Η Caretta caretta έχει καταγραφεί να τρέφεται με τον τοξικό λαγοκέφαλο Lagocephalus sceleratus στη Μεσόγειο. Αυτό είναι επιστημονικά τεκμηριωμένο. Δεν είναι όμως το ίδιο πράγμα με το να έχει αποδειχθεί ότι οι θαλάσσιες χελώνες μπορούν να ελέγξουν τον πληθυσμό του λαγοκέφαλου ή ότι εξηγούν μόνες τους τη μικρότερη παρουσία του σε συγκεκριμένες περιοχές του Ιονίου.
Ο λαγοκέφαλος είναι ένα από τα πλέον προβληματικά εισβολικά είδη της Ανατολικής Μεσογείου. Έχει εξαπλωθεί μετά την είσοδό του από τη Διώρυγα του Σουέζ, προκαλεί ζημιές στην αλιεία και περιέχει τετραοδοτοξίνη, ισχυρή νευροτοξίνη που καθιστά την κατανάλωσή του επικίνδυνη.
Τι έχει πράγματι καταγραφεί
Μελέτη που δημοσιεύθηκε στο Frontiers in Marine Science το 2021 συγκέντρωσε καταγραφές θήρευσης εισβολικών ειδών στη Μεσόγειο. Για τον ενήλικο Lagocephalus sceleratus, οι ερευνητές κατέγραψαν την Caretta caretta ως επιβεβαιωμένο θηρευτή: υπάρχει φωτογραφική καταγραφή από την Αττάλεια της Τουρκίας το 2019 και μεταγενέστερη βιντεοσκόπηση από τις μεσογειακές ακτές της Αιγύπτου το 2020.
Η παρατήρηση αυτή έχει ιδιαίτερο ενδιαφέρον, επειδή ο λαγοκέφαλος διαθέτει ισχυρές άμυνες απέναντι στους θηρευτές: διογκώνει το σώμα του και οι ιστοί του περιέχουν τετραοδοτοξίνη. Η Caretta caretta, με τα ισχυρά σαγόνια της, είναι από τους λίγους θηρευτές που έχουν καταγραφεί να επιτίθενται σε ενήλικα άτομα.
Τι δεν έχει αποδειχθεί
Οι ίδιες οι επιστημονικές εργασίες είναι πολύ πιο προσεκτικές από τον εντυπωσιακό τίτλο περί «φυσικής ασπίδας». Οι καταγραφές θήρευσης είναι λίγες και δεν αρκούν για να αποδειχθεί ότι οι θαλάσσιες χελώνες μπορούν να περιορίσουν σε πληθυσμιακή κλίμακα την εξάπλωση του λαγοκέφαλου.
Επομένως, η υπόθεση ότι η ισχυρή παρουσία της Caretta caretta στη Ζάκυνθο, στον Κυπαρισσιακό ή γενικότερα στο Ιόνιο λειτουργεί ως βασικός λόγος για μικρότερη παρουσία λαγοκέφαλου παραμένει υπόθεση. Δεν βρήκαμε δημοσιευμένη μελέτη που να τεκμηριώνει τέτοια αιτιώδη σχέση για την Ηλεία ή το Ιόνιο.
Η απειλή παραμένει πραγματική
Νεότερη ελληνική έρευνα του ΕΛΚΕΘΕ για τη διατροφή του Lagocephalus sceleratus στην Κρήτη επιβεβαιώνει ότι πρόκειται για ενεργό θηρευτή ψαριών και ασπόνδυλων, με άμεσες επιπτώσεις στην αλιεία. Παράλληλα, μελέτες τοξικότητας σε δείγματα από το Αιγαίο έχουν επιβεβαιώσει υψηλές συγκεντρώσεις τετραοδοτοξίνης σε διάφορους ιστούς του είδους.
Άρα το ενδιαφέρον για την Caretta caretta είναι βάσιμο ως οικολογικό εύρημα, όχι όμως ως έτοιμη «λύση» στο πρόβλημα. Η επιστήμη δείχνει ότι η φυσική θήρευση υπάρχει· δεν έχει δείξει ακόμη ότι αρκεί για να ελέγξει έναν εισβολέα που έχει ήδη εγκατασταθεί σε μεγάλο μέρος της Μεσογείου.
Πηγές:
Frontiers in Marine Science — Predation on invasive pufferfish in the Mediterranean
Mediterranean Marine Science / ΕΛΚΕΘΕ — Diet and feeding habits of Lagocephalus sceleratus in Crete
PubMed — Toxicity assessment of Lagocephalus sceleratus from the southeastern Aegean
