Εξωτερική Πολιτική à la carte με μενού «ό,τι να ΄ναι…» από haute cuisine:
επιλέγεις portions αμφιλεγόμενης ισορροπίας με φανφάρες, μικρομεγαλισμούς και ταγμένη στήριξη, πάντα ως βασικό μπαχαρικό, αλλά στο τέλος σερβίρονται πικρά φρούτα —αμηχανία, αποσιωπήσεις και χλιαρές « συμβολικές» αντιδράσεις.
Από τον ανεκδιήγητο Guaidó στον Χαφτάρ:
Μόλις ανέλαβε καθήκοντα, ο Ν. Δένδιας προέταξε την υποστήριξη στον Juan Guaidó, ένα πληρωμένο ρετάλι της C.I.A, ο οποίος είχε ουσιαστικά χάσει την αναγνώριση ακόμα και από την αντιπολίτευση της Βενεζουέλας. Δηλαδή μια κίνηση συμβολικής ευθυγράμμισης: την επίσημη αναγνώριση του Juan Guaidó ως “προέδρου” της Βενεζουέλας — μια απόφαση-αντανακλαστικό, δίχως ευρωπαϊκή συναίνεση και χωρίς στρατηγική σημασία (Τι δουλειά είχαμε να μπερδευτούμε με τη Βενεζουέλα…).
Πέντε μήνες μετά, ο ίδιος ο Δένδιας είχε ήδη προχωρήσει σε διπλωματική αποστασιοποίηση – αφού πρώτα ο Μπάιντεν ¨πέταξε αυτό το ¨Τίποτα¨ σαν στημένη λεμονόκουπα¨- αλλά η αρχική επιλογή εκθέτει σύγχυση στρατηγικής(να το πούμε κομψά).
Λίγους μήνες αργότερα, η Αθήνα έσπευδε να ανοίξει διάλογο με τον στρατάρχη Χαφτάρ (επειδή πέταξε μια μπαρούφα ότι δεν αναγνωρίζει το τουρκολυβικό μνημόνιο …δηλ. Τουρκίας & Ανατολικής Λιβύης, παρακάμπτοντας τις κεντρικές κυβερνητικές αρχές της Τρίπολης), προκαλώντας διεθνή απορία. Η μεταναστευτική αποστολή – προ ημερών – με “δεκανίκι” κατώτερο αξιωματούχο της ΕΕ, κατέληξε σε εξευτελιστική αποπομπή και το χειρότερο, στη Ρηματική Διακοίνωση ¨αμφισβήτησης¨ κυριαρχίας – η οποία παραμένει… Η κυβέρνηση του Χαφτάρ στην ανατολική Λιβύη θεωρείται σήμερα κρίσιμη συνομιλητής, παρά τις επανωτές του προσβολές (όπως το χλευαστικό «αει σιχτίρ» προς την ευρωπαική / ελληνική αποστολή για το μεταναστευτικό).
Ο Γεραπετρίτης & οι υποκλίσεις:
Πριν η Αθήνα επηρεαστεί από την τουρκική στροφή (ναι μέν, αλλά…), ο ΥΠΕΞ Γ. Γεραπετρίτης επιδόθηκε σε διπλωματικούς – και κυριολεκτικούς – “τεμενάδες” προς την Άγκυρα και εξωτερίκευσε θαυμασμό και επιθυμία προσέγγισης. Εν τω μεταξύ, έχει προηγηθεί η μετατροπή και χρήση της Αγ.Σοφίας ως τζαμί – πράγμα που από την εποχή του Κεμάλ ουδείς από την τουρκική πλευρά διανοήθηκε να το θέσει, έστω και σαν συζήτηση… Το έπραξε ο Ερντογάν, γράφοντας στα «παλιά του τα πασουμάκια» και την UNESCO και την περήφανη κυβέρνησή μας, φυσικά..
Ακολούθησαν τα χαμόγελα στην πρώτη συνάντηση της Γενεύης, μέχρι τις αμήχανες δηλώσεις θαυμασμού και τη ¨ραγιάδικη υπόκλιση¨ στον Ερντογάν, στο Προεδρικό. Η Αθήνα, γεμάτη από «διπλωματική αβρότητα» , εμφανίστηκε πλέον ως καλοπροαίρετος σύμμαχος ενός αυταρχικού ηγέτη που επανειλημμένα προσβάλλει την ελληνική κυριαρχία.
Και όταν ο Ερντογάν απέκλεισε πανηγυρικά την Ελλάδα από τις τριμερείς για το Ουκρανικό και τη Γάζα, ουδείς διερωτήθηκε αν το “άνοιγμα” απέδωσε – αντίθετα επιστρατεύτηκε ως ¨επιτυχία¨ το success story των ήρεμων νερών…
Τον ίδιο καιρό, πάνω κάτω, η ελληνική κυβέρνηση χαρακτήριζε τον πόλεμο στη Γάζα «nightmare» και ¨απόλυτο δικαίωμα αυτοάμυνας του Ισραήλ¨ και ανακοίνωνε την πλήρη στήριξη της Ελλάδας στην Ουκρανία και την ολική ρήξη με τη Ρωσία (AP /greece statements) .
