικά στη Δυτική Όχθη, ενώ ένας Ισραηλινός τραυματίστηκε σοβαρά σε επίθεση με μαχαίρι. Στα τέλη του μήνα, περισσότεροι από εκατό έποικοι επιτέθηκαν στο χωριό Jalud, όταν παλαιστινιακή οικογένεια επιχείρησε να επιστρέψει σε σπίτια από τα οποία είχε προηγουμένως εκτοπιστεί. Κτίρια και οχήματα πυρπολήθηκαν, στρατιώτες δέχθηκαν επίθεση και η επιστροφή της οικογένειας τελικά ματαιώθηκε. Ο Benjamin Netanyahu καταδίκασε το επεισόδιο και ζήτησε την εφαρμογή του νόμου. Internazionale

Το κρίσιμο, όμως, είναι ότι η ανησυχία δεν εκφράζεται μόνο από Παλαιστινίους, οργανώσεις ανθρωπίνων δικαιωμάτων ή ξένες κυβερνήσεις. Έχει περάσει και στο εσωτερικό του ισραηλινού μηχανισμού ασφαλείας. Ανώτερος στρατιωτικός κατηγόρησε δημόσια τη Shin Bet ότι δεν αντιμετωπίζει με επαρκή σοβαρότητα τη βία των εποίκων και ότι δεν παρέχει στον στρατό την απαιτούμενη πληροφόρηση και έγκαιρη προειδοποίηση. Το INSS έχει επίσης προειδοποιήσει ότι η εθνικιστική βία απορροφά στρατιωτικές δυνάμεις, επιβαρύνει την Κεντρική Διοίκηση και δημιουργεί ευρύτερο πρόβλημα επιβολής του νόμου. Η Καθημερινή του Ισραήλ

Το ζήτημα έχει πλέον και άμεσο διεθνές κόστος. Στις 8 Σεπτεμβρίου Βρετανία, Γαλλία και Καναδάς ανακοίνωσαν ότι θα προχωρήσουν σε απαγορεύσεις εισαγωγών προϊόντων από ισραηλινούς οικισμούς. Μια ευρύτερη ομάδα χωρών δήλωσε ότι εξετάζει ή στηρίζει αντίστοιχους περιορισμούς. Στις κοινές ανακοινώσεις τους συνέδεσαν ρητά την απόφαση με την επέκταση των οικισμών, την αυξανόμενη βία στη Δυτική Όχθη και ειδικά με το σχέδιο E1. Το Ισραήλ απάντησε, μεταξύ άλλων, διατάσσοντας το κλείσιμο του βρετανικού προξενείου στην Ανατολική Ιερουσαλήμ. Canada

Το E1 χρειάζεται εξήγηση, γιατί διαφορετικά μοιάζει με έναν ακόμη πολεοδομικό κωδικό. Πρόκειται για σχέδιο μεγάλης οικιστικής ανάπτυξης σε μια στρατηγική περιοχή ανατολικά της Ιερουσαλήμ, ανάμεσα στην Ανατολική Ιερουσαλήμ και τον μεγάλο ισραηλινό οικισμό Ma’ale Adumim.

Οι νέοι διαγωνισμοί ανεβάζουν τον συνολικό σχεδιασμό στις 3.401 κατοικίες. Η σημασία του E1 δεν βρίσκεται μόνο στον αριθμό των σπιτιών. Η συγκεκριμένη περιοχή βρίσκεται σε σημείο-κλειδί για τη γεωγραφική σύνδεση του βόρειου και του νότιου τμήματος της Δυτικής Όχθης και για την πρόσβαση προς την Ανατολική Ιερουσαλήμ. Παλαιστίνιοι, ισραηλινές οργανώσεις κατά των εποικισμών και πολλές ξένες κυβερνήσεις υποστηρίζουν ότι η πλήρης ανάπτυξή του θα κατακερματίσει περαιτέρω την παλαιστινιακή επικράτεια και θα δυσκολέψει δραστικά τη δημιουργία ενός γεωγραφικά συνεκτικού παλαιστινιακού κράτους. Η ισραηλινή κυβέρνηση αμφισβητεί τη διεθνή θέση για το καθεστώς των οικισμών και επικαλείται ιστορικά και ζητήματα ασφαλείας. Reuters

Ο Bezalel Smotrich, πάντως, δεν έχει κρύψει τον δικό του πολιτικό στόχο. Όταν προώθησε το σχέδιο, παρουσίασε το E1 ως μέσο για να «θαφτεί» η προοπτική παλαιστινιακού κράτους. Τον Σεπτέμβριο προστέθηκε νέος διαγωνισμός για 2.167 κατοικίες, πέρα από τις 1.234 που είχαν ήδη ανακοινωθεί, ανεβάζοντας το σύνολο στις 3.401. Reuters

Η πίεση δεν περιορίζεται πλέον στη διπλωματία. Στις 25 Σεπτεμβρίου το Γραφείο Ανθρωπίνων Δικαιωμάτων του ΟΗΕ πρόσθεσε 61 εταιρείες στη βάση δεδομένων επιχειρήσεων που συνδέονται με δραστηριότητες στους ισραηλινούς οικισμούς, ανεβάζοντας το σύνολο στις 214. Το Ισραήλ απορρίπτει τη συγκεκριμένη διαδικασία ως πολιτικά μεροληπτική. Η εξέλιξη, ωστόσο, δείχνει ότι η αντιπαράθεση γύρω από τους οικισμούς περνά πλέον και στο πεδίο των εμπορικών περιορισμών, των εταιρικών σχέσεων και των επενδυτικών αποφάσεων. Reuters

Τίποτε από αυτά δεν αναιρεί τις πραγματικές απειλές ασφαλείας που αντιμετωπίζει το Ισραήλ: παλαιστινιακές επιθέσεις, την κληρονομιά της 7ης Οκτωβρίου, το Ιράν και ένα εξαιρετικά ασταθές περιφερειακό περιβάλλον. Ακριβώς γι’ αυτό η εσωτερική διάσταση αποκτά μεγαλύτερο βάρος. Όταν αξιωματικοί προειδοποιούν ότι η κατάσταση κινδυνεύει να ξεφύγει, όταν οι υπηρεσίες ασφαλείας διαφωνούν για τον τρόπο αντιμετώπισης της βίας και όταν οι ενέργειες εποίκων αρχίζουν να παράγουν διπλωματικές και οικονομικές συνέπειες, το ζήτημα παύει να είναι ένα περιθωριακό πρόβλημα δημόσιας τάξης. Η Καθημερινή του Ισραήλ

Το ερώτημα, επομένως, δεν είναι αν υπάρχουν εχθροί γύρω από το Ισραήλ.

Είναι τι συμβαίνει όταν ένα κράτος εκπαιδεύεται να κοιτάζει διαρκώς προς τα έξω, ενώ ένα μέρος της κρίσης αναπτύσσεται μέσα στο ίδιο το πολιτικό του σύστημα.