Ηχηρό καμπανάκι «χτυπά» προς την Ελληνική Κυβέρνηση το Στέιτ Ντιπάρτμεντ των ΗΠΑ για την διαχείριση της ελευθερίας του Τύπου και των Ανθρωπίνων Δικαιωμάτων, και αυτό έχει την δική του σημασία για όσα συμβαίνουν στην χώρα.
Στην νέα έκθεση που δημοσίευσαν στις 12/8 οι Αμερικανοί κάνουν λόγο για παραβιάσεις δικαιωμάτων και «για βάναυση, απάνθρωπη ή εξευτελιστική μεταχείριση ή τιμωρία». Μάλιστα, είναι τέτοια τα στοιχεία που παρουσιάζουν που φαίνεται να ξέρουν πολύ καλά τα τεκταινόμενα στο εσωτερικό μας, σε αντίθεση με τα ελληνικά ΜΜΕ που πολλές φορές ωραιοποιούν καταστάσεις και συμβάντα για χάρη των επιχειρηματικών συμφερόντων που κρύβονται πίσω από την γυαλιστερή βιτρίνα της μικρής οθόνης.
Αυτά που παρουσιάζει η έκθεση των Αμερικανών δεν ακούγονται πρώτη φορά καθώς πολλές εκθέσεις άλλων πηγών έχουν αναλύσει και αναδείξει πολλά θέματα καταστρατήγησης της Ελευθερίας. Όμως η συγκεκριμένη έκθεση έχει την δική της βαρύτητα στο πολιτικό γίγνεσθαι.
Επιγραμματικά σας μεταφέρουμε τίτλους από άλλες εκθέσεις που ανέφεραν συγκεκριμένα προβλήματα στην Ελλάδα όπως:
- HumanRightsWatch – World Report 2025 (Μάϊος 2025)επισημαίνει παράλειψη σημαντικών κατηγοριών δικαιωμάτων (όπως κάποια θέματα ΛΟΑΤ+, δημοκρατίας κλπ.) που
- HumanRightsWatch – World Report 2025 (Μάϊος 2025) τονίζει συνεχιζόμενες παραβιάσεις, pushbacks, δυσμενή μεταχείριση προσφύγων και περιορισμό ΜΜΕ στην Ελλάδα
- Human Rights Watch – World Report 2025 αναφέρει για παρατημένα δημοσιογραφικά δικαιώματα στην Ελλάδα, φαινόμενα παρακολούθησης, αυτο-λογοκρισία και έλλειψη πολυφωνίας
- Global Detention Project επισημαίνει υπερπλήρεις δομές κράτησης, κακές συνθήκες υγιεινής και πρόσβασης σε υπηρεσίες
Και όλα αυτά είναι μερικά μόνο από όσα καταλογίζουν στην χώρα μας διεθνείς φορείς και οργανώσεις ενώ ταυτόχρονα για το 2025 η θέση της Ελλάδας σε σχέση με άλλες ευρωπαϊκές χώρες αναφορικά με την ελευθερία του Τύπου είναι στην 89η μεταξύ 180 χωρών και αποτελεί την χειρότερη θέση μεταξύ των κρατών-μελών της ΕΕ για τέταρτη συνεχόμενη χρονιά!
Τι αναφέρει η έκθεση για την ελευθερία του Τύπου στην Ελλάδα:
Δείτε εδώ την έκθεση για την Ελλάδα
Στην πρώτη ενότητα της έκθεσης του Στέιτ Ντιπάρτμεντ, δίνεται έκταση στην κατάσταση της ελευθερίας του Τύπου εξαιτίας των καταγγελιών και των περιστατικών που έχουν καταγραφεί. Στο σημείο αυτό η περίληψη της έκθεσης ξεκινάει τονίζοντας πως: «Το Σύνταγμα και οι νόμοι προστατεύουν την ελευθερία της έκφρασης, συμπεριλαμβανομένων των μελών του Τύπου και άλλων μέσων ενημέρωσης, και σε γενικό πλαίσιο η κυβέρνηση σεβάστηκε αυτό το δικαίωμα. Ωστόσο, εγχώριοι και διεθνείς οργανισμοί κατήγγειλαν ότι ασκήθηκαν πιέσεις σε δημοσιογράφους και μέσα ενημέρωσης ούτως ώστε να αποφύγουν την κριτική στην κυβέρνηση ή τη δημοσίευση σκανδάλων».
