μια κυνική ομολογία αποτυχίας χωρίς ίχνος αυτοκριτικής.
Στο Davos του 2026, αυτό συνέβη μέσα από την ομιλία του Καναδού πρωθυπουργού Mark Carney.
Για πρώτη φορά μετά από δεκαετίες, ένας θεσμικός παίκτης «πιστοποιημένης σοβαρότητας» παραδέχτηκε δημόσια ότι ζούσαμε μέσα σε ένα ψέμα το οποίο πλασαρίστηκε ως «κανόνας βασισμένος σε κανόνες» — λες και ήταν το νέο βιβλίο της Αποκάλυψης της διεθνούς πολιτικής.
Ξέχασε όμως να πει ο Carney πως αυτό το ψέμα —ιδίως τις τελευταίες δεκαετίες— το ανατροφοδότησαν ο ίδιος και οι ομοτράπεζοί του με εκατοντάδες βιβλία, άρθρα και think-piece για την «προοδευτική παγκοσμιοποίηση».
Ακόμα και όταν το σύστημα έσταζε από όλες τις μεριές.
Ακόμα και όταν οι εξαιρέσεις γίνονταν κανόνας.
Ακόμα και όταν οι ίδιοι έγραφαν τους κανόνες με έναν μαρκαδόρο που μόνο εκείνοι έβλεπαν.
Γιατί;
Γιατί ήταν ωραία η αφήγηση.
Γιατί τους βόλευε.
Γιατί τους προσέφερε ρόλο.
Γιατί έντυνε την κενή τους ρητορική με κύρος «διανοούμενου».
Γιατί η Δύση —με ελάχιστες εξαιρέσεις— άφησε τις τύχες των κοινωνιών της στα χέρια των χειρότερων ηγεσιών, των εταιρειών και των πιο αδύναμων θεσμών της μεταπολεμικής περιόδου.
Και τώρα, που ο Carney τόλμησε να μιλήσει για τη ρωγμή, αυτό δεν ήταν απλώς μια διαπίστωση.
Ήταν κήρυξη λήξης εποχής.
Μιας εποχής που έκλεισε με την Πρόεδρο της Ε.Κ.Τ να αποχωρεί από το δείπνο του Λάρι Φινκ, του ισχυρού CEO της BlackRock, Ευρωπαίους αξιωματούχους να πετούν καρέκλες και να γιουχάρουν τον Υπουργό Εμπορίου του Τραμπ, τον κυβερνήτη της Καλιφόρνιας να “ακυρώνεται” ως ομιλητής κατόπιν παρέμβασης του Λευκού Οίκου, και τον πρωθυπουργό του Καναδά να τους πετάει κατάμουτρα ότι τόσα χρόνια ζούσαμε σε μια ψευδαίσθηση.
Η “συμφωνία” ήταν:
- οι ΗΠΑ προσφέρουν ασφάλεια,
- η Δύση στοιχίζεται πίσω από το αμερικανικό αποτύπωμα,
- οι αγορές λειτουργούν υπό αμερικανική ομπρέλα.
Με λίγα λόγια, ο Carney ανακοίνωσε ότι το συμβόλαιο του 1945–2016 κατέρρευσε και ότι η εποχή του μονοπολικού εκκρεμούς έληξε επίσημα.
Ο Carney, με έναν «χειρουργικό επικήδειο», ανέπτυξε κομψά την ηγεμονική παραδοχή ήττας.
Το τέλος της φαντασίωσης “rules-based order” αφορούσε συνολικά την τάξη που ιδρύθηκε μετά το 1945. Μια τάξη που δεν ήταν ποτέ δίκαιη, ποτέ ομοιόμορφα εφαρμοσμένη, ποτέ πραγματικά με ίδιους κανόνες για όλους — μόνο ισχύς.
Και αυτό είναι μια θεσμική απομυθοποίηση, σχεδόν αιρετική για τα φόρα του Νταβός.
Επειδή σπάνια μια ελίτ παραδέχεται δημοσίως αυτό που οι υπόλοιποι βλέπουν εδώ και δεκαετίες:
- ότι η παγκοσμιοποίηση ήταν αμερικανική αρχιτεκτονική,
- ότι η «τάξη» ήταν προκάλυμμα για συμφέροντα,
- και ότι τώρα το ίδιο το σύστημα αναγνωρίζει το τέλος της εποχής του.
Η διατύπωση του Carney είναι το equivalent του:
«Το ξέρουμε ότι τελειώσαμε — και σας το λέμε καθαρά.»
Η φράση «This bargain no longer works» («Αυτή η συμφωνία δεν μπορεί να κρατήσει άλλο») ήταν συνθηματική. Δεν περιέγραψε μια αποτυχία πολιτικής· έκλεισε έναν ιστορικό κύκλο.
