«Ο πολιτισμός δεν είναι πολυτέλεια για τους λίγους, είναι καταφύγιο και δύναμη για τους πολλούς!».
Η Αντιδήμαρχος Πολιτισμού του Δήμου Πύργου Ρούλα Αλικάκη – Τζανέτου μιλά όπως εργάζεται, χωρίς περιττές χειρονομίες και χωρίς εκπτώσεις στο νόημα. Αφοπλιστική, χαμογελαστή, με βλέμμα καθαρό και σταθερό δεν αποφεύγει καμία ερώτηση, ούτε εκείνες που απαιτούν αυτοκριτική, ούτε εκείνες που αγγίζουν τις πιο αθέατες πλευρές της τοπικής διαχείρισης.
Τη συναντήσαμε εν μέσω καρναβαλικών προετοιμασιών, σε μια περίοδο όπου ο χρόνος μετριέται αντίστροφα για τη Μεγάλη Παρέλαση της 15ης Φεβρουαρίου. Ανάμεσα σε προγράμματα, πρόβες και τηλεφωνήματα που δεν σταματούν, μιλά για τον πολιτισμό όχι ως γεγονός της στιγμής, αλλά ως διαδικασία που χτίζεται καθημερινά και μακριά από τα φώτα.
Με την εξάχρονη διαδρομή της στη ΔΕΥΑΠ να λειτουργεί ως σιωπηρό υπόβαθρο εμπειρίας, μιλά στο «The noema n&m» για το πώς η διαχείριση των βασικών υποδομών διαμορφώνει χαρακτήρα και τρόπο σκέψης, αλλά και για τον πολιτισμό ως μια εξίσου απαιτητική μορφή ευθύνης.
Αναφέρεται στα παραδοσιακά στοιχεία που οφείλει να προστατεύσει ο Πύργος, χωρίς όμως να τα μουσειοποιήσει, και στα νέα που πρέπει να εισαχθούν, ακόμη κι αν προκαλούν αρχικά αμηχανία. Στέκεται ιδιαίτερα στη νοοτροπία, σε εκείνη που δεν αλλάζει με όλα τα χρήματα του κόσμου, αλλά μόνο με επιμονή, χρόνο και συμμετοχή. Και επιστρέφει, σχεδόν ενστικτωδώς, στα νέα παιδιά, σε εκείνα που πάνε κόντρα στις στατιστικές και επιλέγουν τον Πύργο για να χτίσουν τη ζωή τους. Γιατί, όπως αφήνει να εννοηθεί, ο πολιτισμός μιας πόλης μετριέται τελικά όχι από τις εκδηλώσεις της, αλλά από το αν μπορεί να κρατήσει και να εμπνεύσει τους ανθρώπους της.
Ποιο είναι κατά τη γνώμη σας το μεγαλύτερο πλεονέκτημα του Πύργου που οι ίδιοι οι κάτοικοι υποτιμούν;
Η γεωστρατηγική μας θέση. Είμαστε η καρδιά μιας περιοχής που συνδυάζει την παγκόσμια ακτινοβολία της Αρχαίας Ολυμπίας, μια απέραντη ακτογραμμή και έναν εύφορο κάμπο. Συχνά ξεχνάμε ότι ο Πύργος είναι το φυσικό κέντρο της Ηλείας. Υποτιμούμε το πόσο επιδραστικοί μπορούμε να γίνουμε αν πιστέψουμε στην αστική μας ταυτότητα και στη δύναμη της έδρας μας.
Υπάρχει κάποιο πρόβλημα της πόλης που δεν λύνεται με χρήματα, αλλά με αλλαγή νοοτροπίας;
Η σχέση μας με τον δημόσιο χώρο. Τα χρήματα μπορούν να αναπλάσουν πλατείες και δρόμους, αλλά η νοοτροπία είναι αυτή που θα τα διατηρήσει καθαρά και θα τα σεβαστεί. Ο πολιτισμός της καθημερινότητας δεν αγοράζεται με κονδύλια, κατακτάται με παιδεία και ατομική ευθύνη.
Πώς συνυπάρχουν στην πράξη η παράδοση του τόπου και η απαίτηση για σύγχρονη έκφραση και εκσυγχρονισμό;
Δεν είναι αντίπαλοι, είναι συνέχεια. Η παράδοση μας δίνει τις ρίζες και η σύγχρονη έκφραση τα κλαδιά για να απλωθούμε στο μέλλον. Στις δράσεις μας «παντρεύουμε» το κλασικό με το νέο, αποδεικνύοντας ότι ο Πύργος δεν είναι μια στατική φωτογραφία του παρελθόντος, αλλά ένας ζωντανός οργανισμός που εξελίσσεται.
