Το πείραμα των «Ωνασείων» σχολείων στον Πύργο Ηλείας
Η ίδρυση των «Ωνασείων» σχολείων στην Ηλεία, και ειδικότερα η μετατροπή του 2ου Γυμνασίου και του 2ου Λυκείου Πύργου, παρουσιάστηκε ως μια υπόσχεση προόδου, αριστείας, καινοτομίας και ως ένα άνοιγμα στον κόσμο. Όμως, όπως συμβαίνει συχνά στη σύγχρονη πολιτική της «επικοινωνίας», το περίβλημα έλαμψε περισσότερο από το περιεχόμενο. Πίσω από τις λέξεις-κλειδιά, διακρίνεται μια ανησυχητική (συνήθης…) προχειρότητα — όχι μόνο στη διαδικασία, αλλά κυρίως στη φιλοσοφία.
Η δημόσια εκπαίδευση δεν είναι ουδέτερο πεδίο πειραματισμών. Είναι ένας ζωντανός οργανισμός, άρρηκτα δεμένος με την κοινωνική πραγματικότητα κάθε τόπου.
Σε μια μικρή επαρχιακή πόλη όπως ο Πύργος, με βαθιές κοινωνικές ανισότητες, οικογένειες που παλεύουν να κρατηθούν όρθιες μέσα σε ένα περιβάλλον αποεπένδυσης και δημογραφικής φθοράς, το σχολείο δεν είναι απλώς χώρος μάθησης, είναι καταφύγιο, κοινότητα.
Όταν δύο ιστορικά δημόσια σχολεία μετατρέπονται αιφνιδιαστικά σε «πρότυπα», το ερώτημα δεν είναι αν θα υπάρξει ποιότητα για λίγους – αυτό είναι βέβαιο! Το ερώτημα είναι τι θα απομείνει για τους πολλούς;
Κανείς δεν είναι a priori ενάντια στην εξέλιξη ή την πρόοδο. Όμως εδώ, η αλλαγή δεν προέκυψε μέσα από διάλογο, μέσα από εξέταση των συνθηκών και ούτε προηγήθηκε καμία ουσιαστική συζήτηση με την τοπική κοινωνία. Οι εκπαιδευτικοί πληροφορήθηκαν τις προθέσεις του Υπουργείου Παιδείας την παραμονή των Χριστουγέννων, χωρίς σαφή χρονοδιαγράμματα, χωρίς λεπτομέρειες, χωρίς εγγυήσεις. Οι γονείς βρέθηκαν αντιμέτωποι με ένα θολό τοπίο εξετάσεων, επιλογών και αποκλεισμών. Και οι μαθητές —οι άμεσα εμπλεκόμενοι— κλήθηκαν να προσαρμοστούν σε μια ευκαιριακή αφήγηση.
‘’Το πιο ανησυχητικό δεν είναι η επιδίωξη της αριστείας. Είναι ότι θεωρείται πλέον φυσιολογικό πως η ποιότητα πρέπει να έχει προϋποθέσεις εισόδου.
Όταν η πολιτεία επιλέγει να επενδύσει σε λίγα σχολεία αντί να ενισχύσει συνολικά το δημόσιο εκπαιδευτικό σύστημα, δεν καταπολεμά τις ανισότητες, τις τροφοδοτεί. Δημιουργεί σχολεία δύο ταχυτήτων και μαθητές με άνισα σημεία εκκίνησης, βαφτίζοντας την επιλογή αυτή «μεταρρύθμιση». Στον πυρήνα της, η δημόσια εκπαίδευση οφείλει να λειτουργεί ως μηχανισμός εξισορρόπησης, να μειώνει τις κοινωνικές ανισότητες και όχι να τις νομιμοποιεί. Η προχειρότητα με την οποία προωθήθηκε η ίδρυση των «Ωνασείων» σχολείων στην Ηλεία αποκαλύπτει μια βαθύτερη αμηχανία της πολιτείας, την αδυναμία της να εμπιστευτεί και να στηρίξει το καθολικό δημόσιο σχολείο. Σε μια περιοχή -όπως ο Πύργος- που χρειάζεται περισσότερη φροντίδα, περισσότερους δασκάλους και περισσότερους πόρους, αυτή η επιλογή μοιάζει λιγότερο με όραμα και περισσότερο με υποκατάστατο πολιτικής. Kαι κάπως έτσι η εκπαίδευση, όταν γίνεται υποκατάστατο, παύει να είναι δημόσιο αγαθό και μετατρέπεται σε προνόμιο…
Της Νίκης Μαντά
