Μπισκέκ: η φωτογραφία Modi–Xi–Putin και η αρχιτεκτονική πίσω από αυτή

Το Μπισκέκ, πρωτεύουσα του Κιργιστάν στην Κεντρική Ασία, φιλοξένησε την 1η Σεπτεμβρίου τη σύνοδο κορυφής του Οργανισμού Συνεργασίας της Σαγκάης (SCO), του σχήματος στο οποίο

The Noèma n&m · 05/09/2026 · HERMIS

Leaders at the 26th SCO Summit in Bishkek, Kyrgyzstan, 1 September 2026, including Narendra Modi, Xi Jinping and Vladimir Putin

Η φωτογραφία των Modi–Xi–Putin στο ίδιο κάδρο, πέρα από τη συνήθη αναμνηστική πόζα, τοποθετεί τη συνάντηση στο πλαίσιο της στρατηγικής αρχιτεκτονικής που χτίζεται πίσω από αυτή.

Το Μπισκέκ, πρωτεύουσα του Κιργιστάν στην Κεντρική Ασία, φιλοξένησε την 1η Σεπτεμβρίου τη σύνοδο κορυφής του Οργανισμού Συνεργασίας της Σαγκάης (SCO), του σχήματος στο οποίο συμμετέχουν μεταξύ άλλων η Κίνα, η Ρωσία, η Ινδία, το Πακιστάν, το Ιράν και κράτη της Κεντρικής Ασίας.

Εκεί βρέθηκαν στο ίδιο τραπέζι ο Xi Jinping, ο Vladimir Putin και ο Narendra Modi, ενώ οι ηγέτες ενέκριναν τη Διακήρυξη του Μπισκέκ και σειρά αποφάσεων που αφορούν ασφάλεια, οικονομική συνεργασία, εμπόριο, ενέργεια και χρηματοπιστωτικούς μηχανισμούς.

Η πρώτη και πιο πρόχειρη ανάγνωση είναι ότι βλέπουμε ακόμη ένα βήμα προς τη συγκρότηση ενός μεγάλου αντιδυτικού μπλοκ και, έστω κι αν αυτή η ανάγνωση έχει κάποια βάση, από μόνη της δεν εξηγεί επαρκώς τι μπορεί να σηματοδοτεί η συνάντηση.

Πέρα από τη φωτογραφία

Στο Μπισκέκ, τα κράτη του SCO καταδίκασαν τα στρατιωτικά πλήγματα κατά του Ιράν, απέρριψαν τις μονομερείς κυρώσεις που δεν στηρίζονται σε αποφάσεις του ΟΗΕ και επανέλαβαν τη στήριξή τους στο δικαίωμα του Ιράν για ειρηνική πυρηνική δραστηριότητα στο πλαίσιο της Συνθήκης Μη Διάδοσης.

Παράλληλα, η σύνοδος δεν έμεινε στη γεωπολιτική ρητορική. Στο τραπέζι μπήκαν οικονομική στρατηγική, χρηματοπιστωτική συνεργασία, ενεργειακές διασυνδέσεις, μεταφορές, τεχνολογία και εμπορικοί μηχανισμοί, δηλαδή τα υλικά από τα οποία χτίζεται όχι απλώς μια πολιτική θέση αλλά ένα παράλληλο πλέγμα σχέσεων.

Αυτό είναι ίσως το πιο ενδιαφέρον σημείο. Η Ρωσία και η Κίνα δεν χρειάζεται κατ’ ανάγκην να κατασκευάσουν μια «ανατολική εκδοχή του ΝΑΤΟ» για να αποκτήσει βάρος αυτή η αρχιτεκτονική. Τους αρκεί να ενισχύουν θεσμούς, εμπορικές ροές, ενεργειακές συμφωνίες και μηχανισμούς πληρωμών που μειώνουν σταδιακά την εξάρτηση από δυτικά κέντρα ισχύος.

