Εισέρχεται σε μια ριζική αναδιάρθρωση: 204 καταστήματά της πανελλαδικά έχουν notific-αριστεί προς κλείσιμο, από τις αρχές Νοεμβρίου 2025. Με απλά λόγια, περίπου 40 % του δικτύου καταστημάτων οδηγείται σε «σβήσιμο».
1. Τι αλλάζει και πού “πλήττει”:
Η απόφαση αφορά στην αναστολή λειτουργίας 204 καταστημάτων των ΕΛΤΑ σε όλη την Ελλάδα, ιδίως σε απομακρυσμένες περιοχές (νησιά, ορεινές ζώνες) όπου η πρόσβαση στην ταχυδρομική υπηρεσία ήταν βασική για την κοινωνική συνοχή.
Παράδειγμα: στην Κρήτη, σε περιοχές όπως Ιεράπετρα, Μακρύ Γιαλός, Ελούντα δηλώθηκαν καταστήματα προς κλείσιμο.
Η διοίκηση των ΕΛΤΑ υποστηρίζει πως η συντριπτική πλειονότητα των συναλλαγών γίνεται πλέον μέσω κατ’ οίκον παράδοσης και ηλεκτρονικών υπηρεσιών, καθιστώντας μη βιώσιμο το παλιό δίκτυο καταστημάτων.
2. Το «λογιστικό» επιχείρημα vs. η υπηρεσία κοινότητας
Το σκεπτικό της αναδιάρθρωσης εστιάζει στην οικονομική αποδοτικότητα: η επιχείρηση ισχυρίζεται ότι ορισμένα καταστήματα έχουν κόστος που δεν δικαιολογείται από τον όγκο συναλλαγών. Ωστόσο, η επιλογή αυτή εγείρει ερωτήματα για την αποστολή ενός δημόσιου οργανισμού που δεν στοχεύει απλώς σε κέρδος, αλλά στην καθολική υπηρεσία προς την κοινότητα — ειδικά σε περιοχές όπου η εναλλακτική είναι μηδενική.
Οι επικριτές επισημαίνουν ότι η αναδιάρθρωση προσομοιάζει -για μια ακόμα φορά – σε «απόσυρση του κράτους» υπέρ ιδιωτικών courier, με κίνδυνο υποβάθμισης της κοινωνικής υποδομής.
Τα ΕΛΤΑ ανήκουν στο χαρτοφυλάκιο του Υπερταμείου (Ελλάδα) / Growthfund, που διαχειρίζεται δημόσια περιουσία και συμμετοχές. Το στρατηγικό σχέδιο προβλέπει «είσοδο στρατηγικού επενδυτή» και αλλαγές μετοχικής δομής — που σηματοδοτεί μεταβίβαση προς ιδιωτικά κεφάλαια.
Η εν λόγω πορεία υπογραμμίζει τη φιλοσοφία που εξετάζει κάθε δημόσια υπηρεσία ως “λογιστικό στοιχείο” και όχι ως κοινό αγαθό. Εδώ αναδύεται η ιδέα της νεοφιλελεύθερης μεταρρύθμισης: ιδιωτικοποίηση/συγχρηματοδότηση, απόδοση μετρήσιμων αποτελεσμάτων, αποδέσμευση από το δημόσιο καθήκον.
Η απόφαση πυροδότησε ευρύ κύμα αντιδράσεων:
πολιτικοί, τοπικές κοινωνίες, συνδικάτα εκφράζουν έντονη ανησυχία. Μάλιστα, η διοίκηση των ΕΛΤΑ ήδη υπέστη αλλαγές — η τιμή της πολιτικής συλλογικής ευθύνης επιβλήθηκε.
Το γεγονός ότι η κατάργηση δικτύων αφορά και μικρές κοινότητες με περιορισμένες εναλλακτικές σημαίνει ότι τo “νοικοκύρεμα” μπορεί να μεταφραστεί σε κοινωνική αποδόμηση.
