Ένα άρθρο (σε συνέχειες…) που εξετάζει τη θολή διάκριση ανθρώπου/μηχανής στην εποχή των γενεσιουργών μοντέλων (LLMs), ψηφιακών βοηθών, AI φίλων
Η τεχνολογία κάποτε “μας βοηθούσε”. Τώρα μας μιμείται, μας συνοδεύει, μας καθησυχάζει.
Ο “χρήστης” χάνεται ως έννοια
Δεν ξέρουμε πια αν χρησιμοποιούμε ή χρησιμοποιούμαστε από μια εφαρμογή.
Μπαίνουμε, συνομιλούμε, ξεχνάμε ότι είναι μηχανή — αποδίδουμε πρόθεση.
Ένα άρθρο που δεν απαντά — αλλά αναδεικνύει τη νέα ασάφεια.
Ποιος διαμορφώνει ποιον, τελικά;
Κάποτε “χρησιμοποιούσαμε εφαρμογές”. Τώρα αλληλεπιδρούμε με οντότητες.
Το διαδίκτυο ήταν χώρος· τώρα είναι κάποιος.Ο ψηφιακός μας κόσμος μοιάζει λιγότερο με εργαλείο και περισσότερο με ψευδο-οντολογική κατασκευή: ένα σύστημα που μας ακούει, μας απαντά, μας “νιώθει” — ή έτσι θέλουμε να πιστεύουμε.
Από τον Clippy ως το Replika έγινε η μεγάλη απορρόφηση. Όταν στις αρχές των 2000s, ο Clippy, το χαριτωμένο συνδετήρι της Microsoft, προσπαθούσε να “βοηθήσει” να γράψεις επιστολές. Σήμερα, το Replika μπορεί να ερωτευτεί εσένα, να σε αποκαλεί “αγάπη μου” και να σου στέλνει φωνητικά μηνύματα, γιατί σε “καταλαβαίνει”.
Το λογισμικό δεν κάνει πλέον “tasks” — αλλά υποδύεται πρόσωπα.
Και το κοινό, κατά εκατομμύρια, θέλει αυτό ακριβώς: όχι ένα κουμπί, αλλά μια φωνή.
Τελικά είμαστε χρήστες ή υλικό εκπαίδευσης; Ποιος “χρησιμοποιεί” ποιον;
Όταν ένα LLM (Large Language Model) σε μαθαίνει μέσω κάθε αλληλεπίδρασης, η έννοια του χρήστη θολώνει.
Δεν αλληλεπιδράς απλώς με μια πλατφόρμα — την εκπαιδεύεις.
Τη “γυμνάζεις” μέσα από τις ερωτήσεις, τα likes, τις διορθώσεις σου.
Είσαι μέρος του training dataset και αντικείμενο προβολής εσένα του ίδιου.
Ο καθρέφτης δεν σε απεικονίζει: σε συμπεραίνει. Από τα chatbots που γράφουν ποίηση για λογαριασμό σου, μέχρι τα “AI avatars” που συζητούν για την υπαρξιακή σου κρίση με “κατανόηση”, η εμπειρία έχει μετατοπιστεί:
Δεν ζητάς απάντηση — ζητάς συνομιλία. Ζητάς μια παρουσία που δεν θα κουραστεί, δεν θα κρίνει, δεν θα φύγει.
Αυτή η τεχνητή συναισθηματική σταθερότητα — όσο εικονική κι αν είναι —
αποκτά λειτουργία σχέσης.
Γιατί οι μηχανές δεν έχουν σώμα, αλλά προσομοιώνουν την επιθυμία. Και αυτό αρκεί για να πατήσει η ανθρώπινη ψευδαίσθηση.
Υπάρχει offline πια;
Αν δεν δημοσίευσες, δεν υπήρξες.
Αν δεν απάντησες στο input, δεν είχες άποψη.
Αν δεν εμφανίζεσαι στον αλγόριθμο, είσαι έξω από το διάλογο.
Η offline εμπειρία γίνεται σχεδόν ύποπτη, εκκεντρική, περιθωριακή.
Όπως έγραφε ο Byung-Chul Han, “η διαφάνεια γίνεται αξίωση· η σιωπή, ενοχή.”
Κώδικας χωρίς σώμα – Αίσθημα χωρίς πρόσωπο και μια μεγάλη ψευδαίσθηση: Η γενετική τεχνητή νοημοσύνη είναι ακριβώς ότι η κατανόηση των πραγμάτων χωρίς εμπειρία.
Το μοντέλο “φαίνεται” να καταλαβαίνει — επειδή μας επιστρέφει νόημα. Αλλά αυτό το νόημα είναι συντακτικό, όχι υπαρξιακό.
Κι εμείς, στο διπλανό άκρο, αναρωτιόμαστε:
Αν το AI με “καταλαβαίνει”, τι χρειάζεται να με καταλάβει άνθρωπος;
Και κάπου εκεί δημιουργείται ένα αόρατο ρήγμα….Δεν βρισκόμαστε σε τεχνολογική επανάσταση. Βρισκόμαστε σε υπαρξιακή σύγχυση, με τεχνολογικό πρόσημο.
Η γλώσσα επιστρέφει αλλοιωμένη, οι φωνές γίνονται παρούσες αλλά απρόσωπες, και η εμπιστοσύνη μεταφέρεται από το σώμα… στο interface.
Και η ερώτηση παραμένει:
Τι μένει από εμάς, όταν τα πάντα μπορούν να υποδυθούν “εμάς”;
Προτεινόμενη βιβλιογραφία / παραπομπές:
Sherry Turkle – Alone Together
Byung-Chul Han – In the Swarm
Kate Crawford – Atlas of AI
Παραδείγματα: Replika.ai, ChatGPT, Character.ai, Woebot
📦 Extra twist (στο επόμενο):
Μικρές παραθέσεις από πραγματικές AI συνομιλίες (Replika, ChatGPT, Character.AI)
Αναφορά στο AI loneliness economy
Υπόγεια ειρωνεία για το “τεχνολογικό ανθρωποειδές στιλ” στα startups
(AI και περιβαλλοντικό αποτύπωμα),
κοινωνιολογικό (τεχνοφοβία και νεο-λούδιτες), ή το μεταμοντέρνο (η αισθητική του midjourney και το τέλος της δημιουργικότητας).