{Σε εποχές γεωπολιτικής έντασης, η εξωτερική πολιτική μιας χώρας είναι — ή οφείλει να είναι — επιλογή στρατηγικής πυξίδας, όχι θεαματική ρητορική ευθυγράμμισης.}
Η ελληνική διπλωματία και τα μεταναστευτικά ρεύματα:
Η Ελλάδα δέχεται νέα μαζική άφιξη μεταναστών από τη Λιβύη μέσω Κρήτης και Γαύδου — χιλιάδες περισυλλέχθηκαν πρόσφατα από τις Αρχές, με το λιμενικό και τα πολεμικά ναυτικά πλοία να ενισχύονται, ως μέσο αποτροπής.
Ο ΥΠΕΞ Γ. Γεραπετρίτης επισκέφθηκε τη Βεγγάζη για πρώτη φορά απευθείας σε κυβερνητικό επίπεδο για συνομιλίες με τον Χαφτάρ, κι έκανε «σαφές» ότι το τουρκο–λιβυκό μνημόνιο είναι “άκυρο και παράνομο” βάσει του διεθνούς δικαίου. Okey…
Ταυτόχρονα η ελληνική κυβέρνηση επιχειρεί να συνδυάσει αποτροπή (φρεγάτες κοντά σε λιβυκά ύδατα) και διπλωματική κανονικοποίηση συνεργασίας με την ανατολική κυβέρνηση της Λιβύης(?)
Ο ρόλος της Ρωσίας και της Wagner στην ανατολική Λιβύη αυξάνει την ανησυχία ότι οι ροές μεταναστών θα χρησιμοποιηθούν ως μοχλός πίεσης προς την Ε.Ε. — επισημαίνεται ακόμα και σενάριο “ρυθμιζόμενης μαζικής μετανάστευσης” ως γεωστρατηγικού όπλου .
Και αυτό είναι το κρίσιμο σημείο για Ελλάδα & Ε.Ε. Η Ελλάδα έχει κινηθεί στο Ευρωπαϊκό Συμβούλιο ώστε να επανεπιβεβαιώσει την απόρριψη του τουρκολυβικού μνημονίου, ενώ η Τουρκία προβάλλει αντίσταση, κατηγορώντας την Ε.Ε. για χειραγώγηση.
Και η κατάσταση παγιώνεται de facto, για μια ακόμη φορά.
Διότι για την Ε.Ε οι συμμαχίες με χώρες όπως η Τουρκία & η Αίγυπτος αναδεικνύονται σε κρίσιμους παράγοντες στο προσφυγικό — το νέο ευρωπαϊκό πακέτο προς την Αίγυπτο (€7,4 δις) συνδέεται ακριβώς με την ευρωπαική ασφάλεια και τον έλεγχο των συνόρων από το μεσογειακό νότο και πάνω. . . Όπως έγινε με Τουρκία και Αίγυπτο η ΕΕ θα ξαναβρεί την « εύκολη λύση» μοιράζοντας μερικά δις ευρώ στον Χαφτάρ και η Ελλάδα θα εξαακολουθεί να κινείται …στη «σωστή πλευρά της ιστορίας», όπως πάντα.
Η Ουκρανία ως μονόλογος: Στήριξη χωρίς ρόλο.
Από την πρώτη στιγμή της ρωσικής εισβολής στην Ουκρανία, η Ελλάδα προσφέρθηκε ως πρόθυμος εταίρος:
Στρατιωτική βοήθεια/Εκπαίδευση/Υλικοτεχνική υποστήριξη στο NATO
…όλα σε υπερμεγέθυνση, χωρίς ανταλλάγματα.
Και όταν ήρθαν οι κρίσιμες διασκέψεις, η Ελλάδα δεν ήταν ούτε στον “εξωτερικό κύκλο” διαμόρφωσης θέσεων.
Η χώρα έγινε παραγωγός ρητορικής, όχι διαμορφωτής στρατηγικής. Η πολυεπίπεδη ρήξη με τη Ρωσία έγινε χωρίς σχέδιο για την “επόμενη μέρα”.
Ακολουθώντας τις κυρώσεις της Ε.Ε., η Αθήνα:
Απέλασε διπλωμάτες/Κατέστησε μη φιλικό το ρωσικό πολιτιστικό ίχνος/Στήριξε όλες τις αντι-ρωσικές αποφάσεις του Συμβουλίου της Ευρώπης, ακύρωσε εμπορικές/τουριστικές δραστηριότητες και, τελικά, η πλήρης αποκοπή έγινε χωρίς σχέδιο αντιστάθμισης.
