Οι κινητοποιήσεις των αγροτών που συνεχίζονται σε όλη τη Δυτική Ελλάδα —με μπλόκα, συγκεντρώσεις και αυξημένη πίεση σε κεντρικές αρτηρίες— δεν είναι μια τυπική διαμαρτυρία. Στην περίπτωση της Ηλείας, το μήνυμα είναι βαθύτερο: το παραγωγικό μοντέλο της περιοχής βρίσκεται σε ένα κρίσιμο σταυροδρόμι.
Ο νομός Ηλείας στηρίζεται παραδοσιακά σε τέσσερις μεγάλες καλλιέργειες: ελιά, κηπευτικά, καρπούζι και πατάτα. Ειδικά τα τελευταία 10–15 χρόνια, η περιοχή έχει βιώσει πιέσεις που συσσωρεύονται: αυξημένο κόστος παραγωγής, έλλειψη εργατικών χεριών, ακραία καιρικά φαινόμενα και μειωμένη διαπραγματευτική ισχύ απέναντι σε εμπόρους και μεσάζοντες.
Το υψηλό κόστος παραγωγής —καύσιμα, λιπάσματα, φυτοπροστατευτικά, ρεύμα και κυρίως μεταφορικά— “τρώει” το περιθώριο κέρδους πριν καν τα προϊόντα φτάσουν στην αγορά. Σε συνδυασμό με τη μεταφορά μεγάλων όγκων προϊόντων προς Πάτρα, Αθήνα και εξαγωγικούς κόμβους, το logistic burden αυξάνει το πραγματικό κόστος κάθε κιλού που φεύγει από την Ηλεία.
Την ίδια στιγμή, οι αγρότες αντιμετωπίζουν ακραία φαινόμενα που έχουν γίνει συχνότερα: από παρατεταμένες βροχοπτώσεις και πλημμύρες έως καύσωνες και ξηρασία. Η πρόσφατη άνοδος του Αλφειού και οι πλημμύρες σε εκτάσεις του κάμπου είναι ενδεικτικές μιας κλιματικής πίεσης που δεν έχει πλέον «εποχική» φύση — είναι μόνιμη.
Στο μέτωπο των εργατικών χεριών, το πρόβλημα επιδεινώνεται. Οι παραγωγοί δυσκολεύονται να βρουν σταθερή, νόμιμη, εκπαιδευμένη εργασία για εποχικές και εντατικές φάσεις της παραγωγής, κάτι που καθυστερεί συγκομιδές και αυξάνει απώλειες. Όταν η εργασία υπάρχει, κοστίζει περισσότερο· όταν δεν υπάρχει, η παραγωγή υποφέρει.
Οι κινητοποιήσεις στη Δυτική Ελλάδα έχουν κοινό παρονομαστή: το παραγωγικό μοντέλο δεν βγαίνει όπως έχει σήμερα. Δεν είναι μόνο θέμα επιδοτήσεων ή ΚΑΠ. Είναι ζήτημα βιωσιμότητας. Αν δεν μειωθεί το κόστος, αν δεν θωρακιστούν οι υποδομές από ακραία καιρικά φαινόμενα, αν δεν υπάρξουν κίνητρα για εργατικά χέρια και συλλογικά σχήματα, τότε μεγάλο μέρος της αγροτικής γης της Ηλείας κινδυνεύει να περάσει σε μια φάση σιωπηλής εγκατάλειψης.
Το κρίσιμο ερώτημα πλέον δεν είναι «γιατί διαμαρτύρονται οι αγρότες;» — αυτό είναι σαφές. Το ερώτημα είναι αν ο νομός Ηλείας μπορεί να διατηρήσει ένα παραγωγικό, βιώσιμο μοντέλο αγροτικής οικονομίας ή αν βαδίζουμε προς μια εποχή όπου μεγάλα τμήματα καλλιεργήσιμης γης θα μένουν ακαλλιέργητα, με ό,τι αυτό σημαίνει για την τοπική απασχόληση, την οικονομία και την κοινωνική συνοχή.
