Η εφαρμογή του ευρωπαϊκού AI Act περνά πλέον από τη θεωρία στην πράξη και στην Ελλάδα. Ο εφαρμοστικός νόμος που ψηφίστηκε τον Ιούλιο δημιουργεί για πρώτη φορά ένα οργανωμένο πλαίσιο εποπτείας των συστημάτων τεχνητής νοημοσύνης, με ιδιαίτερο βάρος στη χρήση τους από το ίδιο το Δημόσιο.
Μία από τις σημαντικότερες προβλέψεις είναι η δημιουργία Ενιαίου Μητρώου Συστημάτων Τεχνητής Νοημοσύνης του Δημοσίου στην Ειδική Γραμματεία Τεχνητής Νοημοσύνης και Διακυβέρνησης Δεδομένων. Κάθε δημόσιος φορέας που σκοπεύει να χρησιμοποιήσει σύστημα AI υποχρεώνεται να το δηλώνει, ενώ προβλέπεται και Παρατηρητήριο Τεχνητής Νοημοσύνης.
Η ρύθμιση ανοίγει ένα πολύ μεγαλύτερο ζήτημα από τη δημιουργία ενός ακόμη κρατικού μητρώου: πόσα συστήματα AI χρησιμοποιεί ήδη το ελληνικό Δημόσιο, σε ποιους τομείς, από ποιους προμηθευτές και με ποια επίδραση στις αποφάσεις που αφορούν τους πολίτες;
Υπουργεία, φορολογικές και ελεγκτικές υπηρεσίες, κοινωνικές παροχές, υγεία, προσλήψεις και κρατικές ενισχύσεις αποτελούν πεδία όπου η αλγοριθμική επεξεργασία μπορεί να αποκτήσει πραγματική διοικητική ισχύ. Όσο όμως αυξάνεται η χρήση της, τόσο πιο κρίσιμο γίνεται το ερώτημα της λογοδοσίας: τι συμβαίνει όταν ένας αλγόριθμος κάνει λάθος ή οδηγεί σε μια άδικη απόφαση;
Το νέο πλαίσιο δεν περιορίζεται στην καταγραφή. Προβλέπει εποπτικούς μηχανισμούς και κυρώσεις για παραβιάσεις του ευρωπαϊκού κανονισμού, ενώ ακόμη και η αφαίρεση των τεχνικών επισημάνσεων από συνθετικό περιεχόμενο AI μπορεί υπό προϋποθέσεις να επιφέρει ποινικές κυρώσεις.
Το ενδιαφέρον επομένως μετατοπίζεται από το συνηθισμένο ερώτημα «τι μπορεί να κάνει η τεχνητή νοημοσύνη;» σε ένα πολύ πιο πολιτικό και θεσμικό:
Ποιος ελέγχει την AI όταν τη χρησιμοποιεί το ίδιο το κράτος;
Το Noèma θα επανέλθει τις επόμενες ημέρες με αναλυτική έρευνα για τα συστήματα τεχνητής νοημοσύνης που χρησιμοποιούνται στη δημόσια διοίκηση, ποιος τα προμηθεύει, ποιος τα εποπτεύει και ποια δικαιώματα διαθέτει ο πολίτης απέναντι σε μια αλγοριθμική απόφαση.
