Δεν υπάρχει πάντα μια καθαρή στιγμή αποκάλυψης, ένα εσωτερικό «ναι, αυτό θα κάνω». Κάποιες φορές η ζωή σε σπρώχνει απαλά, σχεδόν ανεπαίσθητα, προς μια κατεύθυνση που αργότερα αναγνωρίζεις ως μοίρα. Έτσι συνέβη και στη ζωή του Χάρη Κότσιφα, τον σκηνοθέτη της θεατρικής ομάδας ερασιΤΕΧΝΕΣ Αμαλιάδας. Το θέατρο δεν εμφανίστηκε ως φιλοδοξία, αλλά ως εργαλείο κατανόησης μέσα από την ψυχολογία, τη φιλοσοφία και τη δραματοθεραπεία αποκαλύφθηκε ως συμπυκνωμένη ζωή, ως μια μορφή ψυχοθεραπείας με φώτα, σώματα και σιωπές.
Μπήκε πρώτα στην τάξη, ανάμεσα σε παιδιά, κι εκεί απέδειξε τη δύναμή του. Το μάθημα έγινε εμπειρία, η γνώση συγκίνηση, και η πρώτη παράσταση γεννήθηκε σχεδόν αναπόφευκτα σχεδόν 35 χρόνια πριν. Από εκεί και πέρα, το ένα έφερε το άλλο, δάσκαλοι, σεμινάρια, σπουδές που έμειναν ημιτελείς αλλά ουσιαστικές, παραστάσεις, αναζητήσεις. Όχι μια ευθεία πορεία, αλλά ένα ταξίδι.
Στο ερασιτεχνικό θέατρο η ελευθερία δεν χαρίζεται, κατακτάται. Είναι αγώνας, ρίσκο και ευθύνη. Λίγο πριν από κάθε πρεμιέρα ο φόβος παραμένει ίδιος, όχι για το αποτέλεσμα, αλλά για τους ανθρώπους.
Αν θα χαρούν, αν θα προστατευτούν, αν θα συναντηθούν με το κοινό χωρίς να εκτεθούν. Και κάπως έτσι, μια σατιρική κωμωδία για μια ληστεία τράπεζας δεν είναι εγχειρίδιο, αλλά καθρέφτης. Γελάει μαζί μας, χωρίς να ακυρώνει τον πόνο. Και ίσως, μέσα από το γέλιο, αφήνει χώρο για ελπίδα. Από τις 23 Γενάρη μέχρι και την Κυριακή 1η Φεβρουαρίου στον Πολυχώρο Πολιτισμού Αμαλιάδας στις 21:00 εκτός Δευτέρας και Τρίτης, ο Χάρης Κότσιφας σκηνοθετεί τους «ερασιΤΕΧΝΕΣ» στο έργο «Πώς να ληστέψετε μια τράπεζα» του Samy Fayad.
Θυμάστε την πρώτη φορά που σκεφτήκατε «θα ασχοληθώ με την σκηνοθεσία» ή ήταν κάτι που σας συνέβη σιωπηλά και τυχαία;
Η ενασχόληση μου ήρθε σιωπηλά και ίσως τυχαία. Μετά τις βασικές σπουδές μου, φοίτησα στο κέντρο ψυχολογικών και φιλοσοφικών ερευνών, όπου γνώρισα την Δραματοθεραπεία. Αντιλήφθηκα ότι το θέατρο είναι ψυχοθεραπεία. Ότι είναι συμπυκνωμένη ζωή. Στην αρχή χρησιμοποίησα το θέατρο μέσα στην τάξη και διαπίστωσα ότι το μάθημα γινόταν περισσότερο κατανοητό, ενδιαφέρον και άγγιζε τις
ψυχές των παιδιών μου . Έτσι το 1991 ανεβάσαμε μαζί με μαθητές μου την πρώτη παράσταση. Τυχαία ενημερώνομαι για σεμινάριο θεάτρου από την πρώτη μου και μεγάλη δασκάλα του θεάτρου Ευανθία
Στιβανάκη. Και το ένα έφερε το άλλο. Σεμινάρια σε Ελλάδα και εξωτερικό, σπουδές σε τμήμα θεατρικών σπουδών που δεν ολοκληρώθηκαν. Συμμετοχή σε θεατρικές παραστάσεις κοκ Ανακάλυψα λοιπόν κάτι που μου άρεσε πολύ και είπα γιατί να μην το επιχειρήσω;
Και ξεκίνησα αυτό το υπέροχο ταξίδι.
