Η Λάουρα Κοβέσι ήρθε στην Ελλάδα με τις κατάλληλες περγαμηνές ως σύμβολο κάθαρσης μιας ακόμη ελληνικής τραγωδίας. Η «σιδηρά εισαγγελέας» της Ρουμανίας έγινε γνωστή για τη μαχητικότητά της, τα γρήγορα αντανακλαστικά και την προσήλωση στη νομιμότητα.
Πριν γίνει ευρωπαϊκό σύμβολο λογοδοσίας, είχε ήδη αφήσει πίσω της έναν πραγματικό σεισμό στο Βουκουρέστι. Από το 2013 έως το 2018, ως επικεφαλής της Εθνικής Διεύθυνσης Κατά της Διαφθοράς (DNA), οδήγησε εκατοντάδες υποθέσεις στο εδώλιο — υπουργούς, δημάρχους, ακόμη και αρχηγούς κομμάτων. Πάνω από 1.000 διώξεις τον χρόνο και ποσοστό καταδίκης που ξεπερνούσε το 90%.
Στη θητεία της καταδικάστηκαν ο πανίσχυρος Liviu Dragnea, αρχηγός του Σοσιαλδημοκρατικού Κόμματος, σε 3,5 χρόνια φυλάκιση για κατάχρηση εξουσίας· η πρώην υπουργός Elena Udrea, σε 6 χρόνια για δωροδοκία· και ο υπουργός Μεταφορών Dan Șova, σε 3 χρόνια για παράνομες συμβάσεις.
Η ίδια, φυσικά, βρέθηκε στο στόχαστρο του πολιτικού κατεστημένου. Το 2018 αποπέμφθηκε έπειτα από εισήγηση του Υπουργού Δικαιοσύνης και απόφαση του Συνταγματικού Δικαστηρίου. Το Ευρωπαϊκό Δικαστήριο Ανθρωπίνων Δικαιωμάτων (2020) έκρινε πως η αποπομπή της παραβίασε το Ευρωπαϊκό Δίκαιο και σήμερα, ως Ευρωπαία Εισαγγελέας, φέρει την αίγλη εκείνης της περιόδου.
(Πηγές: Reuters, BBC, Euronews, Transparency International Romania 2020.)
Στο αεροδρόμιο την υποδέχθηκαν όχι κόκκινα χαλιά, αλλά κάμερες και μικρόφωνα. Η Ελλάδα έχει πάντοτε μια ιδιότυπη ευλάβεια για τους ανθρώπους της «Ευρώπης». Η Κοβέσι ήρθε, είδε, μίλησε: “Διαφάνεια, λογοδοσία, μηδενική ανοχή στη διαφθορά.” Λόγια σωστά, σχεδόν τελετουργικά. H Ευρώπη στήνει ξανά το καθαρτήριο της Νότιας περιφέρειας(;) Ο ελληνικός μικρόκοσμος, κουρασμένος -και κορεσμένος- από σκάνδαλα, πρόθυμα υποδέχεται το ηθικό μήνυμα. Ενώ για τους θεσμούς είναι πάντοτε λυτρωτικό να δείχνουν ότι το πρόβλημα βρίσκεται στους ¨από κάτω¨.
Ποιον ακριβώς εκπροσωπεί η κυρία Κοβέσι;
Την Ευρωπαϊκή Ένωση που διακηρύσσει την ακεραιότητα ενώ παραβλέπει τα δικά της σκοτεινά σημεία; Το Ευρωπαϊκό Δίκαιο ή τους ευρωπαικούς θεσμούς που ακόμη δεν έχουν απαντήσει για τα sms Μπουρλά–φον ντερ Λάιεν;
[Τον Μάιο του 2025, το Γενικό Δικαστήριο της Ε.Ε. δικαίωσε τους New York Times και ακύρωσε την απόφαση της Κομισιόν να μην δημοσιοποιήσει τα sms Μπουρλά–φον ντερ Λάιεν, με τα οποία έγινε η διαπραγμάτευση για τα εμβόλια της Pfizer.
