Ο Παρασκευάς Παπαπετρόπουλος δεν σκηνοθετεί με θόρυβο και ούτε ανήκει
σε εκείνη την κατηγορία των δημιουργών που επιβάλλονται με ένταση ή
αυθεντία. Αντίθετα, κινείται με μια σχεδόν αθόρυβη βεβαιότητα ήρεμος,
παρατηρητικός, ευρηματικός. Στις πρόβες του, η λύση σπάνια έρχεται ως
διαταγή, έρχεται ως φυσική συνέπεια σκέψης, εμπειρίας και εμπιστοσύνης
στο χρόνο.
Από το 2005 σκηνοθετεί ανελλιπώς τη θεατρική ομάδα «Δούρειος Ίππος», μια
διαδρομή είκοσι ενός ετών που δεν βασίστηκε στη φιλοδοξία της προβολής
αλλά στη σταθερότητα της επιλογής. Τα έργα του είναι κυρίως κλασικά, όχι
από νοσταλγία, αλλά από πεποίθηση. Πιστεύει ότι τα μεγάλα κείμενα δεν
χρειάζονται «επικαιροποίηση» για να μιλήσουν στο παρόν, αρκεί να ειπωθούν
με ακρίβεια και σεβασμό. Αν χρειαστεί, επεμβαίνει «χειρουργικά»,
αφαιρώντας χρόνο, αλλά ποτέ νόημα.
Σπούδασε σκηνοθεσία στη Σχολή του Λυκούργου Σταυράκου, με δασκάλους
που του δίδαξαν όχι μόνο τεχνική αλλά και πειθαρχία σκέψης, ανάμεσά τους
οι: Γιώργος Σκαλενάκης, Γιάννης Σμαραγδής, Ανδρέας Τύρος, Σώτη
Τριανταφύλλου, Δημήτρης Κουκουλομάτης κ.ά.
Σήμερα, μετρώντας περίπου τριάντα πέντε χρόνια παρουσίας στο χώρο με
δουλειές στην τηλεόραση, τον κινηματογράφο και το θέατρο, κουβαλά μια
εμπειρία που δεν επιδεικνύεται. Έχει συνεργαστεί με σπουδαία ονόματα
όπως η Άννα Φόνσου, ο Κώστας Καζάκος, ο Βασίλης Κολοβός, ο Παύλος
Χαϊκάλης και πολλοί ακόμη καταξιωμένου ηθοποιοί που παρακολουθούμε
σήμερα σε επιτυχημένες τηλεοπτικές σειρές.
Υπήρξε βοηθός του σκηνοθέτη του Εθνικού Θεάτρου και του
κινηματογράφου Κωστή Μεγαπάνου, τον οποίο θεωρεί τον Έλληνα
«Greekaway», μια συνεργασία καθοριστική για την καλλιτεχνική του πορεία.
Το «The noema n&m», τον συνάντησε για μία συζήτηση που ξεκίνησε από τη
σκηνή και κατέληξε στον άνθρωπο, τα κείμενα και τη νέα χρονιά…
‘’Χωρίς θόρυβο και εκπτώσεις
Ερώτηση: Όταν δουλεύεις με μη επαγγελματίες ηθοποιούς, πού σταματά η
καθοδήγηση και πού αρχίζει η ηθική ευθύνη; Σκηνοθετείς τον ρόλο ή τον
άνθρωπο;
Απάντηση: Η καθοδήγηση ξεκινά από τον συγγραφέα προς όλους μας. Γι’
αυτό και σκηνοθετώ τον ρόλο, ο οποίος είναι διαχρονικός. Το κείμενο θέτει τα
όρια, τη γλώσσα και την ηθική του έργου και όλοι μας –σκηνοθέτης και
ηθοποιοί- κινούμαστε σε αυτό το πλαίσιο. Όταν δουλεύεις με μη
επαγγελματίες ηθοποιούς η ηθική ευθύνη γίνεται ακόμη πιο σαφής. Η
δουλειά μου είναι να δημιουργώ συνθήκες όπου ο ηθοποιός μπορεί να
συναντήσει το ρόλο, χωρίς να εκτεθεί ως άνθρωπος.