Ο ενεργειακός αντίκτυπος καλύφθηκε πρόσκαιρα, αλλά η διπλωματική απουσία της Ρωσίας από τον περίγυρο (Σερβία, Μέση Ανατολή) αποδυνάμωσε τη θέση της Ελλάδας ως διαμεσολαβητή.
Σήμερα, όντως η ρωσική επιρροή θεωρείται ιστορικά χαμηλή στη δημόσια σφαίρα της Δύσης, αλλά είναι μάλλον αστείος ¨μικρομεγαλισμός¨ για την Αθήνα να διεκδικεί ρόλο “building block” της ελληνικής δημοκρατίας στο ευρωπαϊκό οικοδόμημα .
Ο Νετανιάχου και η ταύτιση χωρίς όρια:
Στη σκιά της Γάζας, η Αθήνα επέλεξε τη σιωπηλή αποδοχή των ισραηλινών ενεργειών.
Στρατηγικά δεμένη στον EastMed και τα σενάρια αμυντικής συνεργασίας, η ελληνική πλευρά: Δεν καταδίκασε/Δεν διαφοροποιήθηκε/Δεν μεσολάβησε/…και πλέον ταυτίζεται, σε επίπεδο perception, με έναν πολιτικό που ερευνάται για εγκλήματα πολέμου.
Aspides: Επιχείρηση χωρίς αλεξίσφαιρο
Η Ελλάδα αναλαμβάνει την αρχηγία της ευρωπαϊκής επιχείρησης Aspides στην Ερυθρά Θάλασσα — με βάση επιχειρήσεων στη Λάρισα, ελληνικά πληρώματα και το ΠΝ παρόν.
Κι όμως: όταν ελληνικά πλοία δέχονται επίθεση από Χούθι, με νεκρούς Έλληνες ναυτικούς, καμία χώρα από τους “συμμάχους” δεν εκδίδει έστω μια δήλωση αλληλεγγύης.
Κανένα μέρισμα, μόνο κόστος.
Η επιλογή εξωτερικής πολιτικής τύπου “yes man σε όλους” οδήγησε σε:
Απουσία από ουσιαστικές διπλωματικές πρωτοβουλίες
Ακύρωση του όποιου ειδικού ρόλου είχε η Ελλάδα σε Βαλκάνια & Α. Μεσόγειο
Αδιαφορία των εταίρων σε κρίσιμες στιγμές, όπως οι επιθέσεις σε ελληνικά πλοία
Διπλωματική μοναξιά σε μεσαίες πρωτοβουλίες (λ.χ. Μονή Σινά – Αίγυπτος)
Εν κατακλείδι, όταν η “φιλοδυτική συνέπεια” γίνεται διπλωματική απουσία, αυτό δεν είναι “φιλοδυτική” εξωτερική πολιτική. Είναι μια επιλογή ¨αταραξίας¨ που λέει “ναι” σε όλα, χωρίς σχέδιο επιρροής, χωρίς αποτύπωμα.
Δεν είναι “ευρωπαϊκή” μια Ελλάδα μόνιμα απούσα από τη διαμόρφωση κοινών θέσεων.
Η εξωτερική πολιτική δεν είναι performance και νάζι, είναι στρατηγική
Αυτό που σήμερα αποκαλύπτεται είναι ένας χορός επιρροών χωρίς κεντρικό βηματισμό.
Η Ελλάδα στηρίζει παντού τη Δύση— αποδεικνύοντας ότι διαθέτει ένα πρόθυμο “ναι” για την Ευρώπη και την Αμερική. Αλλά δεν χαράζει ΤΙΠΟΤΑ.
Όμως, η εξωτερική πολιτική à la carte, με κεντρικό μενού “στήριξη” και ρεσεψιόν “οπισθοχώρηση”, δεν εκπροσωπεί χώρα — φτιάχνει μόνο κάκιστο προηγούμενο.
Κι αν η ουσία της εξωτερικής πολιτικής είναι η διαχείριση ισχύος, τότε η Ελλάδα του Μητσοτάκη σήμερα, διαχειρίζεται κεφάλαια για ¨ψώνια οπλικών συστημάτων¨, συμβολισμούς και επικοινωνιακά τεχνάσματα, Όχι συμφέροντα.
¨Ο διπλωμάτης¨
Αναφορές: Wagner, ECOWAS, Traoré, AES, Μαγκρέμπ, Χαφτάρ (μέσα στο κεφάλαιο Λιβύης)
reuters.com
Libya’s eastern-based government bars entry of EU migration commissioner, three ministers
reuters.com
Greece rescues hundreds of migrants over weekend off islands of Gavdos and Crete
thetimes.co.uk
Fears Russia could ‘weaponise’ migrants using influence over Libya