Η Επιτροπή είχε υποστηρίξει ότι τα μηνύματα «δεν διατηρούνται» και δεν θεωρούνται επίσημα έγγραφα. Το Δικαστήριο όμως αποφάνθηκε ότι τα sms υπάγονται στους κανόνες διαφάνειας και η Κομισιόν όφειλε να τα αναζητήσει.
Η υπόθεση αποκάλυψε την ίδια θεσμική υποκρισία: την Ευρώπη που απαιτεί διαφάνεια από τα κράτη, αλλά φυλάει τη δική της πίσω από νομικές εξαιρέσεις.
(Πηγές: European General Court T-107/23, 8.5.2025; NYT, Politico, Reuters.)]
Την Ευρωπαϊκή Ένωση που προτιμά να κλείνει τα μάτια μπροστά στην κατάφωρη παραβίαση του Διεθνούς Δικαίου στη Γάζα; Την ίδια γραφειοκρατία που «καθάρισε» το σκάνδαλο του Κατάρ με μια σειρά γνωμοδοτήσεων και προσεκτικών αποσιωπήσεων για το σκοτεινό ρόλο των λόμπι στους διαδρόμους του Στρασβούργου;
Η «ευρωπαϊκή θητεία» της Κοβέσι λούζεται από πολλά φώτα αλλά βγάζει λίγες σπίθες. Από το 2020, ως επικεφαλής της Ευρωπαϊκής Εισαγγελίας (EPPO), έχει ανοίξει περισσότερες από 2.000 υποθέσεις, ύψους περίπου 30 δισ. ευρώ, με μόλις 100 παραπομπές σε εθνικά δικαστήρια.
Οι περισσότερες αφορούν απάτες σε προγράμματα αγροτικής πολιτικής ( ΟΠΕΚΕΠΕ, LEADER, Interreg. .)
Έχει ζητήσει άσκηση διώξεων σε Γερμανία, Ιταλία, Ελλάδα, Βουλγαρία, Πορτογαλία — όμως όλες οι υποθέσεις βρίσκονται ακόμα στο στάδιο της προδικασίας ή αναβολής… (Η πιο θεαματική περίπτωση αφορά στην υπόθεση ¨Green Deal Fraud¨- Γερμανία/Αυστρία 2023).(Πηγές: EPPO Annual Report 2024, Politico,Euronews,DW)
Η EPPO δεν έχει δικά της δικαστήρια ούτε αστυνομική δύναμη· εξαρτάται από τις εθνικές αρχές. Έτσι, οι φάκελοι πολλαπλασιάζονται αλλά οι καταδίκες μένουν στα χαρτιά.
Η ειρωνεία: στη Ρουμανία οι φάκελοι έκλειναν με καταδίκες· στην Ευρώπη ανοίγουν τα παράθυρα για να αερίζονται.
Η ίδια το συνοψίζει με μια φράση:
«Η διαφθορά δεν έχει σύνορα — αλλά δυστυχώς τα έχει η δικαιοσύνη.»
(Euronews, 2024)
Η απόδοση Δικαιοσύνης δεν είναι θέμα προσώπων· είναι θέμα αφηγήματος.
Η Ευρώπη χρειάζεται τους “αδιάφθορους” της όπως οι παλιές αυτοκρατορίες χρειάζονταν τους ευλαβείς σταυροφόρους — για να επιβεβαιώνουν ότι η αμαρτία βρίσκεται πάντα αλλού.
Η Κοβέσι μιλά για «ελληνική διαφθορά» και η φράση ακούγεται οικεία, σαν σενάριο που έχει ήδη γραφτεί: από τα μνημόνια έως τις εκθέσεις για το «Κράτος Δικαίου».
Αλλά η πραγματική διαφθορά —η συστημική, η παγκοσμιοποιημένη, εκείνη χωρίς πρόσωπο— μένει εκτός κάδρου.