Η συμφωνία που κρατούσε όρθια τη μεταπολεμική Δύση —η υπόσχεση ασφάλειας με αντάλλαγμα υποταγή στο αμερικανικό αποτύπωμα— δεν έχει πια κοινό, ούτε μηχανισμό εφαρμογής.
Και όταν ο Carney έριξε «φωτογραφικά» το βάρος στην διοίκηση Τραμπ, το έκανε όχι για να βρει αποδιοπομπαίο τράγο, αλλά για να νομιμοποιήσει δημόσια αυτό που ψιθυρίζεται εδώ και χρόνια: ότι ο Trump δεν διέλυσε μια σταθερή τάξη· αποκάλυψε μια τάξη που είχε ήδη σαπίσει.
Η μεγάλη πρόκληση είναι πως, με δύο προτάσεις, αποδόμησε τον μύθο της “rules-based order” περισσότερο από όσους τόμους θεωρίας θα τολμούσαν. Το Νταβός άκουσε από τα δικά του παιδιά αυτό που ποτέ δεν ήθελε να ειπωθεί στο φως της ημέρας.
Η πραγματική βαρύτητα της δήλωσης Carney δεν βρίσκεται στις λέξεις της· βρίσκεται σε αυτό που παραδέχτηκε εμμέσως: ότι η Δύση χτίστηκε πάνω σε μια σειρά από βολικές μυθολογίες, τις οποίες οι ίδιες οι ελίτ διατήρησαν όσο τις συνέφερε.
Η “τάξη βασισμένη σε κανόνες” δεν ήταν ποτέ τάξη — ήταν ένας ευφημισμός για την ανεμπόδιστη κυκλοφορία κεφαλαίων, την ασύμμετρη ισχύ των μεγάλων οικονομιών και τη θεσμοποιημένη ανοχή απέναντι στις αυθαιρεσίες τους.
Ο Carney απλώς τοποθέτησε τον τελευταίο κρίκο: η εποχή της αμερικανικής μονοκρατορίας δεν διαλύθηκε τυχαία, ούτε απότομα· υπονομεύθηκε συστηματικά από τις ίδιες τις πρακτικές που προσποιούνταν πως εξορθολογίζουν τον κόσμο.
Κι εδώ αρχίζει το πραγματικό πρόβλημα: όταν το ίδιο το σύστημα παραδέχεται ότι το αφήγημά του κατέρρευσε, τότε το κενό ισχύος που μένει πίσω δεν είναι θεωρητικό — είναι υλικό.
Οι μικρές και μεσαίες χώρες δεν βρίσκονται πλέον μέσα σε μια «προστατευμένη δομή», αλλά σε έναν γεωπολιτικό αεροχείμαρο όπου οι κανόνες εφαρμόζονται μόνο στους αδύναμους, ενώ οι ισχυροί διαπραγματεύονται την εξαίρεσή τους ως προνόμιο.
Η εποχή που έρχεται δεν θα είναι πιο δίκαιη· θα είναι απλώς πιο ειλικρινής για την ωμή φύση της ισχύος.
Βέβαια, ο Carney δεν ένιωσε καμιά ηθική ανάταση. Ούτε τον έπιασε ξαφνικά ο πόνος για το δίκαιο.
Γιατί αν υπάρχει ένα σημείο όπου η ηγεμονική και η μετα-ηγεμονική εποχή αποκαλύπτει το πραγματικό της πρόσωπο, είναι στην τύχη των μικρών κρατών, των αδύναμων, των στραγγαλισμένων οικονομικά, που τριάντα χρόνια τώρα παρέδωσαν την οικονομική τους ανεξαρτησία, αλυσοδέθηκαν και σφιχταγκαλιάστηκαν με οικονομικούς γίγαντες που τους εκμεταλλεύονταν ή τους ταπείνωναν κατά περίπτωση.
Από την Ελλάδα έως τη Σρι Λάνκα και από την Αργεντινή έως την Τυνησία, οι μικρές χώρες υποχρεώθηκαν να εκχωρήσουν κομμάτια της οικονομικής τους κυριαρχίας ως αντάλλαγμα για «σταθερότητα» που ποτέ δεν ήρθε.
Δεν είναι τυχαίο: το σύστημα χρειάζεται πειραματόζωα για να συντηρεί την ψευδαίσθηση ότι λειτουργεί.
Και οι μικροί, χωρίς βαρύτητα στις αγορές και χωρίς στρατηγικά αποθέματα ισχύος, πληρώνουν τον λογαριασμό της παρακμής των μεγάλων.