Ερώτηση: Τι σημαίνει για εσένα η λέξη «ερασιτέχνης» σε μια εποχή όπου οι
ετικέτες συχνά υποβαθμίζουν, ενώ το πάθος παραμένει ζωντανό;
Απάντηση: Εξαρτάται από τον άνθρωπο. Λίγοι όμως είναι οι πραγματικοί
ερασιτέχνες, με την έννοια ότι αγαπούν βαθιά αυτό που κάνουν και μπορούν
να παραμερίσουν το «εγώ» να αποδεχθούν τη συλλογικότητα και να
υπηρετήσουν κάτι μεγαλύτερο… Όταν αυτό συμβαίνει, το θέατρο είτε
επαγγελματικό, είτε ερασιτεχνικό, χάνει το νόημά του.
Ερώτηση: Επιλέγεις συχνά κλασικά έργα. Έχεις προσπαθήσει ποτέ να τα
αλλάξεις ή το κείμενο παραμένει ατόφιο;
Απάντηση: Προτιμώ το κείμενο να είναι ατόφιο. Κάποιες φορές, όμως, επειδή
υπερβαίνει τον συνηθισμένο θεατρικό χρόνο, κάνω μικρές «χειρουργικές»
επεμβάσεις, χωρίς σε καμία περίπτωση να αλλοιώνω το νόημα του έργου.
Ερώτηση: Σε μια μικρή κοινωνία, η παράσταση είναι συχνά κάτι περισσότερο
από θέαμα, είναι κοινωνικό γεγονός. Πώς το διαχειρίζεσαι αυτό;
Απάντηση: Το ότι η παράσταση είναι συχνά κοινωνικό γεγονός μου προκαλεί
πραγματικά μεγάλη ευχαρίστηση ως σκηνοθέτη της ομάδας και μεγάλη χαρά
θα έλεγα για τη δουλειά και την προσπάθεια των μελών της.
Ερώτηση: Υπάρχει σημείο όπου ο ενθουσιασμός της ομάδας συγκρούεται με
τα τεχνικά όρια; Πώς αποφασίζεις ποιο από τα δύο θα υποχωρήσει;
Απάντηση: Φυσικά, γι’ αυτό υπάρχουν τα όρια για να τα τηρούμε. Μόνο σε
ειδικές περιπτώσεις θα έλεγα ότι αξίζει να τα υπερβαίνουμε.
Ερώτηση: Αν μπορούσες να δεις την παράσταση μέσα από τα μάτια ενός
θεατή που δεν σε γνωρίζει, τι θα ήθελες να καταλάβει για σένα χωρίς να το
έχεις πει ποτέ;
Απάντηση: Ότι σκηνοθετώ πάντα με τη σκέψη μου στον θεατή. Εκείνος είναι
άλλωστε ο τελικός αποδέκτης της παράστασης.
Ερώτηση: Όταν διαλέγεις ένα έργο, τι αναζητάς πρώτα; Μια ιστορία που
πρέπει να ειπωθεί ή μια ιστορία που η ομάδα χρειάζεται να βιώσει;
Απάντηση: όταν διαλέγω ένα έργο, αναζητώ μια ιστορία που χρειάζεται να
ειπωθεί και να εκφραστεί. Όλα τα υπόλοιπα έρχονται από μόνα τους.
Άλλωστε, αυτή είναι και η μαγεία του θεάτρου.
Ερώτηση: Σε έναν κόσμο γεμάτο διασκευές και επαναλήψεις, πώς
αναγνωρίζεις ένα έργο που μιλάει στο «τώρα» χωρίς να χαϊδεύει την εποχή
του;
Απάντηση: Όταν έχεις διαβάσει και έχεις ασχοληθεί, αυτό έρχεται από μόνο
του. Τα περισσότερα κλασικά έργα μεγάλων συγγραφέων είναι διαχρονικά —
γι’ αυτό τα βλέπουμε μέχρι σήμερα με τόση αγάπη και θαυμασμό. Είναι έργα
που άντεξαν στο χρόνο, γι αυτό οι ιστορίες τους πάντα βρίσκουν έδαφος σε
όλες τις εποχές.