Η υπόθεση SLAPP που απασχόλησε το Στέιτ Ντιπάρτμεντ
Στο υποκεφάλαιο για την ελευθερία του Τύπου με τίτλο «Σωματικές επιθέσεις, φυλάκιση και πιέσεις», η έκθεση κάνει αναφορά σε συγκεκριμένες υποθέσεις και συγκεκριμένα στην υπόθεση Δημητριάδη. Όπως αναφέρει: «Στις 11 Οκτωβρίου, πρωτοβάθμιο δικαστήριο της Αθήνας απέρριψε την αγωγή που κατέθεσε ο πρώην προσωπάρχης του πρωθυπουργού, Γρηγόρης Δημητριάδης εναντίον αρκετών μέσων ενημέρωσης και δημοσιογράφων για συκοφαντική δυσφήμιση, έπειτα από τις δημοσιεύσεις τους για ένα σκάνδαλο τηλεφωνικών υποκλοπών. Στην αγωγή του, την οποία το Διεθνές Ινστιτούτο Τύπου είχε χαρακτηρίσει «ένα εντυπωσιακό παράδειγμα στρατηγικής στόχευσης αγωγής κατά της συμμετοχής του κοινού (σ.σ. SLAPP)», ο Δημητριάδης ισχυρίστηκε ότι είχε χάσει τη δουλειά του και είχε υποστεί βλάβη στη φήμη του λόγω των ειδησεογραφικών τους ρεπορτάζ σχετικά με το σκάνδαλο. Το δικαστήριο έκρινε ότι οι δημοσιεύσεις των δημοσιογράφων έγιναν προς το δημόσιο συμφέρον και δεν είχαν πρόθεση να βλάψουν τη φήμη του Δημητριάδη».
Επιπλέον η έκθεση παραπέμπει στα ευρήματα της ευρωπαϊκής έκθεσης για το Κράτος Δικαίου του Ιουλίου, η οποία όπως σημειώνει το Στέιτ Ντιπάρτμεντ: «Διαπίστωσε επτά περιπτώσεις παρενόχλησης ή εκφοβισμού δημοσιογράφων στη χώρα, σε σύγκριση με 16 κατά το προηγούμενο έτος».
Σχολιάζοντας το θέμα οι συγγραφείς της Αμερικανικής έκθεσης σημειώνουν: «Με κοινή δήλωση τους, αρκετές οργανώσεις που σχετίζονται με την ελευθερία των μέσων ενημέρωσης υποστήριξαν ότι η έκθεση της ΕΕ ήταν παραπλανητική, υπερβολικά θετική και αντίθετη με «την ανησυχητική πραγματικότητα που βιώνουν οι δημοσιογράφοι, οι ακτιβιστές και οι οργανώσεις της κοινωνίας των πολιτών επί τόπου». Η δήλωση αυτή υποστήριζε ότι η έκθεση της ΕΕ ενθάρρυνε την «καταστολή των ανεξάρτητων μέσων ενημέρωσης και της κοινωνίας των πολιτών» από την κυβέρνηση».
Και η επίθεση στην Κουβελιώτη τράβηξε το ενδιαφέρον του Αμερικανικού ΥΠΕΞ
Ένα άλλο περιστατικό στο οποίο κάνει αναφορά η έκθεση του Στέιτ Ντιπαρτμεντ είναι η επίθεση που δέχθηκε η δημοσιογράφος Ρένα Κουβελιώτη. Σύμφωνα με την περίληψη της έκθεσης: «Στις 14 Μαΐου, η δημοσιογράφος Ρένα Κουβελιώτη δέχθηκε σωματική επίθεση από άγνωστο άτομο, την ώρα που έκανε ρεπορτάζ για μη εξουσιοδοτημένη κατασκευή κοντά σε εργοτάξιο. Η Ένωση Συντακτών Ημερήσιων Εφημερίδων Αθηνών κατήγγειλε το περιστατικό».