Η μεταρρύθμιση των ΕΛΤΑ αναδεικνύει (ξανά) τη κρίσιμη σύγκρουση: ανάμεσα στην λογιστική αποδοτικότητα (μέτρηση κόστους–οφέλους) και την υπηρεσία προς την κοινότητα (διαθεσιμότητα, ισότητα πρόσβασης). Η επιλογή της πρώτης σηματοδοτεί ότι το δημόσιο αγαθό, κάτω από τη νεοφιλελεύθερη λογική, μετατρέπεται σε “διαχείριση κόστους”. Για μια κοινωνία που επιδιώκει συνοχή, ο πολλαπλασιασμός των «τρυπών» στο δίκτυο σηκώνει το ερώτημα: ποιος μετρά τον κοινωνικό αντίκτυπο; Και ποιος θα αναλάβει τα κενά που αφήνονται;
Στα χρόνια της παγκοσμιοποίησης, η κυρίαρχη συνταγή έλεγε ότι το κράτος πρέπει να περιοριστεί: να παραδώσει υποδομές, υπηρεσίες και δίκτυα σε «αποδοτικότερους» ιδιώτες. Σιδηρόδρομοι, ενέργεια, ύδρευση — όλα έγιναν αντικείμενα αγοράς. Όμως μετά το 2020, οι κρίσεις (υγειονομική, ενεργειακή, γεωπολιτική) έφεραν την αντίστροφη κίνηση. Πολλές ευρωπαϊκές κυβερνήσεις διαπίστωσαν ότι η ιδιωτικοποίηση δεν εξασφαλίζει ούτε επενδύσεις ούτε ανθεκτικότητα· ότι η αγορά μπορεί να κλείσει το ρεύμα πιο εύκολα απ’ ό,τι να το συντηρήσει.
Μεγάλη Βρετανία — ο κύκλος κλείνει. Η χώρα που πρωτοπόρησε στο κύμα των ιδιωτικοποιήσεων επανεξετάζει τώρα τον εαυτό της. Το νομοσχέδιο Passenger Railway Services (Public Ownership) Act 2024, ψηφισμένο από την κυβέρνηση Starmer, άνοιξε τον δρόμο ώστε οι περισσότερες ιδιωτικές εταιρείες επιβατικών σιδηροδρόμων να επιστρέψουν σε δημόσια ιδιοκτησία καθώς λήγουν τα συμβόλαιά τους. Τον Μάιο του 2025 η South Western Railway ήταν η πρώτη που πέρασε ξανά στο Δημόσιο. Η δημόσια λειτουργία θα υπαχθεί στον νέο φορέα Great British Railways, με στόχο ενιαίο συντονισμό, επενδύσεις και διαφάνεια στο δίκτυο. Με τον τρόπο της, η Βρετανία παραδέχεται ότι τριάντα χρόνια αγοράς δεν επανόρθωσαν την υποδομή που κληρονόμησαν από το 1960.
Γαλλία — το ρεύμα ως στρατηγικό αγαθό. Στη Γαλλία η κυβέρνηση του Emmanuel Macron προχώρησε στη πλήρη επανακρατικοποίηση της EDF, της μεγαλύτερης ενεργειακής εταιρείας της χώρας. Η απόφαση, που ολοκληρώθηκε το 2024, συνδέθηκε με την ενεργειακή κρίση και την ανάγκη ελέγχου των τιμών ηλεκτρικού ρεύματος. Η EDF είναι πλέον 100 % κρατική, με στόχο τον εκσυγχρονισμό των πυρηνικών μονάδων και την επανεπένδυση σε ανανεώσιμες πηγές. Το γαλλικό κράτος επανέρχεται όχι ως γραφειοκρατικός δεινόσαυρος, αλλά ως εγγυητής ενεργειακής ασφάλειας.
Γερμανία — κρατισμός με σύγχρονη μορφή. Η Deutsche Bahn ήταν πάντα κρατική, αλλά με πολυεπίπεδη εταιρική δομή. Το 2025 το Βερολίνο εγκρίνει μεταρρύθμιση που διαχωρίζει τη διαχείριση υποδομής από την εμπορική εκμετάλλευση, υπό άμεσο κρατικό έλεγχο, ώστε να βελτιωθεί η συντήρηση και να τερματιστούν καθυστερήσεις. Στον ενεργειακό τομέα η κρατικοποίηση της Uniper (2022) μετατράπηκε σε σύμβολο του νέου πραγματισμού: όταν οι αγορές δεν αντέχουν, το κράτος επανέρχεται ως τελευταίος εγγυητής.