Τι σας ελκύει περισσότερο στο ερασιτεχνικό θέατρο: η ελευθερία του ή το γεγονός ότι κανείς δεν σας συγχωρεί αν κάτι δεν λειτουργήσει;
Η ελευθερία του!! Αλλά καλύτερα θα έλεγα ο αγώνας για την ελευθερία που σου δίνει!! Το θέατρο σου δίνει αυτή τη δυνατότητα, να αγωνίζεσαι, σου ανοίγει ορίζοντες , σου μεγαλώνει τη ζωή. Σου δίνει
τόσες εμπειρίες που ίσως χρειάζονταν πολλές ζωές να τις ζήσεις.
Πιστεύω επίσης ότι το θέατρο μπορεί να αλλάξει τον άνθρωπο, τον ηθοποιό, τον θεατή και κατ επέκταση την κοινωνία. Επειδή θέλω να κάνω κάτι για να αλλάξει η κοινωνία που ζούμε θα το υπηρετώ όσο με αντέχει. Έτσι νιώθω λεύθερος.
Μετά από τόσα χρόνια εμπειρίας, τι είναι αυτό που εξακολουθεί να σας φοβίζει λίγο πριν από την πρεμιέρα;
Το άγχος μου και συνάμα ο φόβος μου πριν από μια παράσταση και ειδικά πριν την πρεμιέρα είναι πάντα το ίδιο. Φοβάμαι αν θα το ευχαριστηθούν τα παιδιά μου (ηθοποιοί) και οι θεατές ,και αν έχω
κάνει όλα εκείνα που έπρεπε για να τους προστατέψω ώστε να μην εκτεθούν. Ευτυχώς υπάρχει και ο ενθουσιασμός από την άλλη που έρχεται να ισορροπήσει τα πράγματα. Τα παιδιά μου με «κοροϊδεύουν» που ανησυχώ αν θα έχει κόσμο .
Το «Πώς να ληστέψετε μία τράπεζα» που ανεβαίνει σε λίγες ημέρες, ακούγεται σαν εγχειρίδιο. Είναι τελικά μια κωμωδία, μια κοινωνική σάτιρα ή ένας καθρέφτης που γελάει μαζί μας;
Σίγουρα δεν είναι εγχειρίδιο (γέλιο) Θα το χαρακτήριζα Σατυρική Κωμωδία. Προσπαθήσαμε να βγάλουμε πολύ γέλιο από την μία πλευρά, που δεν θα ακυρώνει όμως τον πόνο, αλλά θα τον μετατρέπει σε ελπίδα, και θέλαμε να περάσουμε αχνά και το κοινωνικό μήνυμα που μιλάει για τη φτώχεια, τα όνειρα της οικογένειας, και τη σάτιρα στις τράπεζες που «ληστεύουν τον κόσμο».
‘’Με έλκουν τα έργα που έχουν ξεκάθαρους ρόλους και «ξεγυμνώνουν» την ψυχή των χαρακτήρων
Πιστεύετε ότι το κοινό γελάει για τους ίδιους λόγους που γελάνε οι ηθοποιοί στη σκηνή;
Πιστεύω πως το κοινό είναι μια κοινωνία διαφορετικών ανθρώπων η οποία αντιδρά διαφορετικά στα εξωτερικά ερεθίσματα. Μπορεί να γελάσουν σε μια «άκαιρη» στιγμή γιατί είδε ή άκουσε κάτι και να μην γελάσει σε στιγμή που ο ηθοποιός προκαλεί το γέλιο ή γελά. Ο Ηθοποιός πετά ένα «μπαλάκι» στο κοινό και αυτό το πιάνει όπως θέλει και όταν θέλει.
