Από ένα λύκειο του Créteil σε εκατοντάδες σχολεία
Στις 21 Σεπτεμβρίου, καθηγητές στο λύκειο Saint-Exupéry του Créteil, στα ανατολικά προάστια του Παρισιού, κατέβηκαν σε απεργία καταγγέλλοντας ελλείψεις προσωπικού. Την επόμενη ημέρα περίπου 200 μαθητές αποφάσισαν να μπλοκάρουν το σχολείο τους σε συμπαράσταση στους εκπαιδευτικούς.
Ξεκίνησε από ένα σχολείο.
Στις 21 Σεπτεμβρίου, καθηγητές στο λύκειο Saint-Exupéry του Créteil, στα ανατολικά προάστια του Παρισιού, κατέβηκαν σε απεργία καταγγέλλοντας ελλείψεις προσωπικού. Την επόμενη ημέρα περίπου 200 μαθητές αποφάσισαν να μπλοκάρουν το σχολείο τους σε συμπαράσταση στους εκπαιδευτικούς. Τα βίντεο ανέβηκαν στα social media και μέσα σε λιγότερο από δύο εβδομάδες το τοπικό μπλόκο είχε μετατραπεί σε εθνικό πρόβλημα.
Την Παρασκευή 2 Οκτωβρίου το γαλλικό υπουργείο Παιδείας ανακοίνωσε ότι 564 λύκεια είχαν γίνει αντικείμενο δράσεων ή διαταραχών από την αρχή της ημέρας. Περίπου 400 από τα συνολικά 3.700 λύκεια της χώρας παρέμεναν κλειστά.
Η κινητοποίηση είχε πλέον περάσει από τα προάστια του Παρισιού στη Νάντη, τη Λυών, την Τουλούζη, τη Ρεν, τη Μασσαλία και δεκάδες άλλες πόλεις. Αλλά πίσω από τις εικόνες των μπλόκων και των συγκρούσεων υπάρχει ένα απλούστερο ερώτημα: τι ακριβώς ζητούν οι μαθητές;
Καθηγητές που λείπουν, τάξεις που γεμίζουν
Δεν υπάρχει μία μοναδική εθνική διεκδίκηση. Υπάρχει όμως ένας κοινός πυρήνας. Οι μαθητές ζητούν περισσότερους καθηγητές και προσωπικό, αντικατάσταση των εκπαιδευτικών που απουσιάζουν, μικρότερες τάξεις, καλύτερα σχολικά κτίρια και λιγότερο επιβαρυμένα ωρολόγια προγράμματα.
Και επανέρχεται συνεχώς ένα όνομα: Parcoursup. Η ηλεκτρονική πλατφόρμα μέσω της οποίας οι μαθητές υποβάλλουν τις αιτήσεις τους για την τριτοβάθμια εκπαίδευση έχει μετατραπεί σε σύμβολο της πίεσης που αισθάνονται πολλοί Γάλλοι μαθητές.
Το κινητό έκανε το Créteil εθνικό
Το κίνημα δεν ξεκίνησε από μία μεγάλη μαθητική οργάνωση ούτε από ένα πολιτικό κόμμα. Τα πρώτα μπλόκα του Créteil μεταδόθηκαν κυρίως μέσα από TikTok, Instagram και Snapchat. Μέσα σε λίγες ημέρες εμφανίστηκαν αντίστοιχα καλέσματα σε άλλα σχολεία της Île-de-France και στη συνέχεια στην υπόλοιπη χώρα.
Οι τοπικές διεκδικήσεις ενώθηκαν σε ένα ισχυρότερο εθνικό μήνυμα: περισσότερα μέσα για το δημόσιο σχολείο και καλύτερες συνθήκες για τους μαθητές. Η αποκεντρωμένη φύση του κινήματος αποτελεί σήμερα και ένα από τα μεγαλύτερα προβλήματα της κυβέρνησης: δεν υπάρχει ένας συνομιλητής, μία ηγεσία ή ένα ενιαίο πακέτο αιτημάτων.
Και μετά ήρθε η βία
Όσο μεγάλωνε η κινητοποίηση, άλλαζε και η εικόνα της. Την 1η Οκτωβρίου σημειώθηκαν σοβαρά επεισόδια σε πολλές περιοχές. Στη Νάντη πυρκαγιά κατέστρεψε το hall του λυκείου Nelson-Mandela, ενώ στην Île-de-France σχολεία έγιναν πεδίο συγκρούσεων και καταστροφών.
Η κυβέρνηση άρχισε πλέον να μιλά για κάτι διαφορετικό από μαθητική διαμαρτυρία. Ο υπουργός Παιδείας Édouard Geffray υποστήριξε ότι το κίνημα, αν και νόμιμο στην αρχή, είχε αλλάξει χαρακτήρα και ότι ομάδες της άκρας Αριστεράς επιχειρούσαν να το εκμεταλλευθούν. Η κυβέρνηση κατηγόρησε επίσης τη La France insoumise ότι τροφοδοτεί πολιτικά την ένταση. Η LFI απορρίπτει την κατηγορία.
Οι βίαιες ενέργειες είναι πραγματικές. Αλλά δεν ταυτίζονται αυτομάτως με τις αρχικές μαθητικές διεκδικήσεις.