Τι λέει η έκθεση για την λογοκρισία
Όσον αφορά στην υποκατηγορία για την κυβερνητική λογοκρισία η έκθεση αφού σημειώνει πως «η κυβέρνηση δεν λογόκρινε τα μέσα ενημέρωσης» αναφέρει ότι: «Τα μεγάλα Μέσα τείνουν να μην δημοσιεύουν ειδήσεις που παρουσιάζουν την κυβέρνηση με αρνητικό τρόπο, κάτι που ανθρωπιστικές οργανώσεις αποδίδουν σε πιέσεις από τους ιδιοκτήτες των μέσων, σε ανησυχία για την ασφάλεια ή την εργασιακή ασφάλεια ή στην απειλή περί συκοφαντικής δυσφήμισης».
Η κράτηση όσων επιβίωσαν της Πύλου αποτελεί θέμα για το Στέιτ Ντιπάρτμεντ
Πέραν όμως της επικριτικής διάθεσης του Στέιτ Ντιπάρτμεντ προς την κατάσταση στην Ελλάδα όσον αφορά στην ελευθερία του Τύπου και την λογοκρισία, στην υποκατηγορία «Εξαφανίσεις και Απαγωγές», και υπό τον τίτλο «παρατεταμένη κράτηση χωρίς κατηγορίες» κάνει συγκεκριμένη αναφορά στο θέμα των «36 Αιγύπτιων αιτούντων άσυλο επιζησάντων ναυαγίου» (σ.σ. εννοεί τους επιζήσαντες του ναυαγίου της Πύλου) οι οποίοι όπως σημειώνει: «Παρέμειναν κρατούμενοι για δύο μήνες στην Κόρινθο, παρά την έκκληση του Συνηγόρου του Πολίτη για την απελευθέρωσή τους. Η μη κυβερνητική οργάνωση (ΜΚΟ) Equal Rights Beyond Borders δήλωσε ότι μετά την έκθεση του Συνηγόρου του Πολίτη, αστυνομικοί διενήργησαν σωματικές έρευνες και έρευνες στα δωμάτια των κρατουμένων, κάτι που η ΜΚΟ ερμήνευσε ως προσπάθεια εκφοβισμού τους».
Αναφορές για κακομεταχείριση μειονοτήτων, μεταναστών και διαδηλωτών
Στην κατηγορία «Βασανιστήρια και βάναυση, απάνθρωπη ή εξευτελιστική μεταχείριση ή τιμωρία», η περίληψη της έκθεσης αναφέρει πως: «Υπήρξαν αναφορές για κακομεταχείριση και κακοποίηση από την αστυνομία και το Λιμενικό Σώμα-Ελληνική Ακτοφυλακή, μεταξύ άλλων εναντίον μελών φυλετικών και εθνοτικών μειονοτικών ομάδων, παράτυπων μεταναστών, αιτούντων άσυλο, κρατουμένων, διαδηλωτών και Ρομά».
Μάλιστα από όλες τις άλλες αναφορές η έκθεση ξεχωρίζει και σημειώνει την υπόθεση 37χρονου Πακιστανού που πέθανε ενώ βρισκόταν υπό κράτηση σημειώνοντας συγκεκριμένα: «Στις 21 Σεπτεμβρίου, Πακιστανός υπήκοος, ηλικίας 37 ετών, πέθανε υπό κράτηση στην Αθήνα, ενώ κρατούνταν με την κατηγορία της πρόκλησης υλικής ζημιάς. Η αστυνομία δήλωσε ότι το θύμα είχε τραυματιστεί πριν από την κράτησή του και στη συνέχεια τραυματίστηκε περαιτέρω κατά τη διάρκεια συμπλοκής με άλλους κρατούμενους. Η έρευνα παρέμενε σε εκκρεμότητα στο τέλος του έτους».