Πώς επιλέγετε τα έργα σας; Σας διαλέγουν εκείνα ή τα διαλέγετε εσείς με τη λογική;
Με διαλέγουν εκείνα σαν θέμα και με την λογική καταλήγω στην τελική επιλογή. Πάντα λαμβάνω υπόψη τις δυνατότητες της ομάδας μας και το δυναμικό της. Δεν θα ανεβάσω έργο που μου αρέσει εμένα αν δεν έχω το κατάλληλο υλικό και δεν αρέσει στην ομάδα. Με αγγίζουν πολύ τα έργα που εξηγούν τον κόσμο μας και τις ανθρώπινες συμπεριφορές. Με έλκουν αυτά τα έργα που έχουν ξεκάθαρους ρόλους και «ξεγυμνώνουν»την ψυχή των χαρακτήρων. Δεν κοιτάζω να είναι κωμωδία η δράμα, σύγχρονο ή κλασικό, ελληνικό η ξένο. Μου αρέσει το σασπένς γι αυτό και προτιμώ άγνωστα στο κοινό έργα. Θέλω να έχει και γέλιο που τόσο ο κόσμος έχει ανάγκη. Ακόμα και σε δράματα που έχω επιλέξει κοιτάζω να έχουν σημεία που οι θεατές αποφορτίζονται με σκηνές γέλιου.
Υπάρχει κάποια σκηνοθετική οδηγία που δίνετε σχεδόν σε κάθε παράσταση, σαν προσωπικό σας μότο;
Γνωρίστε καλά τους χαρακτήρες. Αγαπήστε τους. Συγκέντρωση, διάβασμα, αλληλοϋποστήριξη πάνω στη σκηνή. Και πριν από κάθε παράσταση «Πάμε καθαρά και δυνατά. Χαρείτε το»!!!
Τι έχει μάθει ο Χάρης Κότσιφας από την ομάδα ερασιΤΕΧΝΕΣ που δεν θα μπορούσε να του διδάξει καμία σχολή;
Αυτή η ομάδα μου έχει διδάξει πολλά για τον άνθρωπο, για τις δυνατότητες του και την σκηνοθεσία. Με έμαθε ότι με την συνεργασία μπορεί να γίνεσαι καλύτερος, να αγαπώ και να στηρίζω τα παιδιά μου
και να συγχωρώ τα πάντα και όσους με πλήγωσαν.
Αν η ομάδα σας ήταν χαρακτήρας θεατρικού έργου, πώς θα τον περιγράφατε;
Με πολύ τρέλα, πάθος και δυναμικός χαρακτήρας. Κεφάτος, χαρούμενος, ενθουσιώδης, ανήσυχος, με αντιφατικές συμπεριφορές μερικές φορές, αλλά με καλή καρδιά και στα δύσκολα, υπεύθυνος.
Υπάρχει μια στιγμή σε κάθε παράσταση που σκέφτεστε: «για αυτό άξιζε όλη η κούραση»;
Στις πρόβες υπάρχουν στιγμές ψυχικής και σωματικής κούρασης που μπορείς να πεις, κουράστηκα, αξίζει; Αλλά στην παράσταση ποτέ!
Χαίρομαι με τα χαμόγελα των παιδιών μου μετά την υπόκλιση και τις αγκαλιές τους και λέω. Τελικά άξιζαν όλα όσα περάσαμε.
Τι σημαίνει για εσάς «καλή παράσταση» την επόμενη μέρα, όταν έχουν φύγει τα φώτα και το χειροκρότημα;
Κάθε παράσταση, κάθε έργο, όταν τελειώνει είναι το τέλος του δρόμου, το τέλος ενός ταξιδιού και είναι σαν μικρός θάνατος. Όπως έναν καλό άνθρωπο δεν το ξεχνάμε και τον θυμόμαστε όταν πεθαίνει έτσι και μια παράσταση. Όπως ένα πολύ όμορφο ταξίδι μας μένει χαραγμένο , έτσι και ένα θεατρικό έργο. Όταν ο κόσμος φεύγει έχοντας πάρει κάτι να σκεφτεί, δεν την ξεχνά και την σχολιάζει θετικά η αρνητικά για αρκετό καιρό, τότε είμαι σίγουρος πως ήταν καλή παράσταση.