Η πρώτη υποχώρηση της κυβέρνησης
Η πίεση έχει ήδη αναγκάσει την κυβέρνηση να κάνει μία κίνηση. Αποσύρθηκε σχέδιο του προϋπολογισμού του 2027 που προέβλεπε χρέωση εγγραφής σε BTS και προπαρασκευαστικές τάξεις για μη υπότροφους μαθητές. Ήταν η πρώτη απτή παραχώρηση. Δεν ήταν αρκετή.
Την Παρασκευή ο Geffray άνοιξε κύκλο συναντήσεων με μαθητικές οργανώσεις, ενώσεις γονέων και εκπαιδευτικά συνδικάτα. Οι μαθητικές οργανώσεις βγήκαν από τη συνάντηση δηλώνοντας ότι δεν έλαβαν συγκεκριμένα μέτρα και κάλεσαν σε συνέχιση των κινητοποιήσεων. Το επόμενο μεγάλο ραντεβού είναι η Τρίτη 6 Οκτωβρίου.
4 Οκτωβρίου: η σύγκρουση περνά σε νέα φάση
Το Σάββατο 3 Οκτωβρίου ο αρχηγός της αστυνομίας του Παρισιού Patrice Faure χαρακτήρισε πλέον το μαθητικό κίνημα «εκτός ελέγχου» και κάλεσε σε επιστροφή σε ειρηνικές μορφές κινητοποίησης. Από τη Δευτέρα είχαν γίνει περίπου 5.000 συλλήψεις σε όλη τη Γαλλία, κυρίως εφήβων, ενώ στην Île-de-France οι αρχές ανακοίνωσαν 824 συλλήψεις από την έναρξη των μπλόκων, με το 85% να αφορά ανηλίκους.
Την ίδια στιγμή, όμως, εμφανίζονται και εικόνες διαφορετικές από τις συγκρούσεις των προηγούμενων ημερών. Σε βίντεο που κυκλοφορεί στις 4 Οκτωβρίου, μια πυκνή γραμμή διαδηλωτών παραμένει όρθια και ακίνητη απέναντι στις αστυνομικές δυνάμεις, οι οποίες τελικά υποχωρούν. Το συγκεκριμένο απόσπασμα δεν έχει ακόμη ταυτοποιηθεί ανεξάρτητα ως προς τον ακριβή τόπο, χρόνο και πλήρες πλαίσιο, είναι όμως ενδεικτικό μιας τακτικής μη βίαιης αντιπαράθεσης που συνυπάρχει πλέον με τις εικόνες επεισοδίων.
Η εξέλιξη έχει σημασία και για την πολιτική αφήγηση γύρω από το κίνημα. Η κυβέρνηση επιμένει στη βία, στις καταστροφές και στην παρουσία οργανωμένων ομάδων. Από την άλλη πλευρά, μαθητές, εκπαιδευτικοί και υποστηρικτές τους επιχειρούν να επαναφέρουν στο κέντρο τα αρχικά αιτήματα για προσωπικό, μικρότερες τάξεις, ασφαλή κτίρια και καλύτερες συνθήκες εκπαίδευσης. Η Τρίτη 6 Οκτωβρίου, με νέα εθνική κινητοποίηση και απεργιακές δράσεις, γίνεται έτσι το επόμενο κρίσιμο τεστ: αν η κοινωνική ατζέντα θα ξαναπάρει το πάνω χέρι ή αν η σύγκρουση θα παραμείνει κυρίως ζήτημα δημόσιας τάξης.
Το πρόβλημα πίσω από τα επεισόδια
Η κυβέρνηση βρίσκεται πλέον μπροστά σε δύο διαφορετικά προβλήματα. Το πρώτο είναι άμεσο: να περιορίσει τη βία γύρω από τα σχολεία. Το δεύτερο είναι δυσκολότερο: να απαντήσει στις συνθήκες που επέτρεψαν σε μια κινητοποίηση 200 μαθητών ενός λυκείου του Créteil να εξαπλωθεί σε εκατοντάδες σχολεία μέσα σε λίγες ημέρες.
Γιατί η βία μπορεί να αλλάξει την εικόνα ενός κινήματος. Δεν εξηγεί όμως γιατί ξεκίνησε.
Πριν εμφανιστούν οι κουκουλοφόροι και πριν αρχίσουν οι συγκρούσεις, υπήρχαν καθηγητές που δεν είχαν αντικατασταθεί, υπερφορτωμένες τάξεις, σχολικά κτίρια που χρειάζονταν επισκευές και μια γενιά που περιγράφει το πέρασμα από το λύκειο στην τριτοβάθμια εκπαίδευση ως διαρκή διαδικασία πίεσης και επιλογής.
Αυτό ήταν το Créteil. Και αυτό είναι το κομμάτι της ιστορίας που κινδυνεύει τώρα να χαθεί πίσω από τις εικόνες των επεισοδίων.
Η κυβέρνηση μπορεί να καταφέρει να ανοίξει ξανά τα σχολεία. Το δυσκολότερο ερώτημα είναι αν μπορεί να κλείσει τον λόγο για τον οποίο μπλοκαρίστηκαν.
Πρόσφατα στην ίδια κατηγορία