Χωρίς σταθερό σύστημα, χωρίς εγγυητές, χωρίς το παλιό αμερικανικό «σήμα προστασίας», οι μικρές οικονομίες γίνονται τώρα το δοκιμαστικό πεδίο της νέας παγκόσμιας ασυμμετρίας.
Εκεί όπου άλλοτε οι κανόνες λειτουργούσαν ως προσχηματικό δίχτυ ασφαλείας, τώρα λειτουργούν ως μηχανισμός πειθαναγκασμού: οι ισχυροί εξαιρούνται, οι αδύναμοι συμμορφώνονται — εμείς, οι Μεσαίες Δυνάμεις, πρέπει να συνασπιστούμε· αυτό είναι το ουσιαστικό κάλεσμα του Carney.
Ας μη γελιόμαστε, λοιπόν, όπως προσπαθούν να μας πείσουν για τις αγαθές προθέσεις ενός νέου ντηλ «των Μεσαίων» τα μεγάλα ΜΜΕ και οι διανοούμενοι αρθρογράφοι τους: δεν υπήρχε καμία “ηθική αφύπνιση” στις δηλώσεις του Carney.
Καμία καθυστερημένη συνείδηση.
Καμία αυτοκριτική των ελίτ.
Εκείνο που μίλησε ήταν ο φόβος — ο φόβος για το τέρας που οι ίδιες οι δυτικές ηγεσίες θρέψανε επί δεκαετίες.
Η ιστορία δεν συγχωρεί εύκολα τους μυθοπλάστες που αρνήθηκαν να δουν την πραγματικότητα όταν αυτή τους στεκόταν μπροστά στα μάτια.
Ούτε τους μάγους που τρέχουν πανικόβλητοι να γλιτώσουν από τα δαιμόνια που οι ίδιοι δημιούργησαν.
Τώρα το τέρας έχει όνομα, μαζικό ακροατήριο και εκλογική δυναμική.
Δεν είναι ο Trump το πρόβλημα· είναι ο καθρέφτης στον οποίο αρνούνταν να κοιτάξουν.
Κι όταν τελικά ακούστηκε η κραυγή στο Νταβός, δεν ήταν προειδοποίηση για τον κόσμο — ήταν προειδοποίηση για τους ίδιους.
Ίσως, υπό μια έννοια, ο Τραμπ να είναι η χιουμοριστικά καταχθόνια μορφή της εκδίκησης της Ιστορίας απέναντι σε αυτούς τους τύπους.
Και όμως, ο Carney —αντί να στραφεί στον Brecht («όταν οι ναζί εξολόθρευαν τους διπλανούς σου δεν μίλησες· τώρα που το Τέρας ορμάει να σε καταπιεί δεν υπάρχει κανείς να νοιαστεί για σένα»)— προτίμησε να φέρει το παράδειγμα της αυταπάτης και της ψευδαίσθησης μέσω του άοσμου, ασφαλούς Havel.
Έναν Havel αποστειρωμένο από το πραγματικό του βάθος, χρησιμοποιημένο ως ρητορικό άλλοθι.
Γιατί;
Επειδή, υποδόρια, δεν έπρεπε να αφήσει τη σκέψη μας ελεύθερη, αλλά να υπενθυμίσει ξανά εκείνο το ξόρκι που συνήθιζαν να παπαγαλίζουν τόσα χρόνια κλείνοντας κάθε συζήτηση πριν καν ξεκινήσει:
“There is no alternative”!
Τώρα όμως υπάρχει “alternative”: είναι το χάος που οι ίδιοι άφησαν να συσσωρευτεί.
Κι αυτό ακριβώς τους τρομάζει.
Η ιστορία δεν συγχωρεί εύκολα τους μυθοπλάστες που αρνήθηκαν να δουν την πραγματικότητα όταν αυτή τους στεκόταν μπροστά στα μάτια.
Ούτε τους μάγους που τρέχουν πανικόβλητοι να γλιτώσουν από τα δαιμόνια που οι ίδιοι δημιούργησαν
Πηγές:
➡️ Rev.com transcript (ελεύθερη πρόσβαση μεταγραφή)
🔗 https://www.rev.com/transcripts/carney-at-davos
➡️ SchizophonicMusic Substack (με εκτενή αποσπάσματα της ομιλίας)
🔗 https://schizophonicmusic.substack.com/p/marc-carney-complete-speech-at-davos
➡️ Reddit / GlobalNews transcript link (αναδημοσίευση πλήρους κειμένου)
🔗 https://www.reddit.com/r/geopolitics/comments/1qiax6i/read_the_full_transcript_of_carneys_speech_to/