Αν ο Πύργος ήταν άνθρωπος τι θα τον χαρακτήριζε περισσότερο: η υπομονή ή η ματαίωση;
Η υπομονή. Ο Πύργος έχει περάσει πολλά, έχει αδικηθεί, αλλά πάντα βρίσκει τον τρόπο να ανασυντάσσεται. Η ματαίωση ανήκει σε εκείνους που έταξαν ψέματα και απέτυχαν. Η πόλη, όμως, έχει μια βαθιά εσωτερική δύναμη να περιμένει, να αντέχει και να διεκδικεί το καλύτερο.
Ποια λέξη ακούτε συχνά στην πόλη και θεωρείτε άδικη;
Τη λέξη «τίποτα». «Δεν γίνεται τίποτα», «δεν αλλάζει τίποτα». Είναι άδικο για τους ανθρώπους που μοχθούν καθημερινά, για τους υγιείς επιχειρηματίες μας και για εμάς που παλεύουμε να διορθώσουμε λάθη ετών. Γίνονται πολλά, αρκεί να θέλει κανείς να τα δει με καθαρή και αντικειμενική ματιά.
Τι σας δίδαξε η εμπειρία στη ΔΕΥΑΠ που αποδείχθηκε πολύτιμο εργαλείο στο χώρο του πολιτισμού;
Στη ΔΕΥΑΠ έμαθα τη σκληρή διαχείριση της κρίσης και την απόλυτη αξία της διαφάνειας. Το νερό είναι ζωή, ο πολιτισμός είναι η ποιότητα αυτής της ζωής. Και στα δύο πόστα, η συνταγή είναι η ίδια: χρηστή διοίκηση, σεβασμός στο δημόσιο χρήμα και η αλήθεια απέναντι στον πολίτη. Αν δεν είσαι συνεπής στα βασικά, δεν μπορείς να είσαι πειστικός στα υψηλά.
‘’Αν δεν είσαι συνεπής στα βασικά, δεν μπορείς να είσαι πειστικός στα υψηλά.
Ποια πολιτιστική δράση μπορεί έστω και διακριτικά να επουλώσει κοινωνικές πληγές του τόπου;
Οποιαδήποτε δράση βγάζει τον πολίτη από το «εγώ» και τον φέρνει στο «εμείς». Οι κοινωνικές πληγές επουλώνονται όταν οι άνθρωποι ενώνονται για έναν κοινό σκοπό. Πιστεύω βαθιά στον εθελοντισμό στον πολιτισμό. Δεν είναι απλώς προσφορά χρόνου, είναι μια πράξη αγάπης που καταπολεμά την απομόνωση. Όταν άνθρωποι διαφορετικών ηλικιών και αφετηριών συνεργάζονται εθελοντικά, οι κοινωνικές αποστάσεις εκμηδενίζονται. Ο πολιτισμός είναι το «συγκολλητικό υλικό» που μας μετατρέπει σε μια δεμένη κοινότητα.
Τι χάνει ο Πύργος όταν οι νέοι φεύγουν και τι κερδίζει όταν επιστρέφουν;
Χάνει οξυγόνο, ενέργεια και φρέσκες ιδέες. Όταν όμως επιστρέφουν –όπως δύο από τα παιδιά μου που επέλεξαν να ζουν και να εργάζονται εδώ– ο Πύργος κερδίζει ελπίδα και εξειδίκευση. Η επιστροφή των νέων επιστημόνων και επαγγελματιών είναι το στοίχημα που πρέπει να κερδίσουμε ως τοπική κοινωνία.
Αν ο πολιτισμός είναι διάλογος με το παρελθόν, ποιο κομμάτι της ιστορίας του Πύργου θα θέλατε να επανασυστήσετε;
Την εποχή της σταφίδας, όχι με στείρα νοσταλγία, αλλά ως πρότυπο οικονομικής και πολιτιστικής εξωστρέφειας. Τότε που ο Πύργος ήταν μια αρχοντική, κοσμοπολίτικη πόλη που πρωτοπορούσε στο εμπόριο και τις τέχνες. Αυτό το πνεύμα της «ανοιχτής πόλης» θέλουμε να αναβιώσουμε.
Τι σας θυμώνει περισσότερο, η αδιαφορία ή η άδικη κριτική;
Η αδιαφορία είναι θλιβερή, αλλά η άδικη κριτική –ειδικά όταν υποκινείται από σκοπιμότητες και βασίζεται σε ψέματα– είναι αυτή που με θυμώνει. Όπως είναι γνωστό, δεν δίστασα να συγκρουστώ και να εκθέσω δημόσια εκείνους που επιχείρησαν να πολιτευτούν με το ψέμα. Η αλήθεια και τα επιχειρήματα είναι η μοναδική μου ασπίδα.