«Δημοτικοποιήσεις» — η επιστροφή του τοπικού Δημοσίου. Σε μικρότερη κλίμακα, πόλεις όπως το Παρίσι και το Αμβούργο πήραν πίσω τα δίκτυα ύδρευσης και ενέργειας από ιδιώτες. Η Paris Eau de Paris λειτουργεί ξανά υπό δημοτική διοίκηση από το 2010 και κατέγραψε μείωση τιμολογίων και διαφάνεια κόστους. Στο Αμβούργο η πόλη αγόρασε το ενεργειακό δίκτυο από τον όμιλο Vattenfall ύστερα από δημοψήφισμα. Το ρεύμα του remunicipalisation αντανακλά την ανάγκη για κοινωνικό έλεγχο και περιβαλλοντική ευθύνη σε τοπικό επίπεδο.
Αντίθετα ρεύματα — η περίπτωση της Πορτογαλίας
Η αεροπορική TAP είναι το αντίπαλο παράδειγμα: κρατικοποιήθηκε το 2020 για διάσωση, αλλά το 2025 το κράτος ξεκίνησε εκ νέου τη διαδικασία πώλησης μέρους των μετοχών της. Δείχνει ότι η «επιστροφή του Δημοσίου» δεν είναι γραμμική· οι κυβερνήσεις κινούνται ανάμεσα στην προστασία και την “εμπορική ευελιξία”.
.Οι κοινές γραμμές της “επιστροφής”
1. Αξιοπιστία και επενδύσεις: Ιδιωτικά μοντέλα δεν κάλυψαν την παλαιότητα των δικτύων.
2. Ασφάλεια εφοδιασμού: η ενεργειακή κρίση του 2022 έδειξε την ευαλωτότητα της ευρωπαϊκής αγοράς.
3. Πολιτική πίεση: το κοινό ζητά ποιότητα υπηρεσιών και όχι μόνο χαμηλό κόστος
.4. Νέες προτεραιότητες: πράσινη μετάβαση, ψηφιακές υποδομές και ανθεκτικότητα απαιτούν μακρόπνοες επενδύσεις που δεν παράγουν άμεσο κέρδος.
Αν ο νεοφιλελευθερισμός μέτρησε τα πάντα σε αριθμούς, η νέα τάση επανεισάγει την έννοια του κοινωνικού κόστους ως δείκτη πολιτικής. Δεν πρόκειται για αναβίωση κρατισμού, αλλά για ρεαλιστική παραδοχή ότι ορισμένα αγαθά — όπως η ενέργεια, το νερό, η μεταφορά και η επικοινωνία — δεν αντέχουν μόνο στη λογική της κερδοφορίας.
Η Ελλάδα μπροστά στον καθρέφτη. Το παράδειγμα των ΕΛΤΑ είναι χαρακτηριστικό. Η λογιστική λογική του “νοικοκυρέματος” κλείνει 204 καταστήματα στο όνομα της αποδοτικότητας, αλλά ανοίγει τρύπες στην επικοινωνία της υπαίθρου. Η Ευρώπη συνειδητοποιεί ότι η κοινωνική υποδομή δεν είναι περιττή δαπάνη· είναι η ύλη που κρατά τις κοινότητες μαζί. Το ερώτημα είναι αν η Ελλάδα θα ακολουθήσει το ρεύμα της επιστροφής ή θα μείνει στην πλευρά της λογιστικής συρρίκνωσης .
Από το Λονδίνο μέχρι το Παρίσι κι από το Αμβούργο ως την Αθήνα, το εκκρεμές αρχίζει να γέρνει. Η κρατική παρουσία παύει να είναι ταμπού και η έννοια του “δημόσιου συμφέροντος” ξαναβρίσκει χώρο στο πολιτικό λεξιλόγιο. Το αν θα αποδειχθεί σταθερή στροφή ή πρόσκαιρη αντίδραση θα το δείξει ο επόμενος κύκλος κρίσεων. Όμως το μήνυμα είναι σαφές: ό,τι παραδόθηκε στη λογιστική μάλλον πλησιάζει η ώρα να επιστρέψει στην πολιτική.