Ερώτηση: Έχεις ποτέ επιλέξει έργο από ανάγκη — οικονομική, πρακτική ή
συναισθηματική;
Απάντηση: Έχω επιλέξει έργο μόνο από συναισθηματική ανάγκη και αυτό
συνέβη μόνο μία φορά. Ήταν «Βυσσινόκηπος», ένα έργο το οποίο αφιέρωσα
στον πατέρα μου, Ανδρέα Παπαπετρόπουλο, πριν από αρκετά χρόνια.
Ερώτηση: Αν έπρεπε με μία πρόταση να εξηγήσεις γιατί αξίζει να επενδύουμε
σε ερασιτεχνικές ομάδες, ποια θα ήταν;
Απάντηση: Για να γνωρίσει κανείς τον εαυτό του — και αυτό απαιτεί πολύ
θάρρος και μεγάλη ειλικρίνεια. Δεν υπάρχει επαγγελματική ασφάλεια ούτε
ρόλος πίσω από τον οποίο μπορείς να κρυφτείς. Υπάρχει μόνο η ανάγκη να
σταθείς απέναντι σε μία ιστορία και να την υπηρετήσεις με θάρρος και
ειλικρίνεια.
Ερώτηση: Αν ένα έργο είναι «μεγάλο» για τις δυνατότητες της ομάδας, είναι
εμπόδιο ή πρόκληση;
Απάντηση: Όταν ένα έργο ξεπερνά τις δυνατότητες της ομάδας, δεν το
αντιλαμβάνομαι ως εμπόδιο, αλλά ως μία πρόκληση και αναγκαία συνθήκη
εξέλιξης και αυτό με ιντριγκάρει απίστευτα!
Ερώτηση: Ποια είναι η πιο παράξενη ή η πιο ουσιαστική στήριξη που έχεις
λάβει από θεσμικό ή τοπικό φορέα;
Απάντηση: Σπάνια έχω λάβει στήριξη, οπότε δεν έχω κάτι ιδιαίτερο να πω γι’
αυτό.
Ερώτηση: Θεωρείς ότι οι φορείς αντιμετωπίζουν την ερασιτεχνική δημιουργία
ως πολιτιστικό κεφάλαιο ή ως κοινωνική υποχρέωση;
Απάντηση: Οι ερασιτεχνικές ομάδες παράγουν πολιτισμό. Δημιουργούν
κοινότητες, παιδεία, θεατή, σχέση με το κείμενο και το λόγο και τόσα άλλα.
Αν αυτό δεν αναγνωρίζεται ως πολιτιστικό κεφάλαιο, κάνουν πολύ κακώς.
Ερώτηση: Πώς διαχειρίζεσαι το γεγονός ότι οι θεατές συχνά γνωρίζουν
προσωπικά τους ηθοποιούς; Αποδυναμώνει αυτό τη σκηνική απόσταση;
Απάντηση: Αντίθετα, θα έλεγα φορτίζει τη σκηνή με νέα ένταση. Για τον
ηθοποιό αυτό σημαίνει αυξημένη ευθύνη και για τον θεατή μια διαφορετική
μορφή συμμετοχής.
Ερώτηση: Μια ευχή για τη νέα χρονιά….
Απάντηση: Να έχουμε την υπομονή να ακούμε πριν μιλήσουμε, το θάρρος να
εκτεθούμε χωρίς άμυνες και την ειλικρίνεια να μη φοβόμαστε τις μεγάλες
ιστορίες, είτε πάνω στη σκηνή είτε στη ζωή…
Χρειαζόμαστε ειρήνη στη γη και όχι πολέμους…
Ν&M: Σας ευχαριστούμε!
Λεζάντα
Παρασκευάς Παπαπετρόπουλος
Σκηνοθέτης Θεατρικής Ομάδας «Δούρειος Ίππος»