Κι όμως, την ίδια στιγμή, οι ευρωπαϊκοί μηχανισμοί επιλέγουν να σιωπούν μπροστά σε εκτροπές που τους εκθέτουν. Όταν η Κομισιόν καλύπτει τη σιωπή για τα sms του εμβολίου, δεν πρόκειται για αμέλεια· είναι η συνείδηση του ισχυρού που δεν λογοδοτεί. Όταν το Δίκαιο εφαρμόζεται κατά περίπτωση, όταν οι ηθικοί τόνοι υψώνονται μόνο προς τα αδύναμα μέλη, τότε η δικαιοσύνη μετατρέπεται από αρχή σε αφήγηση.
Η επίσκεψη Κοβέσι μοιάζει με τελετή υπενθύμισης στον ανίσχυρο που το παράκανε με την κλεψιά, τη διαφθορά, την αναλγησία, όχι με έλεγχο.
Η Ελλάδα, από την άλλη, παραμένει πρόσφορο έδαφος για τέτοιες τελετές.
ΟΠΕΚΕΠΕ, παρακολουθήσεις, αναθέσεις, Τέμπη: η τραγωδία ¨του οικονομικού εγκλήματος που σκοτώνει¨ δεν χρειαζόταν μια ευρωπαία εισαγγελέα για να αποκαλυφθεί — μόνο ένα λάθος σήμα και μερικά μέτρα ράγες.
Αν η Κοβέσι ήθελε να μιλήσει για λογοδοσία, εκεί έπρεπε να σταθεί: στα οικονομικά συμφέροντα που προασπίζει σε κάθε ευκαιρία η ΕΕ…
Η υποκρισία δεν είναι ελληνικό προνόμιο· είναι θεσμική γλώσσα. Όταν οι ελεγκτές επιλέγουν πού θα κοιτάξουν, τότε το βλέμμα τους γίνεται μέρος του προβλήματος. Γιατί η διαφθορά δεν είναι μόνο το φακελάκι ή το ρουσφέτι· είναι και η επιλεκτική αλήθεια. Και αυτήν η Ευρώπη τη γνωρίζει καλά.
Η κυρία Κοβέσι, το πιθανότερο είναι να πιστεύει στον ρόλο της. Αλλά η Ευρώπη που τη χειροκροτεί πιστεύει περισσότερο στην εικόνα της.
Το κοινό θέλει ηθικούς ήρωες και διεφθαρμένους δράκους — όχι γκρίζες ζώνες, όχι ερωτήσεις για το ποιος ωφελείται από τη διαφθορά όταν αλλάζει μορφή και μεταφέρεται σε επίπεδα θεσμών, funds, συμφωνιών. Η επίσκεψη Κοβέσι λοιπόν, δεν έχει πολλές πιθανότητες να οδηγήσει σε κάθαρση · είναι μια συμβολική αναφορά στο σύμπτωμα. Το σύμπτωμα μιας Ευρώπης που χάνει τη νομιμοποιητική της δύναμη γιατί δεν μπορεί να κοιταχτεί στον καθρέφτη. Μιας Ένωσης που τιμωρεί επιλεκτικά και σώζει επικοινωνιακά. Και μιας Ελλάδας που ακόμα πιστεύει ότι ο έλεγχος «απ’ έξω» είναι δικαίωση — ενώ στην πραγματικότητα είναι απλώς το επόμενο στάδιο της ανημπόριας της.
Η Ευρώπη που καθοδηγεί, η Ελλάδα που απολογείται. Το αποτέλεσμα: μια Δικαιοσύνη που μετατρέπεται σε τελετή για τα μάτια των χορηγών.
Η κυρία Κοβέσι έφυγε, τα μικρόφωνα έκλεισαν, οι τίτλοι γράφτηκαν.
Το φως έμεινε πάνω μας — εκείνο το φως που υποτίθεται πως καθαρίζει, αλλά συχνά στραβώνει.
Κι πίσω του, η ίδια σκιά…