Πιστεύετε ότι το ερασιτεχνικό θέατρο στην Ελλάδα και τη Δυτική Ελλάδα που κινείστε, παίρνει τη σοβαρότητα που του αξίζει ;
Στην περιοχή μας υπάρχουν πάρα πολλές αξιόλογες ερασιτεχνικές θεατρικές ομάδες που παράγουν εξαιρετικές δουλειές. Μπορεί να είμαστε ερασιτέχνες, όμως λειτουργούμε με επαγγελματισμό, συνέπεια
και βαθιά αγάπη για το θέατρο. Συνήθως όλα ξεκινούν από μια «τρέλα», η οποία με τον καιρό μετατρέπεται σε σοβαρότητα, υπευθυνότητα και ουσιαστική δέσμευση. Σε ό,τι αφορά τους θεατές, θα
έλεγα πως ναι, παίρνουν το ερασιτεχνικό θέατρο όσο σοβαρά του αξίζει. Το έχουν αγκαλιάσει, γεμίζουν τις αίθουσες και αναγνωρίζουν την ποιότητα και τη σοβαρότητα της δουλειάς που
γίνεται.
Δυστυχώς, αυτό δεν ισχύει στον ίδιο βαθμό για τους τοπικούς και περιφερειακούς άρχοντες, με ελάχιστες εξαιρέσεις. Συχνά δεν αναγνωρίζουν τη σημασία και την προσφορά του ερασιτεχνικού
θεάτρου στις τοπικές κοινωνίες, παρότι αποτελεί έναν ζωντανό πυρήνα πολιτισμού, συμμετοχής και δημιουργίας.
Αν μπορούσατε να «ληστέψετε» κάτι από τον κόσμο γύρω σας για να το βάλετε στο θέατρο, τι θα ήταν;
Το θέατρο είναι μια μικρογραφία του κόσμου που ζούμε. Άρα Θα «λήστευα» ότι ακούω στο δρόμο, το καφέ, την ταβέρνα, στους χώρους αναμονής ακόμα και τη σιωπή. Θα λήστευα ότι βλέπω γύρω μου σε
στιγμές χαράς ,λύπης , τον τρόπο που περπατά ένας άνθρωπος και θα έκλεβα ότι μου προκαλεί το συναίσθημα. Προσπαθώ π.χ να νιώσω την κατάσταση και τις σκέψεις των επιβατών ενός αεροπλάνου βλέποντας το βράδυ στον ουρανό το φως του ή την κατάσταση ενός ανθρώπου που πετά κοχύλια στη θάλασσα. Όλα αυτά είναι η αλήθεια της κοινωνίας. Και τα «κλοπιμαία» στο θέατρο μπορούν να μπουν κάτω από τον μεγεθυντικό φακό του σκηνοθέτη, ώστε να γίνει η σκηνή ο καθρέφτης της κοινωνίας και να φύγει ο θεατής κοιτώντας μέσα του και όχι απλά με ένα γέλιο.
Όταν τελειώσει αυτή η παράσταση, τι είναι αυτό που ήδη αρχίζει να σας απασχολεί για την επόμενη;
Η ανεύρεση του επόμενου έργου και οι τρόποι βελτίωσης τόσο δικής μου, όσο και όλης της ομάδας από λάθη, παραλείψεις κλπ τα οποία προέκυψαν στην αξιολόγηση αυτής που τελείωσε.
Η στήριξη από θεσμούς και φορείς έρχεται στο ερασιτεχνικό θέατρο στον βαθμό που θα περιμένατε ή τελικά η επιμονή σας λειτουργεί ως το βασικό του καύσιμο;
Μεγάλο θέμα!! Δυστυχώς δεν υπάρχει καμία σχεδόν στήριξη (Ηθική-Οικονομική) πλην ελάχιστων εξαιρέσεων από θεσμούς και φορείς. Το ερασιτεχνικό θέατρο στηρίζεται από τις ίδιες τις ομάδες και από τον κόσμο. Πριν χρόνια βάζαμε στην ομάδα μας χορηγίες, αλλά τελευταία βάζουμε το χέρι στην τσέπη μας, γιατί νιώθουμε την οικονομική στενότητα στην αγορά και αν και κάποιοι το ζητούν, δεν θέλουμε να τους επιβαρύνουμε.
Ευχαριστούμε τον Χάρη Κότσυφα.
Καλή Επιτυχία!
Για το The Noèma news & messages
