ΔΙΕΘΝΉ · ΕΠΙΚΑΙΡΌΤΗΤΑ

Η παγκόσμια ναυτιλία αρχίζει να χωρίζεται στα δύο

Δεκαοκτώ από τις σημαντικότερες ναυτιλιακές χώρες του κόσμου, ανάμεσά τους και η Ελλάδα, προειδοποιούν ότι αυτό που συμβαίνει στις θάλασσες δεν είναι πλέον μια ακολουθία

The Noèma n&m · 09/09/2026 · HERMIS

Δεκαοκτώ από τις σημαντικότερες ναυτιλιακές χώρες του κόσμου, ανάμεσά τους και η Ελλάδα, προειδοποιούν ότι αυτό που συμβαίνει στις θάλασσες δεν είναι πλέον μια ακολουθία προσωρινών κρίσεων. Είναι ένδειξη μιας δομικής αλλαγής στον τρόπο με τον οποίο λειτουργεί το παγκόσμιο εμπόριο.

Η Consultative Shipping Group (CSG), στην οποία συμμετέχουν μεταξύ άλλων Ελλάδα, Δανία, Γερμανία, Γαλλία, Ιαπωνία, Νότια Κορέα, Σιγκαπούρη και Βρετανία, έκανε μια εξαιρετικά σπάνια δημόσια παρέμβαση. Τα μέλη της αντιπροσωπεύουν περισσότερο από το ένα πέμπτο της παγκόσμιας εμπορικής ναυτιλίας.

Το μήνυμα είναι ασυνήθιστα καθαρό: η πανδημία, ο πόλεμος στην Ουκρανία, η ξηρασία που περιόρισε τη λειτουργία της Διώρυγας του Παναμά, οι συγκρούσεις στην Ερυθρά Θάλασσα και στα Στενά του Ορμούζ και η διόγκωση του λεγόμενου «σκιώδους στόλου» δεν αντιμετωπίζονται πλέον ως ανεξάρτητα επεισόδια.

Η CSG τα χαρακτηρίζει ενδείξεις «δομικής μεταβολής στο λειτουργικό περιβάλλον του παγκόσμιου εμπορίου».

Το πιο ανησυχητικό στοιχείο είναι ότι αρχίζουν να σχηματίζονται στην πράξη δύο παράλληλες ναυτιλίες.

Η πρώτη λειτουργεί με αναγνωρισμένες σημαίες, ασφαλιστική κάλυψη, κανόνες ασφαλείας, περιβαλλοντικές υποχρεώσεις και διεθνή εποπτεία. Δίπλα της αναπτύσσεται ένα δεύτερο δίκτυο πλοίων με περιορισμένη διαφάνεια, ασαφή ιδιοκτησία και συχνά ανεπαρκή ασφαλιστική κάλυψη, που χρησιμοποιείται μεταξύ άλλων για την παράκαμψη κυρώσεων.

Οι Financial Times υπολογίζουν ότι ο ευρύτερος «shadow fleet» έχει πλέον ξεπεράσει τα 1.500 πετρελαιοφόρα. Η ίδια η CSG αποφεύγει αυτόν τον συγκεκριμένο αριθμό και μιλά για εκατοντάδες πλοία εκτός των συνηθισμένων πλαισίων ασφάλισης, ασφάλειας και διαφάνειας.

Το πρόβλημα όμως δεν σταματά στα πλοία που παρακάμπτουν κυρώσεις.

Όταν τα Στενά του Ορμούζ, η Ερυθρά Θάλασσα, η Μαύρη Θάλασσα ή ακόμη και εμπορικά λιμάνια μετατρέπονται σε εργαλεία γεωπολιτικής πίεσης, η ελευθερία της ναυσιπλοΐας παύει να αποτελεί δεδομένη υποδομή της παγκοσμιοποίησης.

Και τότε αλλάζει ολόκληρη η οικονομική εξίσωση: μεγαλύτερες διαδρομές, ακριβότερη ασφάλιση, υψηλότερα ναύλα, περισσότερα καύσιμα και τελικά υψηλότερο κόστος για ενέργεια, τρόφιμα και πρώτες ύλες.

Η CSG δεν ζητά απλώς περισσότερους κανόνες. Αντιθέτως, υποστηρίζει ότι το πρόβλημα είναι η άνιση εφαρμογή των κανόνων που ήδη υπάρχουν και η εξάπλωση μονομερών πρακτικών.

Για την Ελλάδα, τη μεγαλύτερη παραδοσιακά ναυτιλιακή δύναμη της Ευρώπης, η συζήτηση κάθε άλλο παρά θεωρητική είναι.

Το πραγματικό καμπανάκι των 18 χωρών είναι απλό: αν παγιωθούν δύο παράλληλα συστήματα ναυτιλίας — ένα των κανόνων και ένα της αδιαφάνειας — δεν θα παραμείνουν για πολύ ανεξάρτητα μεταξύ τους. Το κόστος και ο κίνδυνος του δεύτερου θα περάσουν αναπόφευκτα και στο πρώτο.