Στο στόχαστρο και οι επαναπροωθήσεις
Όσον αφορά στο προσφυγικό και την προστασία των προσφύγων στην υποκατηγορία με τίτλο «Παροχή πρώτου ασύλου», η έκθεση του Στέιτ Ντιπάρτμεντ σημειώνει:
«Υπήρξαν καταγγελίες από ΜΚΟ και διεθνείς οργανισμούς σχετικά με την αποτυχία της κυβέρνησης να διερευνήσει αποτελεσματικά τους ισχυρισμούς για αναγκαστικές επιστροφές αιτούντων άσυλο (σ.σ. επαναπροωθήσεις) και να λογοδοτήσει στους υπεύθυνους.
Οι ΜΚΟ ανέφεραν ότι τα κενά στις υπηρεσίες διερμηνείας και ιατρικής περίθαλψης εμπόδισαν την πρόσβαση σε αξιολογήσεις ευαλωτότητας και καθυστέρησαν την παροχή προστασίας και φροντίδας. Τον Ιούνιο, ο Σύνδεσμος Υπαλλήλων Υπηρεσίας Ασύλου και Αρχής Προσφυγών και η Ένωση Συμβασιούχων Εργαζομένων Υπηρεσίας Ασύλου εξέδωσαν δήλωση στην οποία παραπονιόντουσαν ότι οι υπηρεσίες διερμηνείας διακόπηκαν λόγω της αδυναμίας της κυβέρνησης να πληρώσει τον ανάδοχο διερμηνείας της.
Διεθνείς οργανισμοί, ΜΚΟ και μέσα ενημέρωσης συνέχισαν να υποστηρίζουν ότι οι επαναπροωθήσεις στέρησαν στους πιθανούς αιτούντες άσυλο πρόσβαση σε αξιολογήσεις ευαλωτότητας και στη διαδικασία ασύλου γενικότερα».
«Πρόβλημα» ο αντισημιτισμός
Τέλος η έκθεση κάνει αναφορά και στην κατάσταση στην χώρα ως προς τον αντισημιτισμό και τις αντισημιτικές επιθέσεις, σημειώνοντας πως «η αντισημιτική ρητορική ήταν πρόβλημα, ιδιαίτερα σε ορισμένα έντυπα, ιστότοπους και μέσα κοινωνικής δικτύωσης». Όπως σημειώνει συγκεκριμένα παρακάτω: « Στις 4 Ιουλίου, η αντιτρομοκρατική υπηρεσία της Ελληνικής Αστυνομίας Αθηνών ανακοίνωσε τις συλλήψεις επτά υπόπτων σε σχέση με τις εμπρηστικές επιθέσεις του Ιουνίου εναντίον ενός ξενοδοχείου ισραηλινής ιδιοκτησίας και μιας εβραϊκής συναγωγής. Και στα δύο περιστατικά, η πυρκαγιά σβήστηκε γρήγορα πριν προκαλέσει σημαντικές ζημιές. Μεταξύ των φερόμενων ως δραστών ήταν Έλληνες, Ιρανοί και Αφγανοί υπήκοοι. Πέντε τέθηκαν υπό κράτηση εν αναμονή της δίκης και δύο αφέθηκαν ελεύθεροι υπό όρους».
Αναλύοντας όλα τα παραπάνω στοιχεία που επικαλείται με διπλωματικό τρόπο η Αμερικανική έκθεση καταλήγουμε στο συμπέρασμα ότι οι κυβερνητικοί χειρισμοί στα συγκεκριμένα θέματα δεν είναι προς την σωστή κατεύθυνση και υπάρχουν σοβαρές ανησυχίες για τη λειτουργία του Τύπου και την προάσπιση των Ανθρωπίνων Δικαιωμάτων δημιουργώντας έτσι μια άσχημη εικόνα προς τα έξω της Ελλάδας, της χώρας που κάποτε «γέννησε» την Δημοκρατία.