Ποιο στερεότυπο για τις γυναίκες στην τοπική αυτοδιοίκηση θα θέλατε να εξαφανιστεί άμεσα;
Το στερεότυπο ότι οι γυναίκες είμαστε μόνο για τις «εύκολες» ή διακοσμητικές θέσεις. Έχω αποδείξει, διοικώντας τη ΔΕΥΑΠ επί έξι έτη σε εξαιρετικά δύσκολες συνθήκες, ότι μια γυναίκα μπορεί να διαχειριστεί σκληρά τεχνικά και οικονομικά ζητήματα με μεγαλύτερη αποφασιστικότητα και αποτελεσματικότητα από πολλούς άνδρες.
Υπάρχει κάποιο πρόβλημα της πόλης που σας κρατά περισσότερο σε εγρήγορση ακόμα και εκτός ωραρίου;
Η ανάγκη να μετατρέψουμε την παθητική κριτική σε ενεργή συλλογική δράση. Ακόμα και εκτός ωραρίου, σκέφτομαι πώς μπορούμε να εμπνεύσουμε τους συμπολίτες μας να γίνουν «συμμέτοχοι» στην εικόνα του Πύργου. Αν καταφέρουμε, να «πονέσει» ο καθένας μας το παγκάκι, το πάρκο και την πλατεία της γειτονιάς του, τότε θα έχουμε πετύχει τη μεγαλύτερη νίκη. Η αλλαγή νοοτροπίας είναι μια μάχη που δίνεται 24 ώρες το εικοσιτετράωρο.
Όταν η καθημερινότητα πιέζει οικονομικά και κοινωνικά, ποιος είναι ο ρόλος του πολιτισμού για μια τοπική κοινωνία;
Ο πολιτισμός δεν είναι πολυτέλεια για τους λίγους, είναι καταφύγιο και δύναμη για τους πολλούς. Σε δύσκολους καιρούς, μια συναυλία, μια παράσταση ή μια έκθεση δίνει στον πολίτη τη δυνατότητα να πάρει μια πνευματική ανάσα, να βρει έμπνευση και να συνεχίσει να αγωνίζεται με μεγαλύτερη αισιοδοξία.
Αν είχατε την ελευθερία να αλλάξετε ένα μόνο πράγμα στον Πύργο χωρίς καμιά αντίδραση ποιο θα ήταν;
Θα εξαφάνιζα την ηττοπάθεια. Θα ήθελα κάθε πρωί οι συμπολίτες μου να ξυπνούν και να λένε: «Ζω σε μια πόλη με τεράστιες δυνατότητες» και να εργάζονται όλοι μαζί, ενωμένοι, για να τις υλοποιήσουμε.
Πήρατε ποτέ μια δύσκολη απόφαση χωρίς να μπορείτε να την εξηγήσετε πλήρως δημόσια;
Στην πολιτική υπάρχουν στιγμές που διαχειρίζεσαι λεπτές ισορροπίες για να προστατεύσεις το γενικό συμφέρον. Ωστόσο, η απόφασή μου να αποχωρήσω από την προηγούμενη παράταξη λόγω σοβαρών διαφωνιών με τον πρώην δήμαρχο, ήταν μια απόφαση που εξήγησα με απόλυτη σαφήνεια και τόλμη. Η αξιοπρέπεια και η αλήθεια δεν μπαίνουν ποτέ σε «σκοτεινά» δωμάτια.
Για το καρναβάλι που βρίσκονται οι προετοιμασίες; Υπάρχει κάτι που μπορείτε να ανακοινώσετε;
Βρισκόμαστε σε πυρετώδεις προετοιμασίες! Το φετινό καρναβάλι θα είναι μια γιορτή συλλογικότητας με πρωταγωνιστές τα σχολεία και τους τοπικούς φορείς μας. Μπορώ να ανακοινώσω ότι ετοιμάζουμε δράσεις που θα αναδείξουν το πηγαίο χιούμορ των Πυργιωτών, με έμφαση στην ποιότητα και τη μαζική συμμετοχή. Ο Πύργος θα γεμίσει χρώματα και θα στείλει μήνυμα χαράς και δημιουργίας σε όλη την Ελλάδα.
Όταν τελειώνει μια μεγάλη εκδήλωση και σβήνουν τα φώτα ποια είναι η πρώτη σκέψη που κάνετε – ανακούφιση ή αγωνία για το επόμενο βήμα;
Ποτέ δεν είναι η ανακούφιση. Είναι πάντα η αυτοκριτική και η ερώτηση: «Τι μπορούμε να κάνουμε ακόμα καλύτερα την επόμενη φορά;». Η ευθύνη απέναντι στους συμπολίτες μου που μας εμπιστεύτηκαν δεν σταματά με το τελευταίο χειροκρότημα, αλλά αποτελεί το έναυσμα για το επόμενο βήμα.