Η Ινδία κάνει την εικόνα πιο σύνθετη

Και εδώ η παρουσία της Ινδίας είναι καθοριστική. Το Νέο Δελχί δεν είναι δορυφόρος του Πεκίνου, έχει ανοιχτές διαφορές με την Κίνα, διατηρεί στρατηγική συνεργασία με τις ΗΠΑ και συμμετέχει στο Quad, αλλά ταυτόχρονα παραμένει στον SCO και επιδιώκει να χρησιμοποιεί τον οργανισμό για δικά του συμφέροντα.

Στο Μπισκέκ, ο Modi επέμεινε ότι οι διεθνείς συγκρούσεις πρέπει να επιλύονται μέσω διαλόγου και διπλωματίας, ενώ η Ινδία συνέχισε να πιέζει για σκληρότερη γλώσσα απέναντι στη διασυνοριακή τρομοκρατία, με προφανή αναφορά στο Πακιστάν. Οι αντιθέσεις επομένως δεν εξαφανίζονται.

Το ίδιο συμβαίνει και ευρύτερα στην Ευρασία. Το Καζακστάν παραμένει μέσα σε ρωσικούς θεσμούς ασφάλειας και οικονομικής ολοκλήρωσης, ενώ ταυτόχρονα συνεργάζεται στενά με την Κίνα, προσελκύει ευρωπαϊκό κεφάλαιο και φιλοξενεί σημαντικά αμερικανικά ενεργειακά συμφέροντα.

Η Τουρκία αποτελεί ακόμη πιο χαρακτηριστικό παράδειγμα. Δηλώνει ότι μπορεί να εξετάσει ακόμη και πλήρη ένταξη στην SCO χωρίς να θεωρεί ότι αυτό σημαίνει εγκατάλειψη του ΝΑΤΟ ή των δυτικών της συμμαχιών.

Ένα σύστημα επικαλυπτόμενων συμμετοχών

Η εικόνα δεν παραπέμπει απαραίτητα μόνο σε έναν νέο κόσμο αντίπαλων στρατοπέδων. Παραπέμπει επίσης σε ένα σύστημα επικαλυπτόμενων συμμετοχών και συμφερόντων.

Μια χώρα μπορεί να αγοράζει κινεζική τεχνολογία, να χρησιμοποιεί ρωσικούς ενεργειακούς διαδρόμους, να εξάγει στην Ευρωπαϊκή Ένωση, να δέχεται δυτικό κεφάλαιο και παράλληλα να συμμετέχει σε οργανισμούς όπως ο SCO.

Αυτό κάνει το νέο διεθνές περιβάλλον λιγότερο καθαρό από τον Ψυχρό Πόλεμο, όχι όμως αναγκαστικά λιγότερο αποτελεσματικό.

Το κρίσιμο ερώτημα λοιπόν δεν είναι αν Xi, Putin και Modi συμφωνούν σε όλα. Δεν συμφωνούν. Το ερώτημα είναι πόση συμφωνία χρειάζονται πραγματικά.

Εάν μπορούν να συντονίζονται εκεί όπου τα συμφέροντά τους τέμνονται — ενέργεια, εμπόριο, πληρωμές, κυρώσεις, μεταφορές, τεχνολογία — τότε μια παράλληλη αρχιτεκτονική μπορεί να χτίζεται ακόμη και αν οι πολιτικές και στρατηγικές τους διαφορές παραμένουν μεγάλες.

Και ίσως αυτή να είναι η πιο σημαντική εικόνα από το Μπισκέκ: όχι απλώς τρεις ηγέτες χαμογελαστοί μπροστά στις κάμερες, αλλά ένα διεθνές σύστημα στο οποίο όλο και περισσότερες χώρες επιχειρούν να αυξήσουν τα περιθώρια κινήσεών τους χωρίς να δεσμεύονται αποκλειστικά σε ένα μόνο στρατόπεδο.